RSS

Categorie archief: science

Het verleden van water

In kraantjeswater zit gerecycleerde dinosaurus-urine.
Of nachtegalen-plasjes.
En ook de pipi van uw buurman heeft een bijdrage geleverd.
Gefilterd. Gerecycleerd. Ontbonden en opnieuw getransformeerd. Maar dat is enkel essentiële bijzaak. Douchen onder het Dino-plasje is een sterker beeld.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 16 juni 2018 in educatie, humor, science

 

Stupid design

Intelligent design? My ass.
Welke god vindt er nu testikels uit hangend in een zakje buitenboord en laat tegelijk vrijschoppen nemen tijdens een voetbalmatch?
Tenzij zo’n vrij-schop bedoeld is om nooit meer te kunnen vrijen. Maar dan zou voetbal enkel voor oude mannen zijn.
Bovendien moest die god dan ook armen en handen dusdanig ontwerpen dat ze geplaatst kunnen worden voor de testikels, wetende dat er ook tanden en een neusbeentje bestaan die op dat moment volstrekt onbeveiligd zijn.
In intelligent design zouden testikels, neus en tanden ingetrokken kunnen worden. Of zouden er vier armen en handen zijn.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 29 juni 2017 in humor, science

 

Barcode

Zei de caissière daarnet tegen me: “Dankzij Einsteins E=mc² kan ik nu uw aangekochte waren inscannen.”
Een mens zou voor minder shopaholic worden.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 29 juni 2017 in humor, science

 

Believe it or not

For the last time: het verschil tussen geloof en wetenschap? In geloof pik je datgene uit wat je het meest bevalt, wat je troost biedt, wat je niet vraagt om iets te wijzigen in je gedrag. Wetenschap gaat over feiten, waarheden en inzichten die soms diametraal staan tegenover wat jij graag zou willen horen.
Een levenskunstenaar lacht zichzelf uit wanneer zijn gedrag botst met wat hij weet. Een gelovige vraagt medelijden voor het eigen falen.
Zelfbedrog is eigen aan gelovige mensen. Waan en illusie zijn essentieel voor hen. Ze zijn intellectueel zwak. En ze houden er niet van wanneer men hen een cognitieve spiegel voorhoudt. Ze deviëren het gesprek naar datgene waarin ze volgens hen wel goed zijn: algemene waarden belangrijk vinden.
Levenskunstenaars met wetenschappelijk inzicht trekken lessen voor zichzelf; pinnen zich niet vast aan één levensbeschouwelijke identiteit maar bezitten de gave vloeibaar én coherent te zijn. Omdat de omgeving de persoonlijkheid gestalte geeft, zetten zij zich in om de omstandigheden waarin mensen leven, te wijzigen. Zij bidden niet; noch hopen ze.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 16 april 2017 in filosofie, religie, science

 

0

Een 1 met 26 nullen erachteraan. Zo groot is het universum.
100 000 000 000 000 000 000 000 000 meter.
En hoe klein is het kleinste deeltje dat we kennen?
Een quark is 0 komma gevolgd door 18 nullen.
Dus 0.0000000000000000001 meter.
Juist.
Waarom is het dan nodig in een universum met zoveel nullen nog iemand als Donald Trump toe te voegen?

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 17 oktober 2016 in humor, science

 

Orlando

13310380_10207682977287329_8636590663295612662_nIn Orlando worden mensen geëxecuteerd omwille hun geaardheid en dit noemt men terreur. In Saudi-Arabie worden mensen opgeknoopt omwille diezelfde geaardheid en daar noemt men dat rechtspraak.
Zou men de dader van Orlando even hoffelijk ontvangen indien hij even rijk was als de Saudische notabelen? Neen, hij zou er niet mee wegkomen. M.a.w. eigen homoseksuele medeburgers zijn meer verontwaardiging waard dan hun Arabische equivalenten.
Waarom is empathie natiegebonden? Waarom waren de daden van bv. Breivik of de moorden in de Bataclan speldenprikjes; een fait divers voor wie een oceaan verder leeft. ..
En dan nog dit: als u om kleinburgerlijke, oerconservatieve, machobestendigende of religieuze redenen homoseksuelen verfoeilijk vindt, besef dan dat deze Orlando- moordenaar de daad bij het woord voegde. Uw haat zit dus in se even diep. Gelukkig bent u voldoende laf om het bij meningen te houden.

tumblr_o5dbswSMOO1r2z8rro1_500

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 13 juni 2016 in educatie, ethiek, maatschappij, science

 

To dream or not to dream

Wie blind is voor zijn vijfde, droomt later niet in beelden. Wie blind wordt na zijn zevende behoudt het vermogen in beelden te dromen. (Douwe Draaisma: De dromenwever p. 131).

Er zijn blinden die in hun dromen kunnen zien en zich dus inbeelden dat ze van alles beleven ook al beleefden ze dit nooit. Er zijn blinden die enkel kunnen dromen wat ze ooit zelf meemaakten.
Pas dit nu toe op het denken. Er zijn mensen die enkel gedachten ontwikkelen die ze toegereikt kregen. Er zijn mensen die zelf aan de slag gaan met gedachten en tot nieuwe inzichten komen.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 24 juni 2014 in neurologie, science

 

Over intelligent design

Simon Vinkenoog, de betreurde dichter, omschreef de letters GOD als: geboorte, dood en tussenin orgasme. Het leven is een langgerekt orgasme. Meer moet dat niet zijn. Natuurlijk is het dat niet, het is eerder een tocht langs bergen en dalen, een krimpen en rekken, maar het maakt wel dat we bestaan, dus aanwezig zijn in dit universum. Wij zijn als soort getuige van een toevalligheid. En als individu zijn wij bovendien het zaadje dat het haalde en het eitje binnenkroop. In dat opzicht zijn wij stuk voor stuk kampioenen. Oké, voor sommigen ging het nadien bergaf. Maar de verwondering is er niet minder om.writers brain

En toch zijn er miljoenen, zelfs miljarden mensen die het niet zo zien. Die pas betekenis kunnen geven aan hun leven door een opperwezen te introduceren dat de aarde speciaal voor ons gemaakt heeft. En ons ook na de dood laten verder leven in en hemel. In de VS wordt in sommige staten zelfs gepleit om creationisme en een moderne variante, het intelligent design, in het onderwijs te doceren, i.p.v. de evolutietheorie.

Vanwaar die behoefte?

Waarom blijft anno 2013 het concept van bv. een Intelligent design en een God zo aantrekkelijk?

Heeft het verlichtingsdenken misschien gefaald? Ja. Maar daar kan het niet aan doen. Want wij zijn wezens die ons ook laten leiden door gevoelens. En gelukkig maar.

Wij nemen beslissingen niet enkel op basis van argumenten en logica, maar ook spelen steeds gevoelens en ervaringen mee, in onze hersenen. Gevoelens zoals onzekerheid, verlatingsangst, faalangst, angst om iets nieuw aan te vatten… kunnen de overhand nemen.

Maar er is ook het superioriteitsgevoel dat meespeelt. Wie de mensensoort ziet als de uitverkoren soort die door God hier geplaatst werd, zet zich op een verhoog, en blijkbaar voelen sommigen zich daar goed bij. Wie dat beeld probeert te ontkrachten, die is zelden welkom. Wie leeft met de gedachte dat een God over hem waakt, voelt zich geborgen. Dat onderuit halen is voor sommigen hen verplichten zonder reddingsboei om te gaan met problemen en gevoelens.

Leven met onjuiste mythes is makkelijker dan de wetenschap te volgen en om de haverklap te horen dat er nieuwe inzichten zijn, wat impliceert dat men oude ideeën naar de prullenmand moet verwijzen.

Bovendien lijkt wie in dit leven los komt te staan van God en zijn of haar eigen weg wil volgen,  arrogant. Neem nu een bever. Die is –volgens creationisten-  hier op aarde om bomen om te doen en daarom heeft hij scherpe tanden. En het beest leeft daarom in een harmonische situatie. Die redenering lijkt coherent en logisch te zijn. En dus zijn creationisten erg zelfzeker. En ze verwijten ons dat wij met onze intelligentie dingen doen waarvoor we niet voorbestemd waren. En ja, het moet gezegd: soms maken wij er een potje van.

Wij kunnen zelf amper een rietstengel met onze blote handen uit de grond rukken.  En in plaats van ons daar bij neer te leggen, zijn we onze intelligentie gaan gebruiken als een verlengstuk van bv. onze handen en onze spierkracht. Wij kunnen het aantal bomen dat een bever in zijn heel leven om knaagt, in 1 etmaal omdoen. En van die bomen maken wij geen dammen, maar bv. papier. En van de restanten van de stronken maken we houtskool. En met die houtskool schrijven we in koeien van letters op dat papier: “Stop de ontbossing”. Absurd. En meteen koren op de molen van de creationisten. Waarom bleven wij niet bij datgene waarvoor we voorbestemd waren. Als wij de bever in ons volgen, dan geeft dat een gevoel van rust.

Een ander element waar een geloof gevoelsmatig op inspeelt, is de drang naar perfectie. Mensen zijn verslaafd aan de schoonheid van perfectie. Bv. de schoonheid van een sluitende coherente theorie. We zijn bereid een theorie die op papier prachtig is, te geloven en alles wat er niet mee overeenkomt, af te doen als irrelevant. Het creationisme schotelt een verhaal voor dat correct is. Een moslim zal in de Koran alles vinden dat ie nodig heeft. Dus zoeken hoeft niet meer. Ook wetenschappers maken soms de fout vanuit een theorie alles te willen verklaren. Blijkbaar poneren wij graag een blauwdruk. Bv. een perfecte wereld. Godsdiensten plaatsen die buiten de aarde, na het leven, in een of andere Hemel. Ideologische stromingen zoals marxisme en liberalisme bouwen daar in wezen op verder maar plaatsen dat paradijs als doelstelling op aarde.student boerka

Het summum van gefantaseerde perfectie is het paradijs. De constructie van een paradijs is niets anders is dan het bespelen van onze melancholie. Het is een grote troost voor de perfecte wereld die niet bestaat, maar wel zou kunnen bestaan. En het houdt een harmonische wereld voor, zonder negatieve gevoelens.

Maar er is iets vreemd aan de hand met het paradijs. Het is er namelijk saai. Want het is Perfect, dus een grote status quo. Niets verandert. Vandaar dat je er maar beter niet te gedetailleerd over praat. En het allemaal wat mysterieus houdt. En misschien kan je het ook maar beter niet afbeelden. Want dan verdampt de illusie. Vandaar dat moslims weigeren om Allah af te beelden? En zo de illusie hoog kunnen houden.
Maar het paradijs is ook voor katholieken een plek waar je geen wellust of seks kan ervaren. Als je dat wel doet,  –kijk maar naar Adam en Eva- dan sjotten ze je buiten. Ik vind dat we dan ook vergevingsgezind moeten zijn in ons oordeel over de seksfeestjes van de kardinalen in het Vaticaan. Die kerels snappen eindelijk dat hen daarboven een hele saaie boel wacht.

do the smoke

Tegen dat gevoel van absolute zekerheid (wat de creationisten oproepen) ingaan met rationele argumenten en een deels onvolledig verhaal, wil zeggen dat men vraagt om een gevoel van zekerheid op te geven. En dat is niet makkelijk voor vele mensen. Je creëert daarmee de ontgoocheling van de zesjarige die zonder voorbereid te zijn, te horen krijgt dat Sinterklaas niet bestaat. Tegen beter weten in blijven heel wat volwassenen geloven.

Vandaag is er een variante manier waarop wij met het paradijs omgaan. N.l. via de soaps die elke avond door honderden miljoenen mensen bekeken worden. Wat is er kenmerkend aan soaps? Het gaat over tragedie, drama, conflicten. Geen enkel oorspronkelijk gezin dat wordt opgevoerd, is na een tijdje nog intact. Allemaal gaan de relaties kapot. Agressie, verdriet, haat, jaloezie: al die miljoenen kijkers houden er van. Niet in hun eigen leven, wel in dat van virtuele personages. Lijkt wel een beetje binnengluren in het leven van Adam en Eva; het virtuele paradijs….
Maar eigenlijk doen tv-soaps het tegenovergestelde van godsdienst. Godsdienst toont ons de weg naar het paradijs. TV-soaps tonen ons de hel, dat wat ge niet wilt meemaken, maar waar ge wel elke dag met veel plezier naar kijkt. De soapkijkers moeten zich toch eens bezinnen over dat licht sadistische trekje van henzelf. Het is mesjogge. Of is het een soort van therapie?

En dan heb je die andere die het Licht hebben gezien: de Vuurtorenwachters ofte de Getuigen van Jehova. Neem degene die ik ontmoette in Portugal, in een dorpje hoog in de Algarve. Als je er een ziet, een getuige, dan zie je d’er sowieso minstens twee. Want ze zijn altijd met twee. Met hun boekentasjes op zondag, 35 graden, kostuumpje aan.

6000 jaar bestaat de wereld. En alles is het werk van God, dus teleologisch, doelbewust in mekaar gestoken. Dat kan niet anders. Want kijk, Darwin, zo zei de oudste van de twee getuigen mij, Darwin kan nooit verklaren hoe –als we een aantal onderdelen van een uurwerk in een zakje steken– er een uurwerk uitkomt als we schudden. De tweede getuige, een soort gezel, stond er glimlachend bij. Kunt gij door te schudden met het zakje van al die losse radertjes en wijzers en glaasjes een uurwerk maken?.

Ja, was mijn antwoord. Op Darwiniaanse wijze.  Ge moet schudden, maar wel 4 miljard jaar lang. En ge moet wat in dat zakje zit laten reageren met de omgeving. En als de omgeving wijzigt, dan zal het uurwerk ook anders gebouwd zijn. Want niets staat op zich. Met vallen en opstaan, met uitsterven, met het meest aangepaste zijn wat op dat moment de omgeving vereist… zo evolueren de dingen. Dus uw metafoor van een klokkenmaker is niet correct. Dat is overigens een van de problemen: wij proberen altijd metaforen te gebruiken, naargelang onze stand van zaken op technisch vlak. Een uurwerk, een bouwmeester, een computer, een netwerk. Maar die beeldspraak komt nooit overeen met hoe de dingen echt zijn en interageren.

walvasi op land

Een van de  remedies om de behoefte naar absolute zekerheid op te vangen, is een  onderwijsbeleid dat ons de kans geeft ons te ontplooien. Waardoor wij méér kunnen worden dan wat een “bever” ooit zal kunnen zijn. Wij ontdekken mogelijkheden die de vorige generaties nog niet kenden. We worden gestimuleerd te zoeken naar wat in ons zit. Belangrijk is aandacht te hebben voor gevoelens als  faalangst.  Overdracht van kennen en kunnen is één, maar de wijze waarop, stimuleren en omkaderen en praten over bv. faalangsten, zijn zeker zo belangrijk.

Vandaag staan we voor de uitdaging om een nog complexere wereld te aanvaarden. We moeten leren zwemmen in troebele waters. En omgaan met twijfel. Dus ingaan tegen een stuk natuur in onszelf. Dat kan, door opnieuw over onze gevoelens te praten, ze in kaart te brengen, ze soms op te volgen en soms af te wijzen of overwinnen.

Gelovigen zeggen soms wel eens: De wetenschap geeft antwoord op de vraag hoe iets werkt, hoe het in elkaar zit. Geloof probeert antwoord te geven op vragen als: waarom zijn we hier, hoe moeten we leven: m.a.w. zingeving.

Neen, wetenschap geeft ook antwoord op de vraag waarom zijn we hier. Op indirecte wijze. Ze zegt dat er geen opgelegd doel in de natuur is, is tenzij onszelf reproduceren, maar zelfs dat is niet voor iedereen zo, noch voor ouderen, noch voor homoseksuelen, en ook een pak hetero’s willen zich niet reproduceren. Dus de wetenschap zegt ons: bepaal zelf wat uw doel en uw zingeving is. Als dat geen positieve boodschap is! Leve de vrijheid!

Momentje, dat is ook niet het geval, zegt de wetenschap. Je bent wel gekneed. Je uit voorkeuren en je noemt dat je eigen vrije keuzes, maar die zitten deels genetisch in je ingeprent. Je denkt dat je kiest, maar de complexheid van je persoon maakt dat je bepaalde keuzes in een bepaalde richting maakt. Je bent voor een stuk getuige van wat zich in je hoofd afspeelt.

Je hebt vervolgens ook een moraal. Die je vrijheid kan inperken.

Maar voor onze moraal hebben we God niet nodig gehad.
Want de moraal, zegt de wetenschap, zit al bij ons ingebakken. Die is gebaseerd op bepaalde neigingen – elkaar helpen, empathie, regels volgen, belang hechten aan rechtvaardigheid, speelsheid aanvaarden – die we ook bij andere sociaal levende dieren zoals apen, olifanten en in basale vorm zelfs bij honden zien. Die neigingen en de bijbehorende emoties zijn een deel van onze natuur, en vanuit de evolutiebiologie verklaarbaar: ze maken het leven in groepen mogelijk.

De moraal bestond al ver voordat we godsdienst hadden, of filosofie.

Beide beweren dat de mens niet weet hoe hij zich moet gedragen; God moet hem dat vertellen of hij moet het met zijn logisch verstand ontdekken. Onzin! En in het geval van de godsdienst ging het erom de moraal in een bepaalde richting te duwen. Vandaar: altijd bevragen of wat je doet niet anders kan; en of je je der wel goed bij voelt.

Verder is ook de liefde ons meegegeven. Daardoor zijn we betrokken bij anderen. En als je warme empathie hebt, ben je betrokken in het leven van anderen, dan wordt je vrijheid aan banden gelegd, maar je krijgt er natuurlijk ook van alles voor in de plaats, zoals respect, een luisterend oor, het kunnen delen van ervaringen…

dansende damesDaarnaast moet je ook iets minder denken dat je “ik” een product van jezelf is. Integendeel: je persoonlijkheid wordt ook vorm gegeven door ouders, leraren, media.

En dat brengt ons tot de laatste vraag: ligt hier een taak weggelegd voor wetenschapspopularisering? Kennis maar vooral inzichten overdragen, maar dat op een manier dat het correct blijft én begrijpelijk is. Onderwijs speelt daar een rol in. Maar soms ontbreekt het aan passie. De media zijn erin betrokken, veel te weinig. Steeds minder. Op aparte zenders.
Er zijn teveel volwassenen die eens ze het onderwijs verlaten hebben, niets meer te maken hebben met wat wetenschap hen kan bijbrengen. Er zijn via de media te weinig manieren waarop inzichten toegang vinden. Het enige wat sommige volwassenen vandaag eventueel nog doen is zelf doktertje spelen via Google en aan de arts vertellen wat ze hebben.

Je kan als mens in elk gesprek dat je voert, de link leggen met wetenschappelijke inzichten.  Niet alleen omwille van de kennis, maar ook omwille van een gevoelsaspect. In plaats van Koran en Bijbel hebben wij nu gigantisch veel actuele wetenschappelijke lectuur ter beschikking.

Wetenschap is in wezen poëzie. Wij zijn de kinderen van sterrenstof.we in trhe galaxie
Alles wat bestaat, incluis onze huid, ons bloed, de lucht die we inademen, zaten ooit als atomen in het stof dat een gigantische ster, vele malen groter dan de zon, uitblies. Daaruit zijn de zon en de planeten gekomen en uiteindelijk ook wij. Is dat geen verbondenheid? Is dat geen sublieme religie? Die de wetenschap ons geeft? Word je daar niet warm van? Is dat niet de ultieme troost? En tegelijk de kracht om het leven met twee handen te grijpen!

Bovendien brengt wetenschap ook schoonheid. De versmelting van 1 zaadje met 1 eitje… wat er dan week na week gebeurt… dat is mooi in beeld gebracht en op zich maakt dat besef toch een God overbodig. Het is een verklaarbaar mirakel. Oké, niet alle schepsels zijn even gelukt maar dit laten we even terzijde.

En meteen leidt dit de dimensie van de religie. Wij zijn verbonden op materieel vlak. Kinderen van het Sterrenstof. Wij zijn verbonden in een biotoop. Fijn stof. Klimaatopwarming. Wij zijn als soort stik eenzaam op een planeetje. En dat maakt de behoefte groot om juist heel sociaal te zijn.

Spiritualiteit is bv. het beeld waarin wij elk een stukje kennis, inzicht en kunnen doorgeven aan anderen. Samen vormen wij een gigantische keten.

Niemand kan nog zonder de arbeid en de kennis van anderen. Individueel kunnen we accenten leggen, maar collectief plukken we de vruchten. Na-ijver en concurrentie hebben hun beste tijd gehad als motor voor vooruitgang.

Gelaïciseerde spiritualiteit is het gevoel ervaren dat wij een onderdeel zijn van een groter geheel, dat echter niet buiten ons staat. Er is geen bouwmeester, geen Torenwachter, geen god, geen deïsme.

Wij moeten die verbondenheid die door wetenschappelijke kennis wordt blootgelegd, durven te poneren en er de term religie op kleven. Het is fout om religie te koppelen aan godsdienst en aan geloof. Net zoals heidense feestdagen geaccapareerd werden door de kerk, claimen zij het alleenrecht op religie. Dit is onzin.

Geen opperwezen als leidraad, maar gewoon de mensenrechten, de ecologische betrokkenheid, de wens als mens anderen niet nodeloos te laten lijden maar juist kansen te scheppen.

De communisten in Rusland hebben geprobeerd godsdienstige religie, uit te roeien, maar dat liep op zijn zachtst gezegd niet van een leien dakje. Bovendien zorgden ze met hun vlagvertoon, parades en dogma’s eigenlijk meteen voor een alternatieve godsdienst.

Ten slotte is er de ironie, de humor, de spot, de hyperbool. Met panache en satire wordt  de mythe van een godsbeeld onderuit gehaald. Een vlijmscherpe strategie. Maar je dient achteraf wel on speaking terms te staan met degenen die zich wellicht beledigd, zo niet  aangevallen voelen. De nazorg dient helend te zijn. Choqueren alleen is onvoldoende.  Dat heeft Theo Van Gogh helaas ook ondervonden.

jezeus_n

Lees ook in “De mens schiep God” over  Paulus de Marketeer

 

The Universe

The Scale of the Universe. Amazing!

 

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 2 februari 2012 in science

 

We have two brains

We have 2 brains. One in our belly. It consists of sheaths of neurons embedded in the walls of the long tube of our gut, or alimentary canal, which measures about nine meters end to end from the esophagus to the anus. This second brain contains some 100 million neurons, more than in either the spinal cord or the peripheral nervous system. Although its influence is far-reaching, the second brain is not the seat of any conscious thoughts or decision-making. But a big part of our emotions are probably influenced by the nerves in our gut, like butterflies in the stomach.  Read more in Scientific American 

 
2 reacties

Geplaatst door op 9 januari 2012 in biologie, neurologie, science

 

Let there be light

Northern Lights, or aurora borealis in Norway

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 29 december 2011 in science

 

Ötzi

Daar heb je Ötzi weer. De man had galstenen, dus at te veel dierlijk vet. Een half uur voor hij met een pijl in de rug doodgeschoten werd, nam hij een laatste maaltijd: berggeit. Dit gebeurde 5300 jaar geleden.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 18 december 2011 in antropologie, geschiedenis, science

 

Earth

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 11 december 2011 in kosmos, ruimtevaart, science

 

Tijdloos

‘Ik zou willen dat er plekken bestonden die blijvend waren, onbeweeglijk, onaantastbaar, onaangeraakt en haast niet aan te raken, onveranderlijk en geworteld: plekken die konden dienen als referentie, als vertrekpunt, als bron’

George Perec

Dergelijke plekken bestaan. In ons geheugen. (En dit is niet op 1 plek in onze hersenen gelokaliseerd.)
Wij stellen steeds opnieuw een gebeurtenis samen, op basis van ijkpunten (gezicht, emotie, geur, kleur…) en putten dus uit een heel gamma van zones.
Soms gaan we onvolledige beelden bekomen, of zelfs incorrecte elementen toevoegen. We hebben dan al of niet bewust een specifiek onderdeel verdrongen of als negatief of juist als positief gelabeld. Op die wijze creëren we vaste, blijvende plekken. Vaak sterke beelden met een rijke ervaring, ook op gevoelsvlak.
We ervaren ze als waar, vaststaand, rotsen in ons eigen landschap. We kleven er een tijd op, een moment, een fase.

Hebben we ze ook echt beleefd? Soms wel, vaak niet. Want onze beeldvorming is ook beïnvloed door voorgekauwde inzichten van derden en door vele canons, collectieve (on)waarheden,… En door verzuchtingen, de wens van een leuke sfeer: een zekerheid door ons zelf gebouwd, een  zelf gefabriceerde plek.
Zo ontstaan ook ideale ruimten of inzichten die we met heel veel zekerheid  positief benoemen en vaak onze ethische houding bepalen en ons quasi intuïtief drijven tot het uiten van een mening.

En wat met een gevoel (en zijns-staat) die men De Kosmische Verbondenheid zou kunnen noemen? In zweverige middens noemt men dat het Zelf, het opgaan van het ik in Alles, de Omgeving. Is dat een rode draad in je leven? Een ijkpunt? Misschien, maat ook die verbondenheid ervaar je vanuit je zelf en de ervaring is misschien wel steeds hetzelfde (je kan je heel je leven verbonden voelen met Alles) maar de impact ervan en de intensiteit waarmee je dat Zelf ervaart, zal zeker verschillen. Je kan stellen dat je dat Zelf op je 15e aldus ervoer; op een andere leeftijd zal je het weer anders invullen. Dat je jezelf als een onderdeel van een biotoop in een kosmisch geheel ervaart, is dus een constante, maar de wijze waarop je dat ervaart en wat je er mee doet, zal steeds weer anders zijn.

Misschien is het ervaren van tijd en chaos wel een ijkpunt. Wat je ook doet, hoe fijn je je ook voelt, het zal altijd ophouden te bestaan. En dat is misschien wel de grootste zekerheid en geruststelling. Panta Rhei.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 19 maart 2011 in cultuur, filosofie, natuur, psycho, science

 

Brian Cox and Stephen Hawking: A meeting of minds.

Britain’s most celebrated scientists about the big issues: the unity of life, ethics, energy, Handel – and the joy of riding a snowmobile.

 
1 reactie

Geplaatst door op 26 september 2010 in kosmos, science

 

Aan zij die wonen in maagzuurland

De grens tussen goed en kwaad (en tussen ethisch correct en politiek incorrect) is redelijk recent, want vroeger was het eenvoudig: wij zijn goed en de rest is een gevaar. Mensen worden als racisten geboren en ontleren de ander als vijanden (vreemden) te zien. Logisch in een biotoop waar vandaag  dieren nog steeds op die manier leven: ze zijn elk op hun beurt prooi voor predators, dus kan je maar best op je hoede zijn en bang zijn voor alles wat vreemd is- dat maakt misschien het verschil tussen leven en dood. Wij hebben echter sedert de 18e eeuw beschaving als saus boven ons dierlijk zijn gegoten. Probleem is dat onze hersenen nog steeds bij momenten op de oude wijze functioneren. Voetbalsupporters zijn racisten als ze juichen met “hun” ploeg en joelen tegen de tegenstander. TV-voters zijn racisten als ze supporteren met zanger X en tegen zanger Y zijn. Maar dat zijn dus beschaafde uitlaatkleppen; achteraf pakt men een pint en zijn er quasi geen vijandelijkheden meer. Niet vergeten dat bij elke oorlog soldaten fier en in halve euforie naar het front trekken, opgepept door een logica van “wij tegen hen“. En allemaal komen ze gedesillusioneerd terug.

Politiek conservatief rechts gelooft niet dat de mens beschaafd is op de manier die linkse Verlichtingsdenkers dat omschrijven. Het rauwe beest blijft in elke mens aanwezig en elke mens zal aan zichzelf en zijn gezin denken en de rest laten stikken, als het er op aankomt. Dus solidariteit zit niet in de mens maar is opgelegd door de staat en door linkse denkers. Dus geen gezondheidszorg in de VS, en als je aan solidariteit wil doen, geef dan geld aan die projecten of mensen die je zelf kiest. In Europa zeggen we: betaal belastingen en we financieren onderwijs voor iedereen. In de States zeggen ze: als je geld wil geven om bepaalde jongeren te laten studeren, kies dan zelf aan wie je het geeft. Dit is gebaseerd op het mensbeeld: de mens is intrinsiek boosaardig en egoïstisch; als je anoniem solidair bent gaan ze van je profiteren.

Wij zijn echter beiden. Wij zijn als soort (samen met mieren) kampioenen in samenwerken. Darwiniaans gezien leidt samenwerken tot beter overleven. Maar als we emotioneel worden neemt een deel van onze hersenen (de oude hersenlaag) het over en kunnen we iemand de kop inslaan of zeggen we bv. “stomme Ollander” wanneer een wagen met Nederlandse nummerplaat een fout manoeuvre maakt, terwijl dat “Ollander”-zijn niks te maken heeft met het feit dat die chauffeur een foutje maakt.

We zouden op school niet meer mogen de vaderlandse geschiedenis onderwijzen. We zouden niet meer achter de Belgische of Vlaamse nationale ploeg mogen staan. Kim Clijsters mag geen favoriete zijn. Men moet de term “wij” en “ons” bannen. Dat zou zeker helpen om mensen te hebben die veel opener staan. Maar mijn hoop ligt (en nu wordt het héél gevaarlijk) in hersenmanipulatie. De cybermens.

Want de homo sapiens sapiens is een product van de wereld op aarde, en de natuur heeft steeds een eigenschap toegevoegd (of weer laten verdwijnen als die niet optimaal was) om te overleven. Dus zijn wij chaotisch gefabriceerd (steeds in functie van de omgeving), vele oude eigenschappen blijven bestaan maar krijgen er andere eigenschappen (bv. een extra hersenlaag) bovenop. Zoals de Vlaamse woningen. Eerst een huis zetten en dan koten erbij bouwen. Evidenter zou zijn om een plan te maken dat harmonisch alle behoeften uittekent en dan in 1 keer laat bouwen. Maar zo werkt de natuur op aarde dus niet.

Fysiek zijn wij eerder zwak (de meeste viervoetige dieren zijn sneller, behendiger, sterker). Maar intelligentie was een goed wapen in de wereld na de dinosauriërs (moesten er nog dino’s zijn, we zouden waarschijnlijk uitgeroeid zijn geworden). Helaas (?) is onze intelligentie nog steeds gelinkt met ruwe emoties en handelingen. Meer zelfs: Hitler en Stalin e.a. combineerden extreme intelligentie met extreme dierlijke brutaliteit. Dus de cybermens (transhuman) zou onze oude hersenlaag in toom kunnen houden en dus racisme en brutaliteit in de kiem smoren. Zodat we enkel nog leven in een wereld met zachte, open, nieuwsgierige en tolerante mensen. Die misschien vrijwillig als kick een halfuurtje hun hersenen zo instellen dat ze het gevoel van te supporteren (wij tegen hen) ervaren, terwijl ze dan weer verder enkel “wij met z’n allen” ervaren.

Utopisch? Nee. Technisch binnen 50 jaar mogelijk. Maar je kan dan natuurlijk terecht komen in de wereld van The Matrix. Waarbij mensen jouw hersenwerking kunnen manipuleren.

Let wel: vandaag manipuleren wij constant elkander. Als men de nieuwsuitzendingen volpropt met de ingedeukte garagedeur van Crembo of het de B-H-V-soap, dan is dat indoctrinatie (lees vervuiling) van onze brains. Alleen ervaren wij dat minder brutaal dan wanneer iemand via een laptop de software in een cybermens zou manipuleren.

Is de transhumane mens wenselijk?

Je kan ook zeggen: het leven is de ene muziekflard na de andere beluisteren; het ene schilderij bekijken na het andere. De ene boeiende babbel hebben na de andere. Je kan je afsluiten van alle ellende, geen hoop hebben op een betere wereld en enkel zoveel mogelijk poëzie proberen te ervaren. Dat is mijn drug. Mijn ding. Maar soms (zie deze blog) kan ik het dan weer niet laten een mening te hebben, terwijl dat amper iets wijzigt aan de wereld. Ja, zwakzinnigen die niet gefrustreerd zijn en ook niet misbruikt worden, zijn gelukkig. Wie zijn lot aanvaardt (wat het boeddhisme ook zegt) en niet hoopt maar enkel IS (en ondergaat) ziet de dingen zonder utopie, zonder hoop, zonder wensen die vaak niet haalbaar zijn. De arbeider of bediende die nooit discussieert, zijn job doet zonder ambitie maar ook niet lijdt of zich niet verveelt, en daarnaast een hobby heeft, frit met biefstuk kan eten en naar zee (of elders) op reis gaat en zich niks aantrekt van al de rest… die is er beter aan toe dan wij met ons gebrabbel en onze gedachten. Alleen, er is geen weg terug, en die gelukkige arbeider of bediende is natuurlijk wel de speelbal van anderen en ziet de ontwikkelingen niet aankomen, maar ondergaat ze. Die strijdt voor ie het weet aan het front, terwijl wij die de ramp van het nationalisme, een logica van “wij tegen hen” zien aankomen en op  tijd vluchten.

Als de Eyjafjallajökull het toelaat, natuurlijk.

Hoop? http://nl.wikipedia.org/wiki/Transhumanisme

Troost? http://www.youtube.com/watch?v=jYOsWWKHZVw&feature=player_embedded

 
1 reactie

Geplaatst door op 4 mei 2010 in geschiedenis, innovatie, maatschappij, science, technologie

 

The mind of god?

Knowing the mind of God: Seven theories of everything

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 7 maart 2010 in kosmos, science

 

Wij zijn allemaal verslaafd

Verslaving is nuttig. Verslaving is als mechanisme ingebakken in ons leven. Ook jij bent verslaafd. En gelukkig maar. Want als je het niet zou zijn, je zou nu geen tijd hebben om deze tekst te lezen want je zou op zoek zijn naar energie, om in leven te blijven. Ik heb het natuurlijk over ademen. Wij zijn verslaafd aan stikstof-zuurstofmengeling. De lucht die we inademen. En waardoor we een brandstof voor energie  binnentrekken die door ons lichaam gebruikt wordt om bv. ons hart te laten pompen en onze hersenen te laten functioneren.
Stel dat we niet verslaafd zouden zijn? We zouden constant alert op zoek gaan naar dergelijke energiebron. Of we zouden de meeste tijd lusteloos liggen. Dus de natuur heeft zich dusdanig ontwikkeld dat alles wat leeft energie op een makkelijke manier (bv. ademend) kan onttrekken aan de omgeving. En in plaats van steeds te moeten alert (nadenkend) tegen onszelf te zeggen: nu moet ik ademen… en nu ook… en nu ook… is er het verslavingsfenomeen dat een combinatie is van het tot ons nemen (van een substantie) op constante basis (waardoor we in dit geval constant alert zijn) en een automatisme (we moeten gelukkig niet nadenken als we ademen waardoor het ons niet hindert in onze actie).

We zijn dus op verslavende wijze afhankelijk van producten en acties, en dat is soms zeer positief. Maar natuurlijk kan verslaving ook negatief zijn. Denk maar aan nicotineverslaving. Zelf produceren we ook nicotine en dat is levensnoodzakelijk. We voelen ons goed bij nicotineopstootjes in onze hersenen. Alleen gaat ons genotscentrum ons parten spelen. Wat we fijn vinden, onthouden we. Meer zelfs, we gaan het opnieuw opzoeken. Genot is een drive in ons handelen. En dus gaan rokers al snel gewenning ervaren wanneer ze nicotine inhaleren. Ze ervaren genot en ze willen dat steeds opnieuw. En zeg nu zelf, je moet er niet veel moeite voor doen: even een sigaret aansteken en een trekje doen, en hop, daar is het plezier. Daardoor gaan onze hersentjes ingesteld geraken op grotere hoeveelheden van (in dit geval) nicotine (vervang nicotine gerust door heroïne of cocaïne of xtc, whatever). En dan ontstaat een strijd tussen ons verstand dat zegt: niet goed bezig met al die stoffen zo extreem veel tot ons te nemen en onze genotszone die zegt: doe verder, het is aangenaam. We noemen dit cognitieve dissonantie.

Dus is de volgende vraag: waarom is er genot? Omdat het een drive is, een motor tot handelen. Seksueel genot zal leiden tot voortplanting, en dat is wat onze genen willen: verder blijven leven in een nieuwe generatie. Genot is dus een tactiek van de natuur om ons aan te zetten tot diverse acties. Dankzij genot, bv. lust in zoetigheden, zullen we soms op gevaar van gestoken te worden honing stelen in een bijennest hoog in de bomen. Zonder dat genot zouden we eerder een makkelijkere voedselbron zoeken. Eten is op zich ook gebaseerd op genot want het stilt een ellendig gevoel: honger.
Een paringsritueel tussen twee dieren (incluis een menselijk koppeltje) is een combinatie van strijd en eigen genot. En daardoor wordt de voortplanting waarschijnlijk verzekerd.

Maar in de natuur moet je dus ook de keerzijde van de medaille er bij nemen. Je moet jezelf af en toe afremmen want genot werkt verslavend. En uiteindelijk kan dat desastreus zijn. Voor de natuur is dat jammer, maar geen ramp. Want als iemand alcoholist wordt, dan wil dat zeggen dat hij zijn goesting in alcohol niet kon temperen. Dit is deels sterker dan hemzelf. Genetisch zit hij zo in mekaar dat zijn wilskracht niet kan optornen tegen zijn genotzucht. Zijn hersentjes functioneren iets anders dan bij een gelegenheidsdrinker. Maar als zijn hersenen geen rem zetten op de drang tot genot, dan zal dat misschien ook zo doorgegeven worden aan het nageslacht. Dus voor de natuur is het soms beter dat een alcoholicus sterft, zo is de kans kleiner dan de genetische afwijking die leidt tot een disharmonisch gedrag (wat alcoholverslaving is) doorgegeven wordt aan volgende generaties.

Hebzucht is een overlevingsdrift, zowel voor onszelf (als individu), als voor ons nageslacht. Ik bescherm mijn gezin, en in onze maatschappij wil dat zeggen: ik zorg dat mijn kinderen kunnen studeren, veel comfort hebben en zich op volwassenen leeftijd comfortabel kunnen settelen, dus moet ik zelf zoveel mogelijk geld en netwerken zien te hebben, dus kan ik maar best zelfzuchtig en hebzuchtig zijn. Let wel: soms kan men juist gul en vrijgevig of symbiotisch zijn, omdat dit een betere strategie is om het doel van goede nakomelingen te bekomen. Als mijn huis op het punt staat af te branden, kan ik beter het huis van mijn buren dat in brand staat, mee blussen, dan red ik misschien het mijne.
Maar ook hier geldt dat er een keerzijde aan de medaille is. Te veel hebzucht (bv. tegenover de planeet aarde) kan tot desastreuze gevolgen leiden.

De natuur heeft een logica en daarin verwerkt zit de bult en de buil, d.w.z. er is vaak een keerzijde; een gevaar dat om het hoekje gluurt. Zoals rijden met een wagen. Je kan tegen 30km/uur voor een schoolgebouw passeren.  Maar je kan ook het gaspedaal induwen en drie keer zo snel voorbijflitsen. In dit geval zullen we het hebben over verantwoordelijk zijn voor ons eigen gedrag. En ja, je kan makkelijk je voet in bedwang houden en je aan de snelheidsbeperking houden. Maar wat als je gehaast bent? Dan zal je snel een massa mensen hebben die zonder scrupule sneller gaan rijden, ook voor een schoolgebouw. In dat geval is het niet hun genotszone die hen drijft, maar eerder het niet willen gestraft worden wanneer ze te laat op een afspraak komen (wat indirect toch weer met genot te maken heeft).

In ons hoofd zijn dus steeds diverse zones tegelijk aan het werk. Soms kunnen we die mooi in evenwicht houden, soms ook niet. Dat heeft te maken met hoe bepaalde stoffen inwerken; met “autostrades” in onze hersenwerkingen die in feite gewoontes zijn en die al snel een voorkeursbehandeling krijgen. Wanneer we dus geregeld eenzelfde gedrag hebben, zal dat als de norm worden ervaren en zullen we als eerste reflex die handeling ook willen uitvoeren. Het is oké om zuurstof in te ademen, dus ademen we maar de hele tijd. Onze hersenen zijn er volledig op ingesteld want als we onder water duiken gaan we al snel panikeren. Dat kunnen we afleren door te oefenen. Op dat ogenblik trainen we onze hersenen en zeggen we a.h.w.: rustig, ik kan twee minuten onder water zonder risico. We zullen dan ontspannen. Afkicken van een verslaving wil dus zeggen die autostrades (der gewoonten) in onze hersenen opbreken en nieuwe (gezondere) gewoontes in de plaats aanleren waardoor die de norm worden.

Zou het niet makkelijker zijn moesten we onze hersenen met ons verstandelijk vermogen kunnen controleren en dus op die manier de wellust en de negatieve verslavingen kunnen tegenhouden? Ja zeker, maar helaas zijn wij als soort niet op die manier geëvolueerd. Meer zelfs, het is niet zo dat wij gemaakt zijn door een creator (zoals een kunstenaar een beeldhouwwerk maakt of een informaticus software schrijft). Nee, wij zijn geëvoluerd met vallen en opstaan; dwz met ons aan te passen aan nieuwe situaties terwijl we de oude gewoontes ook nog behielden. En vandaar dat we dus moeten leren leven met contradicties in ons hoofd.
Een en ander heeft natuurlijk te maken met de chemische subsanties die tegen mekaar in werken in ons hoofd. Voor technische details verwijs ik naar de links. Je vindt er o.a. uitleg over dopamine.

Verslaving, hebzucht en genot zijn dus nuttig. Maar teveel kan nefast zijn.
Misschien interesseert het je te weten dat dit een van de vragen is die de wetenschappers die bezig zijn met het bouwen van transhumane wezens (robotten met gevoelens en een eigen wil) zich stellen. Want we kunnen robotten maken zonder gevoelens (en dus zonder genot en risico op verslaving), maar wordt het leven dan niet erg saai? Ideaal zou zijn om zelf ons genot te dimmen (of uit te schakelen) als het een negatieve rol speelt (bv. bij alcoholverslaving) en anderzijds het juist op te roepen wanneer we bv. een mooi landschap zien of een kunstwerk. Ooit zal dat mogelijk zijn. Maar dan zal ik ook jouw genotservaring kunnen opzetten of afzetten. En dat kan dan weer leiden tot andere problemen…

Meer info

How addiction works

Addiction as a ‘Brain Disease’

Artikels over hebzucht

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 18 december 2009 in filosofie, maatschappij, science, technologie

 

Hoe denkt de wetenschap over de oorsprong van de wereld?

Sedert er mensen zijn, verzinnen ze verhalen over het ontstaan van het heelal (en het leven). Aanvankelijk waren dat verhalen met vele goden, later ontstond het deïsme (1 god). Godsdienst is het dienen van het geloof; het maken van offers om bv. de weergod blij te maken, zodat het gaat regenen en de oogsten goed zullen verlopen. Men hield rituele feesten opdat het vee niet ziek zou worden. Verklaringen over het ontstaan van de wereld werden dan eenvoudig: alles wat bestond was gemaakt door de goden (of door 1 god).  Door deze “rationele” (=verstandelijke) uitleg kon men in een samenleving eenheid en rust bekomen.

Toen het wetenschappelijke denken zijn intrede deed (vanaf de 16e-17e eeuw) begon men de verhalen over het heelal te toetsen op hun correctheid. Al snel bleek dat bv. de aarde rond de zon draaide, en niet andersom. Hoe meer men kon beschikken over waarnemingstoestellen (bv. telescopen en vandaag satellieten en ruimtesondes), des te meer besefte men dat het heelal gigantisch groot is; dat alles in het heelal in beweging is en dat alle materie evolueert. Zo ontstond het heelal zoals we dat nu kennen zo’n 13miljard jaar geleden. Galaxies vormden zich en in die galaxies werden sterren geboren. Sterren leven een periode en sterven dan. Omdat ze leeggebrand zijn. En uit de restanten van een stervende ster ontstaat een andere ster (en eventueel planeten).

De katholieke kerk heeft het zeer lang moeilijk gehad om af te stappen van een wereldbeeld waarin God de kosmos maakte en de mens als opperste schepping centraal staat. Toch zijn er altijd gelovige astronomen geweest. Zelfs de bigbang-theorie is mee door een priester opgesteld. Gelovige wetenschappers laten hun geloof enkel toe in privé-sfeer. Zij gaan wetenschappelijk te werk en stellen dat men voorbij de bigbang (het punt waarop het heelal ontstond) kan stellen dat God bestaat. Sommigen menen dat God de bigbang deed ontstaan. Anderen zeggen dat hij verantwoordelijk is voor de materie. Geen van allen kan dit bewijzen, vandaar dat men spreekt van “geloof”. Men kan geloven in een Schepper. De vorige Paus verbood om de eerste drie minuten van de bigbang te analyseren, omdat men dan het werk van God zou ontbloten. Astronomen trekken zich daar niets van aan en berekenen (wiskundig) en toetsen (met een deeltjesversneller) wat er in de eerste milliseconden na de bigbang gebeurde.

Geloof is dus een individuele aangelegenheid. Of men nu stelt of de bigbang het product is van natuurkrachten of van God, steeds zullen (ook gelovige) wetenschappers een wetenschappelijke analyse maken. En reserveren ze hun geloof voor gesprekken binnenskamers. Telkens wetenschap iets kan verklaren, verdringt het de verklaring die gelovigen gaven.

Een ander aspect verwant aan geloof zijn de waarden waarmee we in het leven staan. Zoals medeleven hebben voor anderen. Het humanisme is ontstaan uit het christianisme en het boeddhisme. Vandaag heb je dus humanisten die katholiek, boeddhist of atheïst (ongelovig) zijn. Of pantheïst (aanbidden van de natuur), of agnosticus (men kan niet bewijzen dat God bestaat, maar men kan ook niet bewijzen dat er geen God is die aan de oorsprong van het heelal lag).
Feit is dat een God als kracht geen directe impact heeft op ons leven, gelet op de immense afstanden in de kosmos. Tenzij men zou zeggen dat wij zonder het te beseffen verbonden zijn met God (zoals bv. in de film “The Matrix” waar iedereen ingelogd is en gecontroleerd wordt).  Maar dat is dan weer niet wetenschappelijk bewijsbaar. En behoort tot de fictie (verhalen). En daarin vinden wetenschappers en gelovigen mekaar. Beiden vertellen verhalen, maar wetenschappers willen hun verhaal bewijzen. Gelovigen vragen om het aan te nemen, zonder bewijs.
Ten slotte is er de oerknal (bigbang) zelf. Kosmologen proberen te berekenen en te fantaseren (op basis van wiskundige modellen) wat er vooraf ging aan de oerknal. Waar komt die materie vandaan? Waarom barstte die materie open? Zijn er misschien vele knallen geweest? Men vermoedt van wel en noemt dit de inflatie.
Er zijn miljarden sterrenstelsels (onze melkweg is er een) en die stelsels zijn gegroepeerd. Was er dan misschien een knal (of een reeks knallen) per groep? En wat deed die oermaterie ontknallen? Was die materie misschien een gigantisch zwart gat? Zwarte gaten bestaan uit materie die zo op mekaar gedrukt is, dat zelfs licht er niet kan uit ontsnappen.
Maar waar kwam die geweldige hoeveelheid materie vandaan? Wat was er voor dat het heelal zoals we het nu kennen, ontstond? Sommigen fantaseren dat het heelal gekromd is, en dat het zelf opgerold ligt in een groter heelal. Maar daar zijn geen bewijzen van.
Stephan Hawking (een astronoom die wereldberoemd is omdat hij o.a. de theorieën van Albert Einstein verder uitwerkt) heeft het over baby-heelals die ontstaan zijn na de bigbang.
En dan is er nog de tijd. Ons heelal kent tijd. Er is een verleden, een heden en een toekomst. Materie evolueert doordat er tijd is. De zon bestaat uit waterstof die verbrandt tot helium, die weer verder verbrandt. Uiteindelijk zal de zon afkoelen. Alles in het heelal koelt af en sterft (men noemt dat entropie). Maar toen de materie nog samenzat (voor de oerknal),was er dan tijd? En koelde de materie af voordat ze ontplofte? Waarschijnlijk niet. Misschien was alles in volledige rust en zonder tijd.
Ook het gedrag van materie is bevreemdend. Het is een golfje en het is een massa. Vandaag heeft men het over de snaartherorie en met die theorie probeert men het gedrag van materie in extreme situaties (bv. bij grote hitte en hoge snelheden) te verklaren.
Allemaal boeiende vragen en veronderstellingen die ons nog generaties lang zullen bezighouden. Hoe het ook zij: de kennis van het universum en van de allerkleinste elementaire deeltjes (waaruit atomen opgebouwd zijn) leidt tot inzichten die soms spectaculairder (en ongeloofwaardiger) zijn dan het verhaal dat God de wereld schiep.

Deze tekst werd ook gepubliceerd op ik heb een vraag. Waar ik ook in een bijdrage de bron van onze kennis behandel.

Meer info

link Space nieuws link Newscientist link Eos-magazine link Stephan Hawking over de oerknal link Baby-heelals link Over sterrenkunde

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 15 december 2009 in filosofie, kosmos, religie, science

 

Om Mercator te laten watertanden

Folds in an globe give new pespectives on Earth

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 10 december 2009 in science

 

Over Kopenhagen, het klimaat en de mens

Van Rome naar Kopenhagen

Het rapport van de Club van Rome met als ondertitel “De grenzen aan de groei” werkt sinds de publicatie in 1972 op de groei-ideologen als een rode lap op een stier (zeker op de bull van Wall Street). In de eerste plaats omdat het eraan herinnert dat louter mathematisch voortdurende, laat staan exponentiële groei op een per definitie eindige planeet niet mogelijk is. Bovendien blijken de voorspellingen over de uitputting van grondstoffen vandaag vrij accuraat te zijn geweest. De schattingen voor de piek in de olieproductie lagen rond het jaar 2000. Die peak-oil is imminent, indien al niet bereikt. Mits een correctie voor de eerste olieschok en de daaropvolgende recessie was de voorspelling van de Club van Rome nogal akelig exact. Geen enkele vorm van productiviteitswinst of vermindering van de energie-intensiteit per eenheid BNP kan het gegeven van de eindigheid der voorraden ongedaan maken. Op = op. En voor iets op geraakt, creëert het schaarste. En dus prijzen die de pan uitswingen. Enkel de financiële en economische crisis hebben de olieprijsexplosie van 2008 voorlopig kunnen stoppen.

Steenkool is vandaag nog altijd de belangrijkste energiebron. Wat dat betreft is er sinds de industriële revolutie niet veel veranderd. De steenkoolvoorraden verbranden kan wel nog een eeuw doorgaan. Daarin schuilt het grootste gevaar voor de opwarming want steenkool heeft een veel hogere CO2-uitstoot dan olie, zowel bij winning als verbruik. Naarmate de olievoorraden slinken zal men nog meer terugvallen op steenkool. Landen als China, Australië of de VS halen vandaag het leeuwendeel van hun energie uit steenkool. Niet toevallig zijn het de afgevaardigden uit de kolenstaten in het Amerikaans congres die iedere wet ter reductie van broeikasgassen tegenhouden. Zij dreigen daardoor de Kopenhagenconferentie te doen mislukken, ondanks de overtuiging van Obama, geadviseerd door o.a. topwetenschapper John Holdren van Harvard, dat het vijf voor twaalf is.

Het laatste IPCC-rapport heeft alle twijfel weggenomen over de oorzaak van het versterkte broeikaseffect dat de planeet doet opwarmen: de door de mens geproduceerde broeikasgassen. Voornamelijk door het massaal verbranden van fossiele brandstoffen sinds de industriële revolutie, met een exponentiële toename in de afgelopen 50 jaar; een toename die voort duurt tot op vandaag. Gezien de wereldwijd nog groeiende energiehonger zal zonder drastische maatregelen de broeikasgasconcentratie die nu reeds alarmerend hoog is, verder stijgen.

Ecologisch negationisme

Negationisme is een term die gebruikt wordt voor wie bv. de Holocaust ontkent. Negationisme kan echter ook slaan op het ontkennen van vaststaande wetenschappelijke feiten vanuit ideologische, economische of andere belangen, wanneer dit potentieel een misdaad tegen de mensheid impliceert. De campagne van milieuorganisaties waarbij de wereldleiders afgebeeld worden zoals ze d’er binnen 30 jaar zullen uitzien en ze zich verontschuldigen omdat ze niks (of onvoldoende) deden en zo verantwoordelijk zijn voor humane catastrofes, is een duidelijke uiting van het wijzen op de gevaren van klimaatnegationisme.

Wij kunnen in dit bestek niet het abc van het belangrijke broeikaseffect -dat zorgt voor een leefbare temperatuur op aarde- omstandig uitleggen. Feit is dat de klimaatwetenschappers het wel degelijk eens zijn over het antropogeen versterkte broeikaseffect ofte man made global warming.  Men probeert nu enkel nog de modellen te verfijnen. De hockeystickcurve die een vrijwel exacte reconstructie is van het temperatuurverloop van het laatste millennium op basis van het broeikasgasmodel, werd onlangs nog herbevestigd in Scientific American en wordt door de hele wetenschappelijke gemeenschap als een verworvenheid beschouwd. Alle historische temperatuurschommelingen met hun gekende oorzaken zijn erop terug te vinden. Het ontkennen van het antropogeen (door mensen) versterkte broeikaseffect is dus een vorm van negationisme en wordt wellicht ooit bestraft.

 

Inconvenient

De CO2-concentratie is de laatste 50 jaar met bijna 40% toegenomen en ligt daarmee hoger dan een miljoen jaar geleden. Zij bereikt dit jaar een nieuw record (390ppm) en stijgt verder met 2ppm per jaar. De gemiddelde temperatuur van het afgelopen decennium is de hoogste van de laatste 150 jaar. De warmste 10 jaren door de mens ooit gemeten doen zich voor in de laatste 12 jaar. De gemiddelde temperatuur op aarde ligt nu 0,7°C hoger dan voor de industriële revolutie. Met de huidige CO2 concentratie van 390 ppm is de kans groot dat de gevaarlijke drempel van 2°C opwarming al bereikt wordt. Zonder drastisch ingrijpen voorspellen recente studies een opwarming van 4 tot 7 graden. De modellen van de klimaatwetenschap zijn zeer accuraat voor de planeet als geheel, want geven een bijna 100% reconstructie van het gekende temperatuurverloop van het laatste millennium. Wie om wat voor reden dan ook het dreigende gevaar voor het leven op aarde ontkent neemt dus een zware verantwoordelijkheid op zich. Of, zoals het in “6 graden” van M. Lynas staat: “It is very difficult to get a man to understand something when his salary depends on his not understanding it”.

Het beperken van de broeikasgassen zal (quasi) niemand geld opbrengen. Tenzij men massaal investeert in alternatieve duurzame energiebronnen. Zowel Al Gore als bv. Thomas Leysen beseffen dat een groene economie ook business kan zijn. Maar kleine, geïsoleerde initiatieven zijn onvoldoende. Dit betekent dus dat de politiek richting moet geven aan de ondernemers. Beiden houden echter vast aan het huidige economisch groeifetisjisme. Het valt dus te voorspellen dat onze politieke en sociaal-economische leiders de moed niet zullen opbrengen het roer om te gooien. Het ontbreekt hen bovendien ook aan steun van de publieke opinie. Want het rijke westen (en de rijken in ontwikkelingslanden) zullen hun levenswijze moeten veranderen. Vandaag verbruikt de gemiddelde Amerikaan 25 ton, de Europeaan 12 ton en de Indiër 1,4 ton. De CO2-uitstoot van de grootste vervuilers moet tegen 2050 met meer dan 90% verminderd worden om te komen tot één ton per wereldburger (vandaar dat Al Gore het dus had over “An Inconvenient Truth”). Alleen zo is er een kans dat de temperatuurstijging beperkt wordt tot twee graden. Voorbij dit tipping point (dus een hogere temperatuur) gaat de opwarming zichzelf versterken en wordt de aarde op relatief korte termijn onbewoonbaar (op een aantal plekken rond de poolcirkels na).

IJsbergen op weg naar Nieuw-Zeeland

Alle ijsmassa’s op het land of op zee smelten in een toenemend tempo af. Het broeikaseffect doet zich vlugger en intensiever voelen dan men in het IPCC rapport van 2007 nog aannam. Het is op basis van dit rapport dat men in Kopenhagen discussieert. In plaats van de doelstellingen te verstrengen, denkt men eerder aan afzwakken. Een meerderheid van de wereldpopulatie denkt nog steeds in termen van economische haalbaarheid. Men vergeet graag dat in een broeikas waar de temperatuur te hoog is opgelopen er geen economie want geen menselijk leven meer mogelijk is. Het laatste IPCC-rapport geeft een vork van een kleine 2 tot een kleine 7 graden, afhankelijk van het uitstootreductiescenario. De meetgegevens en modellen van dit rapport, dat de basis voor de onderhandelingen in Kopenhagen vormt, zijn nu minstens 3 tot 4 jaar oud. Het is ondertussen duidelijk dat de effecten van de verdergaande opwarming zich vlugger en omvangrijker doen gevoelen. De GRACE-satelliet van de NASA heeft recentelijk een verdunning van de Oost-Antarctische ijskap gemeten, wat tot nog toe niet was voorgekomen. Bij een zeespiegelstijging van slechts 40 tot 80cm komen 136 laaggelegen steden in de problemen, waaronder alle grote zeehavens. In het bijzonder New York wordt genoemd als kwetsbaar, ook door toegenomen stormwinden op de Amerikaanse Oostkust. Nederland voorziet nu reeds een investering van 60 miljard euro(!) om overstroming vanuit het Rijnkanaal op te vangen. Door de smeltende Alpengletsjers komt het gevaar evenzeer uit het land als uit de zee. Het smelten van alle ijs ter wereld gaat dus sneller dan voorzien. Als de modellen fout waren, dan gaat het om een onderschatting. Als de zeespiegel met een meter stijgt, mag men opvang voorzien voor de inwoners van o.m. Amsterdam, Antwerpen en Rotterdam. Idem voor New-York, Sjanghai, Londen, Jakarta,… geen waterkering die soelaas biedt. Gevolgen zullen massale migraties zijn. Zowel in het rijke, als in het arme deel van de wereld. Minstens een half miljard mensen die in kustgebieden of delta’s wonen worden klimaatvluchtelingen. En als de opwarming exponentieel doorgaat, kan het smelten van het Groenlandse ijs het waterpeil met 7 meter laten stijgen. Adaptie is dus een illusie bij verdergaande opwarming.

Wat komt er op ons af?

Er resten ons nog enkele jaartjes om het roer drastisch om te gooien. En wat als we niet drastisch ingrijpen? Dan zijn we overgeleverd aan de oncontroleerbare desastreuze gevolgen van wat wij zelf in de afgelopen periode van zogenaamde economische voorspoed in gang hebben gezet. De kosten van het niet elimineren van verbrandingsgassen zijn oneindig. Een zich doorzettend broeikaseffect maakt het menselijk leven en veel van het bestaande andere leven op aarde onmogelijk.

Het is het hedendaagse ongeziene gebruik (maar ook verkwisting!) van schaarse natuurgoederen door het geglobaliseerde ongebreidelde productie- en consumptiegedrag die het probleem veroorzaakt. Naarmate de economie tegen haar ecologische grenzen botst, zal de markt zeker haar werk doen. Levensnoodzakelijke goederen (zoals drinkbaar water) zullen luxegoederen worden. Daarnaast zullen frivoliteiten zoalsq een hond bezitten extra beslast worden. Een straat afspuiten of een wagen poetsen met drinkbaar water zal beboet worden. Dagelijks vlees eten zal een ethisch onaavaardbare luxe worden. De menselijke overmoed die dacht de schaarste definitief te overwinnen zal dan een illusie blijken. Op politiek vlak kunnen dictaturen het gevolg zijn van de wereldwijde chaos die de verdergaande opwarming zal teweegbrengen.

Laten wij dus hopen dat EU-voorzitter Van Rompuy op zijn trips door Europa oog en oor heeft voor het verdrogende Andalusië en de nodige inspiratie heeft opgedaan om het klimaatprobleem te willen aanpakken, mocht hij ooit een rol gaan spelen op het internationale toneel dat niet alleen de volgende weken met de Kopenhagenconferentie, maar ook de maanden en jaren daarna beheerst zal worden door de op handen zijnde planetaire klimaatcatastrofe. Zijn regering noch zijn partij hebben tot nog toe veel blijk gegeven van een terzake erg bezwaard gemoed. Het zou een Christen mens nochtans sieren het rentmeesterschap der aarde ernstig te nemen. België heeft met prof. Van Ypersele van de UCL een vooraanstaand klimatoloog in huis bij wie de toekomstige president zijn oor kan te luisteren leggen. Het zal dan wel een beetje gaan tuiten als hij hoort dat Europa en de meeste van de G20 hun CO2-uitstoot met minstens 45% moeten reduceren tegen 2020 om de absolute gevaardrempel van 2°C opwarming van onze planeet niet te overschrijden.

Wat te doen?

Te realiseren door de rijke industrielanden: 80% CO2-reductie tegen 2050 en 50% wereldwijd. Deze doelstellingen figureren in het laatste IPCC rapport. 40% daarvan verwacht dit rapport te kunnen halen door het toepassen van het afvangen van CO2-gas geproduceerd door steenkoolcentrales. Deze capture and storagetechniek bestaat in wezen nog niet. Staatssecretaris voor Energie en fysicaprofessor Steven Chu noemt kolen dan ook zijn ergste nachtmerrie. Hij geeft toe dat het allesbehalve zeker is dat de C&S techniek zal functioneren. De VS voorziet nu een investeringsprogramma van 3,4 miljard dollar in de hoop binnen een tiental jaar de techniek op punt te hebben. In Nederlands begint Shell met een proefproject voor CO2-opslag. Het gaat hier om niet meer dan een zegge en schrijve het derde project ter wereld. Het reëel inschatten van al de mogelijke problemen en gevaren van deze techniek is dus eigenlijk nog niet begonnen. Indien het ooit doenbaar zou worden alle CO2 van verbrandingsprocessen ondergronds op te vangen, dan zal dit ten vroegste binnen enkele tientallen jaren kunnen. Dat is rijkelijk te laat. De CO2-uitstoot mag pieken ten laatste over vijf jaar, om dan zeer snel te dalen tot bijna nul. Het ontginnen van steenkoolmijnen kan nooit CO2-vrij gebeuren. Steenkool is en blijft bij ongewijzigd beleid nog lang de belangrijkste energieleverancier. Het mikken op het onder de grond steken van verbrandingsgassen om de klimaatramp te vermijden lijkt dus inderdaad erg op struisvogelpolitiek. In dat geval moeten wij dus een andere oplossing zoeken, zo stelt ook Steven Chu. Anders gaan we terug naar het Steenkooltijdperk. De nachtmerrie van Chu zou een voorspellend trekje kunnen hebben.

Het goede nieuws is dat president Obama zich probeert in te schrijven in het breed vooropgestelde broeikasgasreductiepad van minimum 80% tegen 2050 t.o.v. 1990 (= voor de VS 83% t.o.v. 2005). En dat China ook een ernstige inspanning wil leveren. Beide wensen dit ook te doen om reden van economische efficiëntie en energieonafhankelijkheid. Het slechte nieuws is dat het allemaal too little, too late dreigt te worden. De VS zouden de bulk van de reductie pas realiseren tegen het einde van de 40-jarige periode en China zal nog lang ieder jaar meer CO2 produceren. De wereldwijde uitstoot moet pieken (op zijn maximum zijn) in 2015, ten laatste in 2020, om nog een 1 op 2 kans te hebben de temperatuurstijging onder de 2,5°C te houden. Eens daar voorbij weten wij wel dat de temperatuur zelfs bij nuluitstoot nog verder oploopt, maar niet waar het stopt. Met wat dus nu voor ligt in Kopenhagen, kopen wij waarschijnlijk, om met J. Hansen van de NASA te spreken, a ticket for catastrophe.

Is er een drastisch alternatief?

De prioriteit van de 21ste eeuw, in het bijzonder voor de armsten, ligt in het voorkomen van een catastrofale klimaatverandering. De belangrijkste bijdrage daartoe is het elimineren van fossiele brandstoffen als motor van de wereldeconomie. Dit is geen kwestie van financiën maar van productiewijze: een zoveel mogelijk lokale economie van het genoeg met aangepaste technieken (gigantische windmolenparken en collectieve thermische panelen) en respect voor (de beperkingen van) mens en natuur. De meest efficiënte hulp die de hooggeïndustrialiseerde zones kunnen bieden aan de ontwikkeling van rurale gebieden, is het terugschroeven van hun verspillende, schadelijke en vernietigende productie- en consumptiewijze, die vandaag het geglobaliseerde model is geworden. Het verlaten van deze roofbouweconomie is niet alleen materieel noodzakelijk maar ook cultureel wenselijk. De gestresseerde tweeverdienende postmoderne middenklasse wiens levenstijl zes planeten veronderstelt is niet bepaald gelukkig, zelfs meestal niet tevreden. De huidige economie doet permanent de schaarste toenemen, ook de immateriële. Men kickt af in nepspirituele bewegingen. Om een burn-out te vermijden vliegt men verbuilend naar warme oorden om er de batterijen op te laden. En dit omdat de winstmarges voor bedrijven even hoog dienen te blijven (ten voordele van enkele happy few, de grote aandeelhouders) waardoor met minder personeel minstens even hard gepresteerd moet worden. Ethisch en humaan onaanvaardbaar.

Klimaatfundamentalisme als term hanteren voor het ernstig nemen van de bevindingen van de klimaatwetenschap behoort niet tot het gangbare taalgebruik. De huidige hallucinante CO2-concentratie is de hoogste sinds zowat een miljoen jaar, stijgt in een nooit voorgekomen tempo en is vandaag reeds dezelfde als tijdens het plioceen. Kijkt eens hoe de wereld er toen uitzag. Echt geen herbergzaam oord voor 7 miljard mensen…

 

Zon en aardkern

Ten slotte willen we nog wijzen op twee andere fenomenen die de aarde beïnvloeden.

Recentelijk verschenen artikels die de nakende dood van de zon predikten. De zonneactiviteit die zich uitdrukt in het aantal zonnevlekken en de daarmee samenhangende zonneuitbarstingen (massa-ejecties vanuit de chromosfeer), in de druk van de zonnewind en in de radiostraling, kent momenteel blijkbaar een diep minimum. In het begin van de 20e eeuw was er een cyclus met nog meer dagen zonder zonnevlekken. De dood van onze ster wordt dus lichtjes voorbarig aangekondigd. De variatie in energie die de aarde bereikt bedraagt over een zonnecyclus ong. 0,1 % . Volgens een studie van de National Science Foundation in de VS uit 2009, zowat de eerste in zijn soort, heeft de zonneactiviteit mogelijk een licht versterkend effect op bestaande weerpatronen zowel in opwarmende als afkoelende zin. Als men ervan uitgaat dat de licht afgenomen stralingswarmte een afkoelend effect moet hebben, dan zien wij dat desondanks de temperaturen eerder zijn gestegen sinds de vorige activiteitspiek van 2000-2001 (een cyclus bedraagt gemiddeld 11 jaar, dus soms meer of minder).

Andere klimaatwetenschappers hadden al vastgesteld dat de invloed van de variatie in zonnestraling verwaarloosbaar is in vergelijking met de door de mens geproduceerde broeikasgassen, waarvan de concentratie in de atmosfeer sinds het begin van de metingen in 1960 met bijna 40% is toegenomen. Dat klimaatsceptici met een niet steekhoudende, spectaculair geformuleerde voorspelling komen is in de aanloop naar Kopenhagen weer niet toevallig te noemen. Het gedruis van de klimaatontkenners op het web is ondertussen oorverdovend. Tot nader order bevindt zich onder de lawaaimakers geen enkele klimaatwetenschapper. Gelukkig beseft de overgrote meerderheid van alle natuurwetenschappers dat het door de mens versterkte broeikaseffect het waarschijnlijk zwaarste probleem is waarvoor de mensheid zich ooit gesteld zag.

Daarnaast is er wellicht nog een even groot probleem op komst. De aardkern koelt immers af (met 10% de laatste eeuw). Die kern zorgt voor het magnetisch veld. Daarvan zal vermoedelijk in een periode van 100 tot 10.000 jaar de polariteit omkeren (noord wordt zuid, en omgekeerd). En intussen (tijdens deze switch) minder in sterkte aanwezig zijn. Daardoor verkaalt de aarde, dringen dodelijke stralingen binnen en wordt het leven gedecimeerd. Het probleem van de overbevolking is dan opgelost. Maar als die afkoeling effectief ingezet zou zijn, gaat ze exponentieel  verlopen (volgens de één is de kern een ijzerkern, volgens de ander een plutoniumkern). Uiteindelijk wordt de aarde als Mars: een kille kern, een oppervlak met bevroren water, kaalheid en geen leven.

Misschien zitten we wel in een race tussen enerzijds opwarming van het aardoppervlak en anderzijds afkoeling van de aardkern. Sowieso wint de aardkern het. Men had nooit gedacht dat de kern nu reeds zou gaan afkoelen (20 jaar geleden dacht men dat de aardkern nog wel enkele miljarden jaren heet zou blijven. Niet dus.) Men vermoedt dat het definitieve afkoelingsproces begonnen is. Men weet niet hoe snel dit proces zal verlopen. In het slechtste geval wordt de aarde binnen enkele honderden of duizenden jaren onleefbaar.

Ja, wij zijn lucky basterds! In een kosmos vol onleefbare planeten hebben wij het hoogtepunt van de menselijke beschaving meegemaakt. Wij hebben grote lagen van de wereldbevolking laten proeven van dagelijks genot, een eerder gemakzuchtig leven, vrije tijd en diep inzicht hebben in hun eigen wezen. Meer is er niet te halen in deze kosmos. Fantastisch dat we dit ook via het www met mekaar kunnen delen. Je moet maar een koe of een hond zijn. Of een plutoniumkern. Of een wolkje. Of een analfabete Indische jongen uit een krottenwijk…

Dit mag niet tot cynisme leiden, maar tot met volle teugen in het leven staan, poëzie en tederheid op 1; incluis onnozele, hebzuchtige en klootzakkerige mensjes tegen hun kop meppen, want het leven is in het aanschijn van het definitieve sterven van de aarde véél te kort om gedwarsboomd te worden door lieden die denken dat ze onder de Vlaamse kerktoren twee keer per week hun wagen mogen wassen met drinkbaar water, elke dag vlees eten, naar VTM of één kijken en drie honden te vreten geven. En dan zeggen dat ze van niks weten maar ook non-believers zijn op het vlak van de klimaatproblematiek en een kaarsje laten aansteken, want ze geloven net als hun kardinaal in mirakels.

Democratie werkt niet en politici die herverkozen willen worden zijn een slechte tool om het roer in een samenleving om te gooien.

Te veel medeburgers beleven te weinig poëzie; zijn weinig benieuwd naar het wezen van alles en iedereen. Ze betijen, laten zich leiden en lijden voor niks…

Tijd om een gedicht te schrijven. Niet alleen het aardoppervlak of de aardkern is aan afkoeling toe.  🙂

                                    Willy Coomans

Nuttige links:

Welvaart zonder groei? http://www.petertomjones.be/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1

Harvard Prof. John Holdren on “Global Climate Disruption: What do we know, what should we do?” http://www.climatesciencewatch.org/index.php/csw/details/holdren_global_climate_disruption/

Comment les riches détruisent le monde : http://www.monde-diplomatique.fr/mav/99/KEMPF/16157

La décroissance, une idée qui chemine sous la récession : http://www.monde-diplomatique.fr/2009/08/DUPIN/17702

Gordon Brown warns of climate catstrophe : http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8313672.stm

We moeten optimistisch blijven: http://www.indymedia.be/nl/node/35506

20 kernbegrippen op een rijtje in Le Monde: http://www.lemonde.fr/le-rechauffement-climatique/article_interactif/2009/12/02/les-vingt-mots-du-rechauffement-climatique_1274201_1270066.html

10 spelers om in de gaten  te houden in Kopenhagen: http://mo.be/index.php?id=63&tx_uwnews_pi2[art_id]=26860&cHash=4f34c6cf65

Klimaatopwarming is een even grote bedreiging als het fascisme: http://www.independent.co.uk/environment/climate-change/climate-change-special-twelve-days-to-save-the-world-1832067.html

Het Plioceen: http://nl.wikipedia.org/wiki/Plioceen

Climate change: Too hot to handle: http://news.scotsman.com/global-warming/Climate-change-Too-hot-to.5867388.jp

Over de uitgelekte e-mails en files van klimatologen: http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/21/AR2009112102186.html

The Crusade to Deny Global Warming van  Amerikaanse onderzoeksjournalisten: http://www.thestar.com/business/cleanbreak/article/729339–hamilton-why-media-tell-climate-story-poorly

Death Denial: http://www.monbiot.com/archives/2009/11/02/death-denial/ en http://www.macon.com/world/story/926697.html

Alarmerende feiten: http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hjrkevVWHdM8rWorsC2E8mUvBPzgD9C4NKU80

http://solveclimate.com/blog/20091123/tipping-points-melting-ice-rising-oceans

Verzekeringsondernemingen voelen nattigheid: http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601086&sid=akRSh6iAiGPs

Wereldwijde actie: http://www.350.org/

Tell people something they know already and they will thank you for it; tell them something new and they will hate you for it: http://www.monbiot.com/

 
1 reactie

Geplaatst door op 6 december 2009 in ecologie, economie, kosmos, maatschappij, natuur, politiek, psycho, science

 

Zeven vragen die het leven boeiend maken

Niet dat ik er wakker van lig (integendeel: door er over te peinzen slaap ik intenser): waarom is er dit heelal? Waaruit is materie gemaakt?  Hoe ontstaat complexiteit? Wat is singulariteit? Wat is de werkelijkheid werkelijk? Zijn deeltjes snaren? Zijn er grenzen aan dit denken?

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 25 oktober 2009 in kosmos, science

 

Time

Interessant werk over tijd en tijdservaring, geschreven door een neurologe. Time by Eva Hoffman

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 17 oktober 2009 in filosofie, science

 

Ontstaan sterrenstelsels uit zwarte gaten?

Read more about black holes: those massive, invisible objects that suck in everything around them, may have appeared before the galaxies that host them.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 26 september 2009 in kosmos, science

 

Inzoomen op 5300 jaar oude ijsmummie

iceman

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 11 april 2009 in geschiedenis, science

 

Nieuw(s) uit de kosmos

Astronomen kunnen weldra ontstaan kosmisch leven onthullen. En dankzij nieuwe satellieten zal men ook planeten die levensvatbaar zijn kunnen waarnemen. Bovendien hopen ze gravitatiegolven te ontwaren waardoor ze de eerste seconden van het heelal kunnen waarnemen. God wordt zichtbaar  🙂

Februari-maart: vijf planeten zichtbaar aan de hemel.

Saharazand kan klimaat beïnvloeden!

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 16 februari 2009 in kosmos, science

 

Astronomie als spiritualiteit

“What I personally get out of being an astronomer, from my privileged professional life being able to learn about astronomy and the great advances, is a feeling of being part of the whole thing. Life is part of the universe; it has a place in the universe.

Life is an astrophysical phenomenon just the same way as the astrophysical phenomena that we see in the sun, galaxies and universe as a whole. It’s all about putting our own existence into context – this extraordinary universe we live in.”

(Simon Lilly)

Who needs religion?

Lees het volledige interview

melkweg-infrarood-beeld

En nog uit Zwitserland: een infrarood-analyse van ons melkwegstelsel leidt tot de vaststelling dat “the Milky Way may be 15 per cent wider and contain 50 per cent more mass than previously thought. It is spinning around its centre at nearly 100,000 miles per hour faster than previously estimated. This would mean the Milky Way could crash into the neighbouring Andromeda galaxy sooner than expected.”

En wanneer deze crash zal plaatsvinden kan je in de laatste regel van dit artikel lezen.

 
1 reactie

Geplaatst door op 9 februari 2009 in kosmos, religie, science

 

Black holes zijn mama’s

black_holes_lAstronomen ontdekken (en berekenen!) het verband tussen het ontstaan van sterrenstelsels en de aanwezigheid van superzware zwarte gaten in het centrum ervan.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 4 februari 2009 in kosmos, science

 

Melkweg groter dan gedacht én zwarte gaten waren eerst

Niet dat wij er (door de zwaartekracht) iets van merken, maar we draaien sneller door het heelal. Althans, ons melkwegstelsel “spint” sneller. En het bestaat uit vier armen, is groter en bevat meer massa dan eerder gedacht werd.

En er is nog revolutionair nieuws uit astronomische middens: de kip of het ei-dilemma over wat eerst was, lijkt opgelost. Sterrenstelsels ontstaan uit zwarte gaten, en niet andersom.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 8 januari 2009 in kosmos, science

 

Bio-ethische positie van Barack Obama

Een overzicht van Obama’s standpunten over een aantal ethisch-maatschappelijke kwesties:

Abortus: Obama heeft beloofd om ervoor te zorgen dat de rechten van vrouwen in deze kwestie een prioriteit blijft.
Klonen: Wat dit onderwerp betreft, neemt Obama geen officieel standpunt in. Benieuwd wat de praktijk zal uitwijzen.
Gewetenskwesties: Momenteel kunnen artsen weigeren om anticonceptie en noodconceptie voor te schrijven. Obama gaat hiertegen in.
Mantelzorg: Obama wil een beter financiële regeling voor personen die hun oudere en zieke familieleden voltijds verzorgen en hij wil ook de kwaliteit van rusthuizen drastisch verbeteren.
Genetisch testen: Obama stelt dat hij bezorgd is om de snelle introductie van genetische testen in het publieke domein zonder geschikte begeleiding. Hij diende de ‘Genomics and Personalized Medicine Act of 2007’ in om de veiligheid en accuraatheid van dergelijke testen te verzekeren.
Kosten gezondheidszorg: Investeringen in elektronische medische technologie, generische geneesmiddelen en promotie van ziektepreventie moet de gigantische kosten naar beneden halen. Obama wil bovendien ook het verbod verbreken om de regering te laten onderhandelen met de farmaceutische industrie over prijsstellingen.
Ziekteverzekering: Obama stelt voor om een nationaal gezondheidsplan te creëren dat betaalbaar en toegankelijk is voor alle Amerikanen. Hij wil een verplichte ziekteverzekering voor kinderen invoeren.
Stamcellen: Obama staat achter overheidssteun voor stamcelonderzoek. Hij wil het verbod op overheidssteun voor onderzoek op embryonale stamcellen opheffen.

 
2 reacties

Geplaatst door op 8 november 2008 in ethiek, religie, science

 

Rappe deeltjesversneller

Op zoek naar het Higgsdeeltje en de eerste milliseconden na de big bang

 
3 reacties

Geplaatst door op 10 september 2008 in science

 

Van groot naar klein

 
1 reactie

Geplaatst door op 8 september 2008 in kosmos, science

 

Blogportaal voor wetenschap

Drie rubrieken op de Nederlandstalige blog Scilogs:  Ruimtelogs (kosmos en ruimtevaart), Breinlogs (psychologie, sociologie en hersenonderzoek) en Weetlogs (alle andere wetenschapsweetjes, van biologie over gezondheid tot wiskunde).  Bloggers van dienst zijn wetenschappers of wetenschapsjournalisten.

 
 

Traces du sacré

Multidisciplinary exhibitionCentre Pompidou du 7/5 au 11/8.

A visual exploration of one of the most pressing issues of our time.

Following what has come to be called “the disenchantment of the world,” a significant strain of modern art has found its roots in the turmoil attendant upon the loss of conventional religious belief, a terrain that continues to nourish the development of contemporary forms. Remaining, in a thoroughly secularised world, the profane vehicle of an ineluctable need to rise above the quotidian.

 

Hoe vrij is de vrije wil?

Het onderzoeksteam van John Dylan Haynes (Max Planck Institute for Human Cognitive and Brain Sciences in Leipzig) verrichte een interessant onderzoek naar de manier waarop beslissingen worden genomen in onze hersenen. Het onderzoeksteam vroeg aan vrijwilligers om op het even welk ogenblik met de linker- of rechterwijsvinger een knop in te drukken terwijl ze met behulp van fMRI hun hersenactiviteit opnamen. De onderzoekers konden al tot 10 seconden voor de proefpersoon zijn ‘vrije’ beslissing nam onbewuste hersenactiviteit meten. Bovendien konden ze uit de onbewuste hersenpatronen reeds afleiden of de linker- of rechterwijsvinger gebruikt zou worden. De resultaten van het onderzoek werden gepubliceerd op de website van Nature Neuroscience.

 
1 reactie

Geplaatst door op 25 april 2008 in filosofie, science

 

Over osmose, liefde en communicatie

Communicatie heeft in de eerste plaats te maken met uitwisseling van gedachten en beïnvloeding van het wordingsproces van de ander en zichzelf.

Communicatie kan het verlengstuk genoemd worden in de ontwikkeling van de kosmische krachten.

Van oerknallen en kernfusies via erosie en osmose, over samen leven, dialoog en debat tot liefde.

Maar communicatie is ook manipulatie. Steeds weer. Want alles wat bestaat neigt tot overleven en zal daarbij niet aarzelen het andere in te palmen, uit te schakelen, te overtroeven.

Communicatie heeft ook te maken met samenwerking, al of niet (maar meestal wel) om eigenbelang. Liefde is een uitzondering, al wordt liefde soms afgekocht met seks en /of geld.

In de kosmos zijn er grosso modo drie manieren van in het leven staan.

De Darwiniaanse logica stelt dat wezens zich moeten aanpassen aan hun omgeving (of hun omgeving moeten wijzigen, indien ze daartoe in staat zijn) met gevolg dat de meest aangepaste zullen overleven en via reproductie (genetische overdracht) belangrijke eigenschappen overgegeven zullen worden op de volgende generatie. Dit selectieproces zal de specimen in staat stellen uiteindelijk een levenswijze te hebben die (zolang de biotoop niet drastisch wijzigt) meer te bieden heeft dan gestresseerd op zoek te zijn naar voedsel en steeds alert te moeten blijven (want elk bestaand wezen is prooi). Rust en genot kunnen ervaren worden en zelfs een verfijnde cultuur kan ontstaan (wanneer ledematen –bv. fijne vingertoppen- en hersenen zich in die richting hebben ontwikkeld).

Doordat binnen dit bestaan overleven steeds op het menu zal staan, is er ook een hoge dosis adrenaline en testosteron aanwezig. Binnen een mensencultuur leidt dit tot een vrije marktdenken waarbinnen de darwiniaanse logica wordt toegepast en er een survival optreedt die leidt tot monopolievorming, faillissementen, extreme rijkdom, egocentrisme, hebzucht en sociale drama’s. Momenteel heeft dit economisch Darwinisme ertoe geleid dat een groot deel van de niet-onuitputtelijke natuurlijke grondstoffen, bijna uitgeput zijn en de aarde op diverse wijzen aan het wijzigen is door de afval die dit economische proces heeft opgehoest.

Een tweede gezicht van de darwiniaanse natuurfilosofie is deze van de samenwerking. Deze kan zowel de vorm aannemen van liefde (bv. tussen moeder en kind, waarbij het kind bescherming en zekerheid krijgt en de moeder zich goed voelt en vertedering ervaart) als van coöperatie (mieren trommelen luizen tot aan een plant waarna de luizen zich tegoed doen aan die plant (hun favoriete voedsel) en de mieren de luizen melken (luizenmelk is dan weer het favoriete voedsel van de mieren is). In al deze vormen van samenwerking schuilt er tegelijk egoïsme en altruïsme. Men geeft om ook te krijgen. Zonder te geven, zal men niks krijgen. Maar zonder te krijgen, zal men ook niet willen geven. Binnen de menselijke economie zijn het de reclamejongens die begrepen hebben dat door bv. in een reclamespot humor te steken (en zo een boodschap via een glimlach te laten overkomen) de consument ontvankelijker en positiever zal staan tegenover de boodschap. Ook derde wereldbewegingen die pleiten voor eerlijke handel wijzen op de noodzaak van samenwerking die leidt tot een win-win situatie. De wijze waarop wij omgaan met gehandicapte medeburgers is eveneens een manier die het darwinisme links laat liggen. Wij offeren degene die slecht te been is, niet aan de predator. Wij zullen onze omgeving eerder aanpassen aan de anders-valide medeburger.

Deze tweede vorm van natuurlijke logica gedijt het best in tijden van overvloed. Zoniet zal blijken dat elke soort (en binnen elke soort elk individu) eerst aan zichzelf zal denken en pas dan aan de ander (in geval van ouder-kind relatie wordt het kind beschouwd als zijnde een onderdeel van het zelf; moeder en kind zijn één).

Een tweede bestaanswijze is deze van de zelfregulerende chaos van complexe structuren. Deze logica probeert het ontstaan van het leven te verklaren op moleculaire niveau. Basisprincipe is het geheel te laten draaien. Herstellen wat stuk is, maar niet noodzakelijk verbeteren. Het is een logica die geen vooruitgang kent maar wel zelfregularisatie. Als een situatie hopeloos nefast is, dan worden de kaarten geschud en probeert men iets nieuw, binnen de krijtlijnen van een aantal natuurwetten. Wie zijn huid schaaft, ziet een nieuw stukje huid spontaan groeien. Als een kopie van het weggeschaafde. Soms kan deze kopie foutjes bevatten. Kankercellen. Of –zou men kunnen fantaseren- pigmenten die bv. resistent zijn tegen UV-straling. In dat laatste geval is er toevallig sprake van vooruitgang. Meteen is ook duidelijk dat vooruitgang subjectief ingevuld wordt.

Een derde zijn speelt zich af op het niveau van zoogdieren. En leidde via evolutie tot artistieke uitingen. Nutteloos en toch onderwerp van heel wat gesprekken. Zoals op deze blog. Maar dat verhaal wordt later vervolgd. In de vorm van een triptiek, getiteld: De Digitale Mens. Zodra het werk klaar is, plaats ik de foto’s.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 6 april 2008 in filosofie, kosmos, natuur, reclame, science

 

Statistische waarheden

Clichés en vooringenomenheden kunnen door statistisch onderzoek ontkracht worden. Inwoners van derde wereld landen véél kids en kort leven beschoren? De doorsnee Vietnamees leeft vandaag even lang als de Amerikaan op het einde van de VS-invasie in Indochina. En het aantal kinderen per gezin is quasi over de hele wereld identiek. Grappige demo van Hans Rosling (Gapminder). Belangrijke les die hij trekt: een land evolueert sneller wanneer het eerst gezondheidszorg op poten zet, dan wanneer het enkel rijkdom (kapitaal) accumuleert. Besluit van Rosling: praten over oplossingen voor Afrika heeft geen zin. Elk land heeft (zeer) arme en (zeer) rijke bevolkingslagen. Mind the gap!

 
2 reacties

Geplaatst door op 5 januari 2008 in maatschappij, science

 

Simulatie ontstaan sterrenstelsels

Jong sterrenstelselNet na de big bang… een simulatie alsof je er zelf bij was. De krachten die aan het werk zijn zijn zo hevig dat ze de zwarte materie wegblazen.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 4 december 2007 in kosmos, science

 

Neuromarketing

Eén tegen allen. Dat komt ervan als je jezelf oplegt een rolletje te spelen. Ik was de marketeer van dienst, die ook de discussie diende te modereren. Gastspreker op de laatste van de drie Een blik op het brein-lezingen van de Hasseltse Vrijzinnige Verenigingen, was Tom Speelman, ethicus aan de universiteit van Gent, onderzoeker aan de UCSB (University of Californië) en gepassioneerd door evolutionaire psychologie en neuromarketing.

Het brein oplichten”: als dubbelzinnige titel dekt het de problematiek van Toms lezing. Onder een scan lichten de actieve delen van onze hersenen op. Bijvoorbeeld wanneer we genieten. Of wanneer we enthousiast zijn. Zo ook kunnen de processen die in werking treden bij ons koopgedrag, opgetekend worden. Bij branding wordt de prefrontale kwab actief. Het zou dus voor marketeers interessant kunnen zijn om een hersenscan van een consument te maken en zo te detecteren hoe deze reageert op een advertentie.

Dus ja, ons brein wordt zeer zeker gemanipuleerd door reclame. Dat begreep de directeur van TF1 wanneer hij stelde: “Met onze reclameblokken verkopen wij de mogelijkheid om het brein van de kijker te betreden.”

Neuromarketing is dus een analysetechniek van onze hersenwerking in de hoop een soort van koopknop te vinden waardoor je als marketeer de consument het best met reclame bespeelt opdat hij tot kopen zou overgaan.

Eerste randbemerking: elke kleur, elk geur en elk geluid die/dat we waarnemen, beïnvloedt onze hersenen. Reclameboodschappen zijn maar één van de honderden impressies die dagelijks op ons afkomen.

Hoe meer we onze hersentjes analyseren, hoe complexer de processen blijken te zijn, zeker wanneer het om aankoopbeslissingen gaat. Daarin speelt behoeftebevrediging een rol, naast esthetiek en schoonheid en ook de ratio mengt zich door bv. prijs en kwaliteit tegen mekaar af te wegen. Dat van die koopknop is wishful thinking, wist Dirk Speelman te vertellen. En de verzuchting van marketeers om op die manier de consument te kunnen bespelen (en onze hersentjes op te lichten) is redelijk overbodig, want met reclame kunnen de consumenten reeds diep in hun hersentjes getroffen worden. Dankzij humor, felle of juist zachte kleuren, een meeslepende melodie, een spontane glimlach, boezems en ontboezemingen… om nog niet te spreken van de allergrootste troef die de dames en heren van de advertisementwereld aanwenden: het inspelen op ons genotcentrum. Verslaafd zijn we aan zoveel mogelijk potvertier. De moderne mens wil zich zo weinig mogelijk onvoldaan voelen. Meer moet dat niet zijn om gelukkig te zijn.

Elk levend wezen met hersentjes (en dus ook de homo sapiens sapiens) zoekt het plezier op. De seksueel overactieve bonobo, het konijn dat een wietveld ontdekt, de bij die nectar slurpt en de mier die de larve melkt: bij allen licht het beloningscentrum op. Wat mensen misschien anders maakt, is dat ze willen evolueren en nieuwe gewoontes ontdekken. Hun honger naar hypes en sensatie doet hen consumeren en daardoor genieten. En daar speelt de reclame op in. Maar reclame is er geen gangmaker van! Bovendien worden preferenties (merkvoorkeuren) ook op andere manieren gecreëerd, niet in het minst door vrije beïnvloeding van familieleden buren, collega’s… Marketeers beseffen maar al te goed dat consumenten veel meer belang hechten aan community-sites waarop andere burgers hun relaas doen over diverse producten, dan dat ze bedrijfswebsites gaan opzoeken of reclamespots involgen.

De mens is een gewoontedier dat zich ontwikkeld heeft tot een wezen met persoonlijkheid. Maar toch zijn vele aspecten van ons gedrag en voorkeuren bepaald door het dier in ons. Zo smaakvoorkeuren en lievelingskleuren. Kan men dan van vrije keuze spreken? Zeker niet. Wanneer iemand niet houdt van spruitjes, dan is dat misschien biologisch bepaald. Wanneer iemand geel als lievelingskleur heeft, dan is dat genetisch bepaald. Dus iemand die zegt: ik verkies die gele sjaal en ik wil geen spruitjes vanavond… is dat dan een uiting van persoonlijkheid,? Zeker, maar van geprefabriceerde persoonlijkheid. Deze persoon is onvoldoende vrij om in te gaan tegen zijn gedetermineerde voorkeuren. Bespeeld worden door reclame is dus als bespeeld worden door een leerkracht of een coach. Naargelang de levensfase waarin men zich bevindt, kan men weerwerk geven, of ook niet.

Waarna het debat zich verlegde naar de vraag of marketing ethisch verantwoord is. En zeker wanneer door neuromarketing een koopknop gemanipuleerd zou kunnen worden.

Nochtans moet men ook de voordelen van reclametechnieken onder ogen zien, bv. wanneer ze toegepast worden bij voorlichtingscampagnes. Ik wees op de impact bij vele mensen van de reeds geprogrammeerde (genetisch of cultureel overgeërfde) goesting in suiker. Het zou fijn zijn om daarvan genezen te worden middels een lokalisatie in je hersentjes. Stel dat door neuromarketing een verslaving ongedaan wordt gemaakt… Een dame in de zaal wenste dit niet. Zij verkoos baas te blijven over haar ik.

Welk ik? denk ik dan. Die homp ontladingen, verbindingen, beïnvloedingen… Gekneed zijn we, door ouders, naasten, leraars, trainers, buren en natuurlijk de media. Is er nog sprake van een vrije wil bij een roker? Stel dat men zou kunnen detecteren welke delen oplichten wanneer men wil roken. En stel dat men dat ongedaan zou kunnen maken. Wat is daar fout mee? Hoe vrij is onze wil? Misschien zijn we enkel ons zelf wanneer we slapen, want dat is het enige moment waarop onze hersens aan het werk gaan zonder beïnvloed te worden. Ons ware ik toont zich wanneer we dromen. Eens we wakker zijn, begint het spel van de manipulatie.

Niet alle consumenten zijn even mondig of rijp om met die overvloed aan boodschappen om te gaan. Zo staan jongeren indeed zwak wanneer ze bespeeld worden. Maar kan men de reclame verantwoordelijk stellen voor het falen van ouders die hun kinderen geen weerwerk geven? Of voort het ontbreken van mediavorming in het onderwijs? Als tv een goedkope babysit wordt, dan slikken de hersentjes van kids met volle teugen de beeldenstroom. En als sommigen per se een bepaald product willen bezitten of een megastar wensen te kopiëren, is het antwoord dan… schieten op de marketeers?

Uiteraard is er overconsumptie. En er is nutteloze consumptie. Duurzaamheid is het alternatief. Al Gore (geen toonbeeld van consequentie) sprak op Cannes (op de jaarlijkse hoogmis van de Reclamemakers) over de economische boom die ons te wachten staat door de groene economie. En hoe zullen de fabrikanten van zonnepanelen ons bereiken en hun producten aanprijzen? Op dezelfde wijze als Oxfam met hun Fare Tradelabel: middels… reclame.

Na het debat vertelde een man (van rond de 60) me –inpikkend op mijn opmerking dat het droeve lot van de mannelijke Akha-leden in de Thaise bergen (de meesten zijn verslaafd aan heroïne) niet het gevolg is van marketing- dat deze nefaste evolutie enkel mogelijk werd door westers toedoen, n.l. de introductie van de techniek om uit opium heroïne te halen. En die techniek werd dan weer binnengebracht, niet door multinationals maar door links geëngageerde rugzaktoeristen…

Men zou ze nog gaan haten, die late hippies.

En ook de Aborigins zitten letterlijk en figuurlijk aan de rand van de hun nog toebedeelde gronden. Ze verkopen er tapijten doorweefd met hun typische tekeningen. Tapijten… Made in Taiwan. Waardoor hun laatste restje fierheid helemaal zoek is.

Dank je, dynamische man, voor deze informatie. Temidden het publiek kon ik mijn rol laten vallen. De breuklijn is dus dat wie niet opkan tegen de manipulatie van de markt (waar reclame, maar ook rugzaktoerisme een onderdeel van zijn) best in bescherming wordt genomen.

Een geëngageerde afsluiter voor een avond verwarmd door knetterende gedachten. I sometimes love it.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 18 november 2007 in antropologie, bio, maatschappij, reclame, science

 
  • Archief

  • juli 2020
    M D W D V Z Z
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    2728293031  
  •