RSS

Categorie archief: kosmos

Earth

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 11 december 2011 in kosmos, ruimtevaart, science

 

Op een blauwe maandag…

hebben we o.a. bijgeleerd dat er zoiets bestaat als een Twitterkerkdienst. Gehouden in een Amsterdamse kerk. Zouden ze seks in de kerk (of in de pastorij) als gespreksonderwerp hebben gehad? Overigens, er werd getwitterd door gelovigen van diverse religies én door ongelovigen. Enkel God ontbrak op het appel. Haar iphone was plat.

Politici kunnen het niet laten ballonnetjes op te laten zonder eerst even een analyse te maken.  En dan schrikken ze wanneer er geruzied wordt. Waarna een bemiddelaar moet optreden. Somers bemiddelt (pardon: slaat een brug) met Antwerpse VLD. Parlementvoorzitters dichten het gat tussen PS en NVA. Het water is intussen ook diep geworden tussen Kris Peeters (Frans als tweede taal!) en Pascal Smet (Engels als tweede taal!). Daar is een polyglotte roeier nodig, al kan een tunnel ook soelaas brengen om te draineren.
Is er dan niemand in dit land die vanuit een helikoptervisie kan dirigeren?

Ik stel dan ook voor om alle politieke bemiddelaars een weekje in het Internationaal Ruimtestation te proppen. Wedden dat ze al na twee dagen een definitieve oplossing vinden? Claustrofobie doet wonderen! En je wegstoppen lukt lekker niet. (Let overigens ook op de witte sokjes van de gids.)

Nu we toch in de ruimte zitten. Er vindt momenteel een soort hypergangbang plaats. Diep in de kosmos. Een opzienbarende megabotsing. En ze (de sterrenstelsels) nemen er hun tijd vooraleer uitgebotst te zijn…

Terug op aarde, maar ook in de toekomst: robots zullen tegen 2050 de beste voetballers verslaan. De Rode Duivels beweren dat zij reeds in 2015 door de robotten geklopt zullen worden. Wil ik best geloven.

Maar in 2050 ben ik wellicht met doodgaan bezig. Al hoeft dat helemaal niet het einde van iemands carrière te betekenen. De meest succesvolle overleden groot-verdieners van het afgelopen jaar waren Yves Saint Laurent (verdiende $350 000 000), Richard Rodgers en Oscar Hammerstein (samen goed voor $235 000 000) en Michael Jackson (schraapte $90 000 000 bijeen).

Intussen blijf ik nog even verder leven. Wie weet kan ik dan ooit in dit toestel (zie foto) plaatsnemen. Wanneer Google het in productie neemt. Volgens hen het meest originele en realistische idee van de voorbije 12 maanden. Kwestie van droog te zitten en aan je BMI te werken. Maar realistisch is het enkel als navette. Om naar het werk te zoeven. Tenzij je behoefte hebt aan een baaldag. En je je ziek meldt. Prima idee, maar zie wel dat je snel kan lopen. En over een 3G-gsm beschikt. Oordeel zelf maar.

En wat ik dan zou doen moest ik thuis blijven? Erover denken om een workshop “zakelijk flirten” op te starten.

Of verder lezen in Elfriede Jeleniks De Contracten van de Koopman waar een bank een kleine belegger troost met de woorden: “Uw kapitaal hebben wij opgestookt, het was heel klein, het heeft niet lang gebrand maar het heeft ons toch verwarmd.”

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 27 september 2010 in humor, kosmos, politics, reclame, ruimtevaart

 

Brian Cox and Stephen Hawking: A meeting of minds.

Britain’s most celebrated scientists about the big issues: the unity of life, ethics, energy, Handel – and the joy of riding a snowmobile.

 
1 reactie

Geplaatst door op 26 september 2010 in kosmos, science

 

The mind of god?

Knowing the mind of God: Seven theories of everything

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 7 maart 2010 in kosmos, science

 

De mens stelt niets voor, maar juist daarom is hij essentieel.

Voor wie betekent de mens niets? Voor de kosmos. Want die bestaat uit zielloze materie, koelt steeds sneller af (=entropie, d.w.z. alles wat bestaat aan materie is bezig op te branden en te sterven, terwijl koelt het af) en tijdens dit proces (dat nu al 13 miljard jaar bezig is) zijn er her en der planeten rond sterren die gedurende een korte periode van hun bestaan (de aarde bestaat 4,7 miljard jaar) leven herbergen. Dit leven evolueert, soms overleven soorten maar zeker is dat alles ooit uitsterft. En in sommige gevallen, in bepaalde perioden in het bestaan van sommige planeten, is in het overlevingsproces intelligentie het beste wapen voor een soort (ten tijde van de dino’s was intelligentie niet het beste wapen om als soort te overleven. Gelukkig viel een komeet op aarde anders had jij dit niet zitten lezen). In onze contreien leven we gemiddeld 75 jaar (vrouwen iets langer), en dat is dus belachelijk kort op kosmische schaal. M.a.w. de kosmos ligt niet wakker van ons.  En wij ook niet van de kosmos, maar wel van onze biotoop (op onze eigen planeet). Daar zegt de kosmos van: doe maar. Als de biotoop wijzigt (door vulkaanuitbarstingen, door komeetinslagen, door CO2-verbrandingen,…) dan zal het leven schoksgewijs evolueren; sommige soorten sterven, anderen zullen beter aangepast zijn. Sommige soorten zullen decimeren, anderen zullen woekeren. Er zit een logica in de kosmos, maar géén moraal noch ethiek (tenzij dan dat sadisme niet nodig is, maar mededogen is evenmin aan de orde -zie sterren die planeten opslorpen, zwarte gaten die materie opzuigen en gehandicapte zebra’s die geofferd worden aan predators).

Wij zijn een toevalligheid die enkele seconden zullen bestaan t.o.v. de tijd dat het universum zal bestaan (want ooit zullen alle sterrenstelsels (dus sterren) uitdoven en houdt het universum zoals we dat nu kennen op te bestaan). Tegelijk zijn wij op deze planeet als zoogdieren intellectueel het meest geëvolueerd en hebben het grootste zelfbewustzijn, én ook de meeste inzichten in het leven. Wij stellen ons als enigen (op deze planeet, niet in de kosmos want daar zal ongetwijfeld heel wat leven met zelfbewustzijn bestaan) vragen over bv. de zin van ons bestaan. Wij hebben ook een bewuste tijdservaring (wij beseffen ten volle de eindigheid van elk leven). Let wel, er zijn nog zoogdieren die verdriet en liefde en genegenheid kennen. En misschien ook een besef i.v.m. sterven, want als zoogdieren troost zoeken bij mekaar en rouwen, dan kan het zijn dat ook in hen een stemmetje (zoals het stemmetje dat nu deze tekst leest) bestaat. Alleen weten wij van onszelf dat wij kunnen zeggen: ik heb een zelfbewustzijn. Vraag is of andere zoogdieren dat ook doen. We don’t know.

Wij zijn dus door onze kennis (en vraagstellingen) anders, en omdat we bewust in het leven staan vinden we ons leven ook waardevol (of onvoldoende waardevol, en dan dreigt zelfmoord). Dus als men de analyse beperkt houdt tot de dimensie van onze biotoop op onze planeet, is het antwoord: elk moment is heilig! Elk gesprek dat je voert, elk stuk brood dat je eet, elke glimlach die je oproept, elke reis die je maakt, elke tekst die je leest, elke douche die je neemt… het zijn sacrale momenten want ze zijn sowieso beperkt in de tijd. Hoeveel uren heb je nog te leven? Hoeveel films zal je nog zien? Hoeveel orgasmen zal je nog hebben? Voor de kosmos is dat allemaal futiel, maar voor ons zijn dat fundamentele opeenstapelingen van momenten. Hoe langer we leven, hoe minder tijd we hebben, en dus vanaf het ogenblik dat we ten volle beseffen dat ons eigen ik aan het uitbollen is (het leven begint op 40 wordt wel eens gezegd) des te gulziger we worden. Gulzig naar ervaringen. Benieuwd naar wat er nog te beleven valt. Steeds meer relativerender (“het zal zijn tijd wel hebben”), behalve als het om issues gaat die we wél belangrijk genoeg vinden om voor op tafel te kloppen (want juist omdat het leven zo futiel kort en eindig is, kunnen we bepaalde dingen niet aanvaarden).  Natuurlijk verschilt dat van mens tot mens. In het licht van ziektes als aids en kanker (het moet maar in je lichaam woekeren!) of teveel fijn stof in Vlaanderen dat ons leven met een jaar verkort, is klagen over een hotelkamer met verstopte douche belachelijk. Maar als je twee jaar spaart om eindelijk op reis te gaan, en je hotelkamer valt tegen, dan is dat plots voor sommigen wél de moeite om belangrijk te vinden. Dit voorbeeld uit de mensenwereld kan je dus ook toepassen op de kosmos.
De mens is echter in geen enkel opzicht het begin van het bestaan. Scheppingsverhalen laten dat zo uitschijnen, maar filosofisch en natuurwetenschappelijk gezien zijn wij een product van de evolutie die na 13 miljard jaar kwamen piepen en binnen enkele (tientallen) eeuwen ook weer zullen verdwijnen. Bv. omdat de dampkring van de aarde dusdanig wijzigt, dat we aan onze verslaving (aan zuurstof en stikstof) ten onder gaan.

Op zich kan elk individu zeggen: mijn geschiedenis begint bij mijn geboorte. Maar de geschiedenis van de mensheid is al twee miljoen jaar bezig. En de geschiedenis van het zonnestelsel 4.7 miljard jaar.
Er zijn religieus georiënteerde mensen die de mens als een eindproduct zien van de evolutie, een soort climax. Een half gelukte, half mislukte climax want we presteren fantastische dingen maar ook heel wat gruwel. Deze gedachtegang is echter des mensen en zit zeker niet ingebakken in de natuurlogica. De natuur (de kosmos) heeft geen doel. Live and let live. Het is wel fascinerend te beseffen dat in de kosmos (een uitdijende zee vol zielloze materie) leven als het onze kan groeien.  Daardoor is het logisch dat we zoveel belang hechten aan genot, aan vrede en zolang mogelijk gezond willen actief in het leven staan. Zie de aarde als een pretpark waarin we opgesloten zitten. We willen zoveel mogelijk attracties ervaren. Dus willen we ook onze eigen moraal ontwikkelen; een moraal die zich niet neerlegt bij regels die opgelegd worden door kerk, vorst en vaderland (en die elk individu een rol geeft). We willen exploreren, vrijheid ervaren, risico’s nemen; we noemen ons een individu (iets wat een vrij recent fenomeen is). We willen de zwaartekracht overwinnen en astronaut spelen, we willen andere planeten gaan bevolken en onze soort langer laten bestaan dan wat de aarde in petto heeft; we zoeken actief naar signalen van andere beschavingen, elders in ons melkwegstelsel, want in dat opzicht zijn we eenzaam.

We zijn dus broos, futiel, lachwekkend op kosmische schaal. Maar hoe groter dat besef, hoe belangrijker elke dag op aarde wordt. We zijn niet het begin. We zijn onderdeel van het Grote Verdwijnen van alle materie. We zijn getuigen van het universum, én van ons eigen leven. Het is boeiender om geboren te worden als homo sapiens sapiens dan als een plutoniumkern, een wolk of een bij (behalve voor een plutoniumkern, een wolk of een bij want die kennen niks anders). Maar er is geen einddoel; er is ons geen zingeving opgelegd; we zijn vrij zelf ons leven in te vullen (binnen fysieke beperkingen). Dat is uniek (tot de dag dat we contact hebben met een andere beschaving) maar dat is niet voldoende om de mensheid eeuwig te laten bestaan. We zijn een boeiende toevalligheid. In de kosmos stellen we niet veel voor, maar dat besef is wel waardevol want het stelt ons in staat onnodig lijden te verwerpen; het leidt tot wederzijds begrip en relativering waardoor ons korte leven aangenamer kan worden.

Het ontslaat ons niet van een aantal keuzes. Je zou kunnen zeggen:omdat het leven op kosmische schaal futiel is, trek ik me niks aan van mijn medemens, noch van de ecologische problemen. Ik consumeer, ik geniet, ik gedraag me egoïstisch. Als ik het vliegtuig wil nemen, dan doe ik dat want elke reis die ik maak, maakt mijn leven rijker. Pech voor de ecologische voetafdruk. Ja, dat is een vaak voorkomende levenshouding in rijke culturen. Want er is geen god die me zal straffen en in het aanschijn van het universum maakt het niks uit of de aarde opwarmt of niet. Het grootste deel van de tijd dat er mensen op aarde rondliepen, was slechts een kleine elite in staat vrije tijd en genot te ervaren. Vandaag zijn we met zovelen die willen genieten (consumeren,…) dat de aarde (of het nu door ons toedoen komt of niet, is bijzaak) er niet voor zal kunnen zorgen dat iedereen zo’n levensstijl heeft. Dus is de vraag misschien: geven we aan een kleine groep het recht zeer comfortabel te leven en proberen we iedereen met een gemiddelde rijkdom te laten leven? Voor het universum maakt het niks uit. We hebben  een voedselpakket ter beschikking (het vruchtgebruik van de aarde) en we hebben ook het besef dat een en ander scheef groeit (omdat we met tevelen zijn en aan roofbouw doen). We zitten alleen op onze aardbol. We kunnen ten strijde trekken en middels oorlogen rijkdommen afpakken en zo de overbevolking aanpakken. Zo doen dieren het. Want het is natuurlijk niet correct om als kikker een kroost te willen opvoeden en dan door een reiger als ontbijt te worden ingeslokken. Toch is dat de logica van de natuur en het nationalisme (en de oorlogen, ook omwille godsdiensten of grondstoffen) schrijven zich in binnen die survival of the fittest.
We kunnen het ook op  een andere manier aanpakken. Misschien is dat het moment waarop de geschiedenis pas echt van start zal gaan?

 
3 reacties

Geplaatst door op 18 december 2009 in ethiek, filosofie, kosmos

 

Galaxies ontstaan uit quasars

Which was first? The quasar or the galaxy?

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 16 december 2009 in kosmos

 

Hoe denkt de wetenschap over de oorsprong van de wereld?

Sedert er mensen zijn, verzinnen ze verhalen over het ontstaan van het heelal (en het leven). Aanvankelijk waren dat verhalen met vele goden, later ontstond het deïsme (1 god). Godsdienst is het dienen van het geloof; het maken van offers om bv. de weergod blij te maken, zodat het gaat regenen en de oogsten goed zullen verlopen. Men hield rituele feesten opdat het vee niet ziek zou worden. Verklaringen over het ontstaan van de wereld werden dan eenvoudig: alles wat bestond was gemaakt door de goden (of door 1 god).  Door deze “rationele” (=verstandelijke) uitleg kon men in een samenleving eenheid en rust bekomen.

Toen het wetenschappelijke denken zijn intrede deed (vanaf de 16e-17e eeuw) begon men de verhalen over het heelal te toetsen op hun correctheid. Al snel bleek dat bv. de aarde rond de zon draaide, en niet andersom. Hoe meer men kon beschikken over waarnemingstoestellen (bv. telescopen en vandaag satellieten en ruimtesondes), des te meer besefte men dat het heelal gigantisch groot is; dat alles in het heelal in beweging is en dat alle materie evolueert. Zo ontstond het heelal zoals we dat nu kennen zo’n 13miljard jaar geleden. Galaxies vormden zich en in die galaxies werden sterren geboren. Sterren leven een periode en sterven dan. Omdat ze leeggebrand zijn. En uit de restanten van een stervende ster ontstaat een andere ster (en eventueel planeten).

De katholieke kerk heeft het zeer lang moeilijk gehad om af te stappen van een wereldbeeld waarin God de kosmos maakte en de mens als opperste schepping centraal staat. Toch zijn er altijd gelovige astronomen geweest. Zelfs de bigbang-theorie is mee door een priester opgesteld. Gelovige wetenschappers laten hun geloof enkel toe in privé-sfeer. Zij gaan wetenschappelijk te werk en stellen dat men voorbij de bigbang (het punt waarop het heelal ontstond) kan stellen dat God bestaat. Sommigen menen dat God de bigbang deed ontstaan. Anderen zeggen dat hij verantwoordelijk is voor de materie. Geen van allen kan dit bewijzen, vandaar dat men spreekt van “geloof”. Men kan geloven in een Schepper. De vorige Paus verbood om de eerste drie minuten van de bigbang te analyseren, omdat men dan het werk van God zou ontbloten. Astronomen trekken zich daar niets van aan en berekenen (wiskundig) en toetsen (met een deeltjesversneller) wat er in de eerste milliseconden na de bigbang gebeurde.

Geloof is dus een individuele aangelegenheid. Of men nu stelt of de bigbang het product is van natuurkrachten of van God, steeds zullen (ook gelovige) wetenschappers een wetenschappelijke analyse maken. En reserveren ze hun geloof voor gesprekken binnenskamers. Telkens wetenschap iets kan verklaren, verdringt het de verklaring die gelovigen gaven.

Een ander aspect verwant aan geloof zijn de waarden waarmee we in het leven staan. Zoals medeleven hebben voor anderen. Het humanisme is ontstaan uit het christianisme en het boeddhisme. Vandaag heb je dus humanisten die katholiek, boeddhist of atheïst (ongelovig) zijn. Of pantheïst (aanbidden van de natuur), of agnosticus (men kan niet bewijzen dat God bestaat, maar men kan ook niet bewijzen dat er geen God is die aan de oorsprong van het heelal lag).
Feit is dat een God als kracht geen directe impact heeft op ons leven, gelet op de immense afstanden in de kosmos. Tenzij men zou zeggen dat wij zonder het te beseffen verbonden zijn met God (zoals bv. in de film “The Matrix” waar iedereen ingelogd is en gecontroleerd wordt).  Maar dat is dan weer niet wetenschappelijk bewijsbaar. En behoort tot de fictie (verhalen). En daarin vinden wetenschappers en gelovigen mekaar. Beiden vertellen verhalen, maar wetenschappers willen hun verhaal bewijzen. Gelovigen vragen om het aan te nemen, zonder bewijs.
Ten slotte is er de oerknal (bigbang) zelf. Kosmologen proberen te berekenen en te fantaseren (op basis van wiskundige modellen) wat er vooraf ging aan de oerknal. Waar komt die materie vandaan? Waarom barstte die materie open? Zijn er misschien vele knallen geweest? Men vermoedt van wel en noemt dit de inflatie.
Er zijn miljarden sterrenstelsels (onze melkweg is er een) en die stelsels zijn gegroepeerd. Was er dan misschien een knal (of een reeks knallen) per groep? En wat deed die oermaterie ontknallen? Was die materie misschien een gigantisch zwart gat? Zwarte gaten bestaan uit materie die zo op mekaar gedrukt is, dat zelfs licht er niet kan uit ontsnappen.
Maar waar kwam die geweldige hoeveelheid materie vandaan? Wat was er voor dat het heelal zoals we het nu kennen, ontstond? Sommigen fantaseren dat het heelal gekromd is, en dat het zelf opgerold ligt in een groter heelal. Maar daar zijn geen bewijzen van.
Stephan Hawking (een astronoom die wereldberoemd is omdat hij o.a. de theorieën van Albert Einstein verder uitwerkt) heeft het over baby-heelals die ontstaan zijn na de bigbang.
En dan is er nog de tijd. Ons heelal kent tijd. Er is een verleden, een heden en een toekomst. Materie evolueert doordat er tijd is. De zon bestaat uit waterstof die verbrandt tot helium, die weer verder verbrandt. Uiteindelijk zal de zon afkoelen. Alles in het heelal koelt af en sterft (men noemt dat entropie). Maar toen de materie nog samenzat (voor de oerknal),was er dan tijd? En koelde de materie af voordat ze ontplofte? Waarschijnlijk niet. Misschien was alles in volledige rust en zonder tijd.
Ook het gedrag van materie is bevreemdend. Het is een golfje en het is een massa. Vandaag heeft men het over de snaartherorie en met die theorie probeert men het gedrag van materie in extreme situaties (bv. bij grote hitte en hoge snelheden) te verklaren.
Allemaal boeiende vragen en veronderstellingen die ons nog generaties lang zullen bezighouden. Hoe het ook zij: de kennis van het universum en van de allerkleinste elementaire deeltjes (waaruit atomen opgebouwd zijn) leidt tot inzichten die soms spectaculairder (en ongeloofwaardiger) zijn dan het verhaal dat God de wereld schiep.

Deze tekst werd ook gepubliceerd op ik heb een vraag. Waar ik ook in een bijdrage de bron van onze kennis behandel.

Meer info

link Space nieuws link Newscientist link Eos-magazine link Stephan Hawking over de oerknal link Baby-heelals link Over sterrenkunde

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 15 december 2009 in filosofie, kosmos, religie, science

 

Over Kopenhagen, het klimaat en de mens

Van Rome naar Kopenhagen

Het rapport van de Club van Rome met als ondertitel “De grenzen aan de groei” werkt sinds de publicatie in 1972 op de groei-ideologen als een rode lap op een stier (zeker op de bull van Wall Street). In de eerste plaats omdat het eraan herinnert dat louter mathematisch voortdurende, laat staan exponentiële groei op een per definitie eindige planeet niet mogelijk is. Bovendien blijken de voorspellingen over de uitputting van grondstoffen vandaag vrij accuraat te zijn geweest. De schattingen voor de piek in de olieproductie lagen rond het jaar 2000. Die peak-oil is imminent, indien al niet bereikt. Mits een correctie voor de eerste olieschok en de daaropvolgende recessie was de voorspelling van de Club van Rome nogal akelig exact. Geen enkele vorm van productiviteitswinst of vermindering van de energie-intensiteit per eenheid BNP kan het gegeven van de eindigheid der voorraden ongedaan maken. Op = op. En voor iets op geraakt, creëert het schaarste. En dus prijzen die de pan uitswingen. Enkel de financiële en economische crisis hebben de olieprijsexplosie van 2008 voorlopig kunnen stoppen.

Steenkool is vandaag nog altijd de belangrijkste energiebron. Wat dat betreft is er sinds de industriële revolutie niet veel veranderd. De steenkoolvoorraden verbranden kan wel nog een eeuw doorgaan. Daarin schuilt het grootste gevaar voor de opwarming want steenkool heeft een veel hogere CO2-uitstoot dan olie, zowel bij winning als verbruik. Naarmate de olievoorraden slinken zal men nog meer terugvallen op steenkool. Landen als China, Australië of de VS halen vandaag het leeuwendeel van hun energie uit steenkool. Niet toevallig zijn het de afgevaardigden uit de kolenstaten in het Amerikaans congres die iedere wet ter reductie van broeikasgassen tegenhouden. Zij dreigen daardoor de Kopenhagenconferentie te doen mislukken, ondanks de overtuiging van Obama, geadviseerd door o.a. topwetenschapper John Holdren van Harvard, dat het vijf voor twaalf is.

Het laatste IPCC-rapport heeft alle twijfel weggenomen over de oorzaak van het versterkte broeikaseffect dat de planeet doet opwarmen: de door de mens geproduceerde broeikasgassen. Voornamelijk door het massaal verbranden van fossiele brandstoffen sinds de industriële revolutie, met een exponentiële toename in de afgelopen 50 jaar; een toename die voort duurt tot op vandaag. Gezien de wereldwijd nog groeiende energiehonger zal zonder drastische maatregelen de broeikasgasconcentratie die nu reeds alarmerend hoog is, verder stijgen.

Ecologisch negationisme

Negationisme is een term die gebruikt wordt voor wie bv. de Holocaust ontkent. Negationisme kan echter ook slaan op het ontkennen van vaststaande wetenschappelijke feiten vanuit ideologische, economische of andere belangen, wanneer dit potentieel een misdaad tegen de mensheid impliceert. De campagne van milieuorganisaties waarbij de wereldleiders afgebeeld worden zoals ze d’er binnen 30 jaar zullen uitzien en ze zich verontschuldigen omdat ze niks (of onvoldoende) deden en zo verantwoordelijk zijn voor humane catastrofes, is een duidelijke uiting van het wijzen op de gevaren van klimaatnegationisme.

Wij kunnen in dit bestek niet het abc van het belangrijke broeikaseffect -dat zorgt voor een leefbare temperatuur op aarde- omstandig uitleggen. Feit is dat de klimaatwetenschappers het wel degelijk eens zijn over het antropogeen versterkte broeikaseffect ofte man made global warming.  Men probeert nu enkel nog de modellen te verfijnen. De hockeystickcurve die een vrijwel exacte reconstructie is van het temperatuurverloop van het laatste millennium op basis van het broeikasgasmodel, werd onlangs nog herbevestigd in Scientific American en wordt door de hele wetenschappelijke gemeenschap als een verworvenheid beschouwd. Alle historische temperatuurschommelingen met hun gekende oorzaken zijn erop terug te vinden. Het ontkennen van het antropogeen (door mensen) versterkte broeikaseffect is dus een vorm van negationisme en wordt wellicht ooit bestraft.

 

Inconvenient

De CO2-concentratie is de laatste 50 jaar met bijna 40% toegenomen en ligt daarmee hoger dan een miljoen jaar geleden. Zij bereikt dit jaar een nieuw record (390ppm) en stijgt verder met 2ppm per jaar. De gemiddelde temperatuur van het afgelopen decennium is de hoogste van de laatste 150 jaar. De warmste 10 jaren door de mens ooit gemeten doen zich voor in de laatste 12 jaar. De gemiddelde temperatuur op aarde ligt nu 0,7°C hoger dan voor de industriële revolutie. Met de huidige CO2 concentratie van 390 ppm is de kans groot dat de gevaarlijke drempel van 2°C opwarming al bereikt wordt. Zonder drastisch ingrijpen voorspellen recente studies een opwarming van 4 tot 7 graden. De modellen van de klimaatwetenschap zijn zeer accuraat voor de planeet als geheel, want geven een bijna 100% reconstructie van het gekende temperatuurverloop van het laatste millennium. Wie om wat voor reden dan ook het dreigende gevaar voor het leven op aarde ontkent neemt dus een zware verantwoordelijkheid op zich. Of, zoals het in “6 graden” van M. Lynas staat: “It is very difficult to get a man to understand something when his salary depends on his not understanding it”.

Het beperken van de broeikasgassen zal (quasi) niemand geld opbrengen. Tenzij men massaal investeert in alternatieve duurzame energiebronnen. Zowel Al Gore als bv. Thomas Leysen beseffen dat een groene economie ook business kan zijn. Maar kleine, geïsoleerde initiatieven zijn onvoldoende. Dit betekent dus dat de politiek richting moet geven aan de ondernemers. Beiden houden echter vast aan het huidige economisch groeifetisjisme. Het valt dus te voorspellen dat onze politieke en sociaal-economische leiders de moed niet zullen opbrengen het roer om te gooien. Het ontbreekt hen bovendien ook aan steun van de publieke opinie. Want het rijke westen (en de rijken in ontwikkelingslanden) zullen hun levenswijze moeten veranderen. Vandaag verbruikt de gemiddelde Amerikaan 25 ton, de Europeaan 12 ton en de Indiër 1,4 ton. De CO2-uitstoot van de grootste vervuilers moet tegen 2050 met meer dan 90% verminderd worden om te komen tot één ton per wereldburger (vandaar dat Al Gore het dus had over “An Inconvenient Truth”). Alleen zo is er een kans dat de temperatuurstijging beperkt wordt tot twee graden. Voorbij dit tipping point (dus een hogere temperatuur) gaat de opwarming zichzelf versterken en wordt de aarde op relatief korte termijn onbewoonbaar (op een aantal plekken rond de poolcirkels na).

IJsbergen op weg naar Nieuw-Zeeland

Alle ijsmassa’s op het land of op zee smelten in een toenemend tempo af. Het broeikaseffect doet zich vlugger en intensiever voelen dan men in het IPCC rapport van 2007 nog aannam. Het is op basis van dit rapport dat men in Kopenhagen discussieert. In plaats van de doelstellingen te verstrengen, denkt men eerder aan afzwakken. Een meerderheid van de wereldpopulatie denkt nog steeds in termen van economische haalbaarheid. Men vergeet graag dat in een broeikas waar de temperatuur te hoog is opgelopen er geen economie want geen menselijk leven meer mogelijk is. Het laatste IPCC-rapport geeft een vork van een kleine 2 tot een kleine 7 graden, afhankelijk van het uitstootreductiescenario. De meetgegevens en modellen van dit rapport, dat de basis voor de onderhandelingen in Kopenhagen vormt, zijn nu minstens 3 tot 4 jaar oud. Het is ondertussen duidelijk dat de effecten van de verdergaande opwarming zich vlugger en omvangrijker doen gevoelen. De GRACE-satelliet van de NASA heeft recentelijk een verdunning van de Oost-Antarctische ijskap gemeten, wat tot nog toe niet was voorgekomen. Bij een zeespiegelstijging van slechts 40 tot 80cm komen 136 laaggelegen steden in de problemen, waaronder alle grote zeehavens. In het bijzonder New York wordt genoemd als kwetsbaar, ook door toegenomen stormwinden op de Amerikaanse Oostkust. Nederland voorziet nu reeds een investering van 60 miljard euro(!) om overstroming vanuit het Rijnkanaal op te vangen. Door de smeltende Alpengletsjers komt het gevaar evenzeer uit het land als uit de zee. Het smelten van alle ijs ter wereld gaat dus sneller dan voorzien. Als de modellen fout waren, dan gaat het om een onderschatting. Als de zeespiegel met een meter stijgt, mag men opvang voorzien voor de inwoners van o.m. Amsterdam, Antwerpen en Rotterdam. Idem voor New-York, Sjanghai, Londen, Jakarta,… geen waterkering die soelaas biedt. Gevolgen zullen massale migraties zijn. Zowel in het rijke, als in het arme deel van de wereld. Minstens een half miljard mensen die in kustgebieden of delta’s wonen worden klimaatvluchtelingen. En als de opwarming exponentieel doorgaat, kan het smelten van het Groenlandse ijs het waterpeil met 7 meter laten stijgen. Adaptie is dus een illusie bij verdergaande opwarming.

Wat komt er op ons af?

Er resten ons nog enkele jaartjes om het roer drastisch om te gooien. En wat als we niet drastisch ingrijpen? Dan zijn we overgeleverd aan de oncontroleerbare desastreuze gevolgen van wat wij zelf in de afgelopen periode van zogenaamde economische voorspoed in gang hebben gezet. De kosten van het niet elimineren van verbrandingsgassen zijn oneindig. Een zich doorzettend broeikaseffect maakt het menselijk leven en veel van het bestaande andere leven op aarde onmogelijk.

Het is het hedendaagse ongeziene gebruik (maar ook verkwisting!) van schaarse natuurgoederen door het geglobaliseerde ongebreidelde productie- en consumptiegedrag die het probleem veroorzaakt. Naarmate de economie tegen haar ecologische grenzen botst, zal de markt zeker haar werk doen. Levensnoodzakelijke goederen (zoals drinkbaar water) zullen luxegoederen worden. Daarnaast zullen frivoliteiten zoalsq een hond bezitten extra beslast worden. Een straat afspuiten of een wagen poetsen met drinkbaar water zal beboet worden. Dagelijks vlees eten zal een ethisch onaavaardbare luxe worden. De menselijke overmoed die dacht de schaarste definitief te overwinnen zal dan een illusie blijken. Op politiek vlak kunnen dictaturen het gevolg zijn van de wereldwijde chaos die de verdergaande opwarming zal teweegbrengen.

Laten wij dus hopen dat EU-voorzitter Van Rompuy op zijn trips door Europa oog en oor heeft voor het verdrogende Andalusië en de nodige inspiratie heeft opgedaan om het klimaatprobleem te willen aanpakken, mocht hij ooit een rol gaan spelen op het internationale toneel dat niet alleen de volgende weken met de Kopenhagenconferentie, maar ook de maanden en jaren daarna beheerst zal worden door de op handen zijnde planetaire klimaatcatastrofe. Zijn regering noch zijn partij hebben tot nog toe veel blijk gegeven van een terzake erg bezwaard gemoed. Het zou een Christen mens nochtans sieren het rentmeesterschap der aarde ernstig te nemen. België heeft met prof. Van Ypersele van de UCL een vooraanstaand klimatoloog in huis bij wie de toekomstige president zijn oor kan te luisteren leggen. Het zal dan wel een beetje gaan tuiten als hij hoort dat Europa en de meeste van de G20 hun CO2-uitstoot met minstens 45% moeten reduceren tegen 2020 om de absolute gevaardrempel van 2°C opwarming van onze planeet niet te overschrijden.

Wat te doen?

Te realiseren door de rijke industrielanden: 80% CO2-reductie tegen 2050 en 50% wereldwijd. Deze doelstellingen figureren in het laatste IPCC rapport. 40% daarvan verwacht dit rapport te kunnen halen door het toepassen van het afvangen van CO2-gas geproduceerd door steenkoolcentrales. Deze capture and storagetechniek bestaat in wezen nog niet. Staatssecretaris voor Energie en fysicaprofessor Steven Chu noemt kolen dan ook zijn ergste nachtmerrie. Hij geeft toe dat het allesbehalve zeker is dat de C&S techniek zal functioneren. De VS voorziet nu een investeringsprogramma van 3,4 miljard dollar in de hoop binnen een tiental jaar de techniek op punt te hebben. In Nederlands begint Shell met een proefproject voor CO2-opslag. Het gaat hier om niet meer dan een zegge en schrijve het derde project ter wereld. Het reëel inschatten van al de mogelijke problemen en gevaren van deze techniek is dus eigenlijk nog niet begonnen. Indien het ooit doenbaar zou worden alle CO2 van verbrandingsprocessen ondergronds op te vangen, dan zal dit ten vroegste binnen enkele tientallen jaren kunnen. Dat is rijkelijk te laat. De CO2-uitstoot mag pieken ten laatste over vijf jaar, om dan zeer snel te dalen tot bijna nul. Het ontginnen van steenkoolmijnen kan nooit CO2-vrij gebeuren. Steenkool is en blijft bij ongewijzigd beleid nog lang de belangrijkste energieleverancier. Het mikken op het onder de grond steken van verbrandingsgassen om de klimaatramp te vermijden lijkt dus inderdaad erg op struisvogelpolitiek. In dat geval moeten wij dus een andere oplossing zoeken, zo stelt ook Steven Chu. Anders gaan we terug naar het Steenkooltijdperk. De nachtmerrie van Chu zou een voorspellend trekje kunnen hebben.

Het goede nieuws is dat president Obama zich probeert in te schrijven in het breed vooropgestelde broeikasgasreductiepad van minimum 80% tegen 2050 t.o.v. 1990 (= voor de VS 83% t.o.v. 2005). En dat China ook een ernstige inspanning wil leveren. Beide wensen dit ook te doen om reden van economische efficiëntie en energieonafhankelijkheid. Het slechte nieuws is dat het allemaal too little, too late dreigt te worden. De VS zouden de bulk van de reductie pas realiseren tegen het einde van de 40-jarige periode en China zal nog lang ieder jaar meer CO2 produceren. De wereldwijde uitstoot moet pieken (op zijn maximum zijn) in 2015, ten laatste in 2020, om nog een 1 op 2 kans te hebben de temperatuurstijging onder de 2,5°C te houden. Eens daar voorbij weten wij wel dat de temperatuur zelfs bij nuluitstoot nog verder oploopt, maar niet waar het stopt. Met wat dus nu voor ligt in Kopenhagen, kopen wij waarschijnlijk, om met J. Hansen van de NASA te spreken, a ticket for catastrophe.

Is er een drastisch alternatief?

De prioriteit van de 21ste eeuw, in het bijzonder voor de armsten, ligt in het voorkomen van een catastrofale klimaatverandering. De belangrijkste bijdrage daartoe is het elimineren van fossiele brandstoffen als motor van de wereldeconomie. Dit is geen kwestie van financiën maar van productiewijze: een zoveel mogelijk lokale economie van het genoeg met aangepaste technieken (gigantische windmolenparken en collectieve thermische panelen) en respect voor (de beperkingen van) mens en natuur. De meest efficiënte hulp die de hooggeïndustrialiseerde zones kunnen bieden aan de ontwikkeling van rurale gebieden, is het terugschroeven van hun verspillende, schadelijke en vernietigende productie- en consumptiewijze, die vandaag het geglobaliseerde model is geworden. Het verlaten van deze roofbouweconomie is niet alleen materieel noodzakelijk maar ook cultureel wenselijk. De gestresseerde tweeverdienende postmoderne middenklasse wiens levenstijl zes planeten veronderstelt is niet bepaald gelukkig, zelfs meestal niet tevreden. De huidige economie doet permanent de schaarste toenemen, ook de immateriële. Men kickt af in nepspirituele bewegingen. Om een burn-out te vermijden vliegt men verbuilend naar warme oorden om er de batterijen op te laden. En dit omdat de winstmarges voor bedrijven even hoog dienen te blijven (ten voordele van enkele happy few, de grote aandeelhouders) waardoor met minder personeel minstens even hard gepresteerd moet worden. Ethisch en humaan onaanvaardbaar.

Klimaatfundamentalisme als term hanteren voor het ernstig nemen van de bevindingen van de klimaatwetenschap behoort niet tot het gangbare taalgebruik. De huidige hallucinante CO2-concentratie is de hoogste sinds zowat een miljoen jaar, stijgt in een nooit voorgekomen tempo en is vandaag reeds dezelfde als tijdens het plioceen. Kijkt eens hoe de wereld er toen uitzag. Echt geen herbergzaam oord voor 7 miljard mensen…

 

Zon en aardkern

Ten slotte willen we nog wijzen op twee andere fenomenen die de aarde beïnvloeden.

Recentelijk verschenen artikels die de nakende dood van de zon predikten. De zonneactiviteit die zich uitdrukt in het aantal zonnevlekken en de daarmee samenhangende zonneuitbarstingen (massa-ejecties vanuit de chromosfeer), in de druk van de zonnewind en in de radiostraling, kent momenteel blijkbaar een diep minimum. In het begin van de 20e eeuw was er een cyclus met nog meer dagen zonder zonnevlekken. De dood van onze ster wordt dus lichtjes voorbarig aangekondigd. De variatie in energie die de aarde bereikt bedraagt over een zonnecyclus ong. 0,1 % . Volgens een studie van de National Science Foundation in de VS uit 2009, zowat de eerste in zijn soort, heeft de zonneactiviteit mogelijk een licht versterkend effect op bestaande weerpatronen zowel in opwarmende als afkoelende zin. Als men ervan uitgaat dat de licht afgenomen stralingswarmte een afkoelend effect moet hebben, dan zien wij dat desondanks de temperaturen eerder zijn gestegen sinds de vorige activiteitspiek van 2000-2001 (een cyclus bedraagt gemiddeld 11 jaar, dus soms meer of minder).

Andere klimaatwetenschappers hadden al vastgesteld dat de invloed van de variatie in zonnestraling verwaarloosbaar is in vergelijking met de door de mens geproduceerde broeikasgassen, waarvan de concentratie in de atmosfeer sinds het begin van de metingen in 1960 met bijna 40% is toegenomen. Dat klimaatsceptici met een niet steekhoudende, spectaculair geformuleerde voorspelling komen is in de aanloop naar Kopenhagen weer niet toevallig te noemen. Het gedruis van de klimaatontkenners op het web is ondertussen oorverdovend. Tot nader order bevindt zich onder de lawaaimakers geen enkele klimaatwetenschapper. Gelukkig beseft de overgrote meerderheid van alle natuurwetenschappers dat het door de mens versterkte broeikaseffect het waarschijnlijk zwaarste probleem is waarvoor de mensheid zich ooit gesteld zag.

Daarnaast is er wellicht nog een even groot probleem op komst. De aardkern koelt immers af (met 10% de laatste eeuw). Die kern zorgt voor het magnetisch veld. Daarvan zal vermoedelijk in een periode van 100 tot 10.000 jaar de polariteit omkeren (noord wordt zuid, en omgekeerd). En intussen (tijdens deze switch) minder in sterkte aanwezig zijn. Daardoor verkaalt de aarde, dringen dodelijke stralingen binnen en wordt het leven gedecimeerd. Het probleem van de overbevolking is dan opgelost. Maar als die afkoeling effectief ingezet zou zijn, gaat ze exponentieel  verlopen (volgens de één is de kern een ijzerkern, volgens de ander een plutoniumkern). Uiteindelijk wordt de aarde als Mars: een kille kern, een oppervlak met bevroren water, kaalheid en geen leven.

Misschien zitten we wel in een race tussen enerzijds opwarming van het aardoppervlak en anderzijds afkoeling van de aardkern. Sowieso wint de aardkern het. Men had nooit gedacht dat de kern nu reeds zou gaan afkoelen (20 jaar geleden dacht men dat de aardkern nog wel enkele miljarden jaren heet zou blijven. Niet dus.) Men vermoedt dat het definitieve afkoelingsproces begonnen is. Men weet niet hoe snel dit proces zal verlopen. In het slechtste geval wordt de aarde binnen enkele honderden of duizenden jaren onleefbaar.

Ja, wij zijn lucky basterds! In een kosmos vol onleefbare planeten hebben wij het hoogtepunt van de menselijke beschaving meegemaakt. Wij hebben grote lagen van de wereldbevolking laten proeven van dagelijks genot, een eerder gemakzuchtig leven, vrije tijd en diep inzicht hebben in hun eigen wezen. Meer is er niet te halen in deze kosmos. Fantastisch dat we dit ook via het www met mekaar kunnen delen. Je moet maar een koe of een hond zijn. Of een plutoniumkern. Of een wolkje. Of een analfabete Indische jongen uit een krottenwijk…

Dit mag niet tot cynisme leiden, maar tot met volle teugen in het leven staan, poëzie en tederheid op 1; incluis onnozele, hebzuchtige en klootzakkerige mensjes tegen hun kop meppen, want het leven is in het aanschijn van het definitieve sterven van de aarde véél te kort om gedwarsboomd te worden door lieden die denken dat ze onder de Vlaamse kerktoren twee keer per week hun wagen mogen wassen met drinkbaar water, elke dag vlees eten, naar VTM of één kijken en drie honden te vreten geven. En dan zeggen dat ze van niks weten maar ook non-believers zijn op het vlak van de klimaatproblematiek en een kaarsje laten aansteken, want ze geloven net als hun kardinaal in mirakels.

Democratie werkt niet en politici die herverkozen willen worden zijn een slechte tool om het roer in een samenleving om te gooien.

Te veel medeburgers beleven te weinig poëzie; zijn weinig benieuwd naar het wezen van alles en iedereen. Ze betijen, laten zich leiden en lijden voor niks…

Tijd om een gedicht te schrijven. Niet alleen het aardoppervlak of de aardkern is aan afkoeling toe.  🙂

                                    Willy Coomans

Nuttige links:

Welvaart zonder groei? http://www.petertomjones.be/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1

Harvard Prof. John Holdren on “Global Climate Disruption: What do we know, what should we do?” http://www.climatesciencewatch.org/index.php/csw/details/holdren_global_climate_disruption/

Comment les riches détruisent le monde : http://www.monde-diplomatique.fr/mav/99/KEMPF/16157

La décroissance, une idée qui chemine sous la récession : http://www.monde-diplomatique.fr/2009/08/DUPIN/17702

Gordon Brown warns of climate catstrophe : http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8313672.stm

We moeten optimistisch blijven: http://www.indymedia.be/nl/node/35506

20 kernbegrippen op een rijtje in Le Monde: http://www.lemonde.fr/le-rechauffement-climatique/article_interactif/2009/12/02/les-vingt-mots-du-rechauffement-climatique_1274201_1270066.html

10 spelers om in de gaten  te houden in Kopenhagen: http://mo.be/index.php?id=63&tx_uwnews_pi2[art_id]=26860&cHash=4f34c6cf65

Klimaatopwarming is een even grote bedreiging als het fascisme: http://www.independent.co.uk/environment/climate-change/climate-change-special-twelve-days-to-save-the-world-1832067.html

Het Plioceen: http://nl.wikipedia.org/wiki/Plioceen

Climate change: Too hot to handle: http://news.scotsman.com/global-warming/Climate-change-Too-hot-to.5867388.jp

Over de uitgelekte e-mails en files van klimatologen: http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/21/AR2009112102186.html

The Crusade to Deny Global Warming van  Amerikaanse onderzoeksjournalisten: http://www.thestar.com/business/cleanbreak/article/729339–hamilton-why-media-tell-climate-story-poorly

Death Denial: http://www.monbiot.com/archives/2009/11/02/death-denial/ en http://www.macon.com/world/story/926697.html

Alarmerende feiten: http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hjrkevVWHdM8rWorsC2E8mUvBPzgD9C4NKU80

http://solveclimate.com/blog/20091123/tipping-points-melting-ice-rising-oceans

Verzekeringsondernemingen voelen nattigheid: http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601086&sid=akRSh6iAiGPs

Wereldwijde actie: http://www.350.org/

Tell people something they know already and they will thank you for it; tell them something new and they will hate you for it: http://www.monbiot.com/

 
1 reactie

Geplaatst door op 6 december 2009 in ecologie, economie, kosmos, maatschappij, natuur, politiek, psycho, science

 

Zeven vragen die het leven boeiend maken

Niet dat ik er wakker van lig (integendeel: door er over te peinzen slaap ik intenser): waarom is er dit heelal? Waaruit is materie gemaakt?  Hoe ontstaat complexiteit? Wat is singulariteit? Wat is de werkelijkheid werkelijk? Zijn deeltjes snaren? Zijn er grenzen aan dit denken?

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 25 oktober 2009 in kosmos, science

 

Ontstaan sterrenstelsels uit zwarte gaten?

Read more about black holes: those massive, invisible objects that suck in everything around them, may have appeared before the galaxies that host them.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 26 september 2009 in kosmos, science

 

Nieuw(s) uit de kosmos

Astronomen kunnen weldra ontstaan kosmisch leven onthullen. En dankzij nieuwe satellieten zal men ook planeten die levensvatbaar zijn kunnen waarnemen. Bovendien hopen ze gravitatiegolven te ontwaren waardoor ze de eerste seconden van het heelal kunnen waarnemen. God wordt zichtbaar  🙂

Februari-maart: vijf planeten zichtbaar aan de hemel.

Saharazand kan klimaat beïnvloeden!

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 16 februari 2009 in kosmos, science

 

Astronomie als spiritualiteit

“What I personally get out of being an astronomer, from my privileged professional life being able to learn about astronomy and the great advances, is a feeling of being part of the whole thing. Life is part of the universe; it has a place in the universe.

Life is an astrophysical phenomenon just the same way as the astrophysical phenomena that we see in the sun, galaxies and universe as a whole. It’s all about putting our own existence into context – this extraordinary universe we live in.”

(Simon Lilly)

Who needs religion?

Lees het volledige interview

melkweg-infrarood-beeld

En nog uit Zwitserland: een infrarood-analyse van ons melkwegstelsel leidt tot de vaststelling dat “the Milky Way may be 15 per cent wider and contain 50 per cent more mass than previously thought. It is spinning around its centre at nearly 100,000 miles per hour faster than previously estimated. This would mean the Milky Way could crash into the neighbouring Andromeda galaxy sooner than expected.”

En wanneer deze crash zal plaatsvinden kan je in de laatste regel van dit artikel lezen.

 
1 reactie

Geplaatst door op 9 februari 2009 in kosmos, religie, science

 

Black holes zijn mama’s

black_holes_lAstronomen ontdekken (en berekenen!) het verband tussen het ontstaan van sterrenstelsels en de aanwezigheid van superzware zwarte gaten in het centrum ervan.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 4 februari 2009 in kosmos, science

 

Melkweg groter dan gedacht én zwarte gaten waren eerst

Niet dat wij er (door de zwaartekracht) iets van merken, maar we draaien sneller door het heelal. Althans, ons melkwegstelsel “spint” sneller. En het bestaat uit vier armen, is groter en bevat meer massa dan eerder gedacht werd.

En er is nog revolutionair nieuws uit astronomische middens: de kip of het ei-dilemma over wat eerst was, lijkt opgelost. Sterrenstelsels ontstaan uit zwarte gaten, en niet andersom.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 8 januari 2009 in kosmos, science

 

Van groot naar klein

 
1 reactie

Geplaatst door op 8 september 2008 in kosmos, science

 

Blogportaal voor wetenschap

Drie rubrieken op de Nederlandstalige blog Scilogs:  Ruimtelogs (kosmos en ruimtevaart), Breinlogs (psychologie, sociologie en hersenonderzoek) en Weetlogs (alle andere wetenschapsweetjes, van biologie over gezondheid tot wiskunde).  Bloggers van dienst zijn wetenschappers of wetenschapsjournalisten.

 
 

Traces du sacré

Multidisciplinary exhibitionCentre Pompidou du 7/5 au 11/8.

A visual exploration of one of the most pressing issues of our time.

Following what has come to be called “the disenchantment of the world,” a significant strain of modern art has found its roots in the turmoil attendant upon the loss of conventional religious belief, a terrain that continues to nourish the development of contemporary forms. Remaining, in a thoroughly secularised world, the profane vehicle of an ineluctable need to rise above the quotidian.

 

Over osmose, liefde en communicatie

Communicatie heeft in de eerste plaats te maken met uitwisseling van gedachten en beïnvloeding van het wordingsproces van de ander en zichzelf.

Communicatie kan het verlengstuk genoemd worden in de ontwikkeling van de kosmische krachten.

Van oerknallen en kernfusies via erosie en osmose, over samen leven, dialoog en debat tot liefde.

Maar communicatie is ook manipulatie. Steeds weer. Want alles wat bestaat neigt tot overleven en zal daarbij niet aarzelen het andere in te palmen, uit te schakelen, te overtroeven.

Communicatie heeft ook te maken met samenwerking, al of niet (maar meestal wel) om eigenbelang. Liefde is een uitzondering, al wordt liefde soms afgekocht met seks en /of geld.

In de kosmos zijn er grosso modo drie manieren van in het leven staan.

De Darwiniaanse logica stelt dat wezens zich moeten aanpassen aan hun omgeving (of hun omgeving moeten wijzigen, indien ze daartoe in staat zijn) met gevolg dat de meest aangepaste zullen overleven en via reproductie (genetische overdracht) belangrijke eigenschappen overgegeven zullen worden op de volgende generatie. Dit selectieproces zal de specimen in staat stellen uiteindelijk een levenswijze te hebben die (zolang de biotoop niet drastisch wijzigt) meer te bieden heeft dan gestresseerd op zoek te zijn naar voedsel en steeds alert te moeten blijven (want elk bestaand wezen is prooi). Rust en genot kunnen ervaren worden en zelfs een verfijnde cultuur kan ontstaan (wanneer ledematen –bv. fijne vingertoppen- en hersenen zich in die richting hebben ontwikkeld).

Doordat binnen dit bestaan overleven steeds op het menu zal staan, is er ook een hoge dosis adrenaline en testosteron aanwezig. Binnen een mensencultuur leidt dit tot een vrije marktdenken waarbinnen de darwiniaanse logica wordt toegepast en er een survival optreedt die leidt tot monopolievorming, faillissementen, extreme rijkdom, egocentrisme, hebzucht en sociale drama’s. Momenteel heeft dit economisch Darwinisme ertoe geleid dat een groot deel van de niet-onuitputtelijke natuurlijke grondstoffen, bijna uitgeput zijn en de aarde op diverse wijzen aan het wijzigen is door de afval die dit economische proces heeft opgehoest.

Een tweede gezicht van de darwiniaanse natuurfilosofie is deze van de samenwerking. Deze kan zowel de vorm aannemen van liefde (bv. tussen moeder en kind, waarbij het kind bescherming en zekerheid krijgt en de moeder zich goed voelt en vertedering ervaart) als van coöperatie (mieren trommelen luizen tot aan een plant waarna de luizen zich tegoed doen aan die plant (hun favoriete voedsel) en de mieren de luizen melken (luizenmelk is dan weer het favoriete voedsel van de mieren is). In al deze vormen van samenwerking schuilt er tegelijk egoïsme en altruïsme. Men geeft om ook te krijgen. Zonder te geven, zal men niks krijgen. Maar zonder te krijgen, zal men ook niet willen geven. Binnen de menselijke economie zijn het de reclamejongens die begrepen hebben dat door bv. in een reclamespot humor te steken (en zo een boodschap via een glimlach te laten overkomen) de consument ontvankelijker en positiever zal staan tegenover de boodschap. Ook derde wereldbewegingen die pleiten voor eerlijke handel wijzen op de noodzaak van samenwerking die leidt tot een win-win situatie. De wijze waarop wij omgaan met gehandicapte medeburgers is eveneens een manier die het darwinisme links laat liggen. Wij offeren degene die slecht te been is, niet aan de predator. Wij zullen onze omgeving eerder aanpassen aan de anders-valide medeburger.

Deze tweede vorm van natuurlijke logica gedijt het best in tijden van overvloed. Zoniet zal blijken dat elke soort (en binnen elke soort elk individu) eerst aan zichzelf zal denken en pas dan aan de ander (in geval van ouder-kind relatie wordt het kind beschouwd als zijnde een onderdeel van het zelf; moeder en kind zijn één).

Een tweede bestaanswijze is deze van de zelfregulerende chaos van complexe structuren. Deze logica probeert het ontstaan van het leven te verklaren op moleculaire niveau. Basisprincipe is het geheel te laten draaien. Herstellen wat stuk is, maar niet noodzakelijk verbeteren. Het is een logica die geen vooruitgang kent maar wel zelfregularisatie. Als een situatie hopeloos nefast is, dan worden de kaarten geschud en probeert men iets nieuw, binnen de krijtlijnen van een aantal natuurwetten. Wie zijn huid schaaft, ziet een nieuw stukje huid spontaan groeien. Als een kopie van het weggeschaafde. Soms kan deze kopie foutjes bevatten. Kankercellen. Of –zou men kunnen fantaseren- pigmenten die bv. resistent zijn tegen UV-straling. In dat laatste geval is er toevallig sprake van vooruitgang. Meteen is ook duidelijk dat vooruitgang subjectief ingevuld wordt.

Een derde zijn speelt zich af op het niveau van zoogdieren. En leidde via evolutie tot artistieke uitingen. Nutteloos en toch onderwerp van heel wat gesprekken. Zoals op deze blog. Maar dat verhaal wordt later vervolgd. In de vorm van een triptiek, getiteld: De Digitale Mens. Zodra het werk klaar is, plaats ik de foto’s.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 6 april 2008 in filosofie, kosmos, natuur, reclame, science

 

Mini-galaxies

Een controversiële theorie probeert het bestaan van kleine sterrenstelsels en de onzichtbare massa te verklaren. Kosmologie op zijn best: aanneembaar, aanstootgevend en begrijpelijk.

Tegelijk keken astronomen zo’n 10 miljard jaar in het verleden en zagen gigantische, oude sterrenstelsels.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 6 april 2008 in kosmos

 

Tags:

Zwarte gaten doorploegen onze melkweg

En ze vreten alles op wat ze tegenkomen… black holes on the run
Vliegsnelheid: een slordige 4 000 km per seconde.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 10 januari 2008 in kosmos

 

Simulatie ontstaan sterrenstelsels

Jong sterrenstelselNet na de big bang… een simulatie alsof je er zelf bij was. De krachten die aan het werk zijn zijn zo hevig dat ze de zwarte materie wegblazen.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 4 december 2007 in kosmos, science

 

Voor wie het licht (niet) ziet

Blokkeer alvast uw agenda (en maak er een leuk tripje van)

TOTALE ZONSVERDUISTERINGEN
1 augustus 2008: Noordpool, Noord-Azië
maximale duur: 2:27
maximale breedte totaliteitsgordel: 237 km

22 juli 2009: Oost-Azië, Stille Oceaan
maximale duur: 6:39
maximale breedte totaliteitsgordel: 258 km

11 juli 2010: Stille Oceaan
maximale duur: 5:20
maximale breedte totaliteitsgordel: 259 km

RINGVORMIGE ZONSVERDUISTERINGEN
Een mooi verschijnsel, maar het wordt niet donker en er verschijnt geen corona. De maan is bij deze verduisteringen te klein om de zon af te dekken. Het resultaat is een heldere ring van licht aan de hemel.

7 februari 2008: Antartica
maximale duur: 2:12
maximale breedte zichtbaarheidsgordel: 445 km

26 januari 2009: Stille Oceaan
maximale duur: 7:54
maximale breedte zichtbaarheidsgordel: 280 km

15 januari 2010: Indische Oceaan, Azië
maximale duur: 11:08
maximale breedte zichtbaarheidsgordel: 333 km

VENUSOVERGANG 5/6 juni 2012
Hier gaat het om een ‘minizonsverduistering’: Venus beweegt voor de zon langs. Deze overgang zal bij ons vrijwel niet te zien zijn, enkel de uittrede van Venus is te zien, kort na zonsopkomst.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 23 september 2007 in kosmos

 

Ecce Homo

Ben een dag eerder teruggekeerd uit Duitsland waar ik de ontgoochelende tentoonstellingen van Münster (om de 10 jaar) en Kassel (vijfjaarlijks) bezocht. Net op tijd terug om Albert en Filip bij te staan in het redden van een onvolgroeid gemeenschapsgevoel, n.l. het Belg-zijn. (Impliciet werd het lot van België overigens bezegeld door de Vrede van Münster, maar daar valt vandaag niet veel van te merken in deze voor fietsers en voetgangers zeer leefbare stad).

Het is allemaal de fout van Filips II van Spanje die Antwerpen torpedeerde van rijkste naar een van de middelmatigste Europese steden en meteen voor het opsplitsen zorgde van de Nederlanden. Daardoor werd het immers mogelijk om uit het niets België op te richten in 1830, als bufferstaat tussen de grote Naties uit die tijd. Zonder het katholieke fanatisme zou er geen extreem calvinistisch Holland zijn geweest en ook geen België en ook geen Egmontpact en ook geen communautaire patstellingen anno 2007.

Leterme zit met een probleem: kan hij nog langer supporter van het Waalse Standard-Luik zijn? Voorlopig hebben ze beide gemeen dat ze winnaars zijn. Voorlopig…
Vandaar dat verleden weekend Reynders en Di Rupo naar Sclessin trokken om er –à la Berlusconi met zijn Milan- te laten zien aan het Waalse volk dat ze achter een winnende ploeg staan en dat hun kiezers dus fier mogen zijn.

Leterme was in geen velden te bespeuren. Durfde hij niet gaan…? Of vindt hij Hertoginnedal zo tof?

Maar een schitterende docu op RTBF (ja ja, ze doen het toch maar) die ons liet binnengluren in Zwitserland (nog zo’n ministaatje met een bekrompen (soms racistische) mentaliteit en diverse taalgemeenschappen) maakte me duidelijk: België is om zeep.

De Zwitsers die hun “dialect” spreken (nee, geen variante van het Hoogduits maar een volwaardige eigen taal) hebben besloten in bepaalde kantons het Engels en niet langer het Frans als verplichte tweede taal op te leggen. Alsof dus de Vlamingen zouden zeggen: enkel nog Engels onderwijzen in de scholen.
De Franssprekende Zwitsers (numeriek een minderheid) vragen zich nu af of het nog nuttig is om het Beschaafd Duits (sowieso wagen ze zich niet aan het “Zwitsers”) als tweede taal te behouden in hun scholen. Beter misschien overschakelen naar het Engels?

Passen we dit toe op Belgenland, dan gaat de regel: je moet minstens de taal van je buur ook kennen, niet langer op en verzeilen we dra in een situatie waar bij de vorming van de vierde regering onder Filip I (na het overlijden van Albert II) een Waal en een Vlaming in het… Engels met elkaar converseren.

Ik begin sterk te twijfelen (Geert van Istendael moet het me niet kwalijk nemen) of het nog de moeite loont dit land samen te houden wanneer amper enkele honderden intellectuelen de moeite doen om elkaars cultuur (en media) permanent uit te pluizen.
Maar ik weiger ook een onafhankelijk Vlaanderen te promoten want niets is zo bekrompen (en dus cultuurarm) als een eentalige Vlaming!

Dus promoot ik de Groot-Nederlandse gedachte. Dan krijgen die Vlamingen die nooit een andere taal horen, toch een mini-cultuurschok voorgeschoteld, n.l. die van de rad-van-tong zijnde Ollander. Maar dan moeten Nederlandse en Vlaamse zenders best ophouden elkanders taal als een vreemde taal aan te zien en ze daarom op de buis te ondertitelen.
Meer zelfs, ik geef de programmamakers openlijk de raad: maak wat meer programma’s samen.

Ik vrees dat wanneer ze in de toekomst in het diepe Vlaanderen nog enkel beroepshalve wat Engels willen brabbelen en zich allesbehalve wensen te verdiepen in de cultuur die zich van een andere taal bedient, we snel opgezadeld zitten met eentalige romantici die vendelzwaaien méér dan een sport vinden.
Meertaligheid is een natuurlijke dam tegen isolationisme en culturele stagnatie!
Als je 150 tv-zenders, alle kranten uit de hele wereld online en duizenden blogs en discussiefora kan uitpluizen… dan ben je veel meer dan een Vlaming, Waal of Brusselaar.

Maar laat ik eerlijk zijn: ik ben sedert mijn 20ste ondergedompeld in de Franstalige gemeenschap en heb dus zelf geen behoefte om me druk te maken over Albert, Filip of Yves.

Boeiender voedsel voor een mens zijn geest is bijvoorbeeld het besef dat het leven misschien begon als panspermia, vanop een komeet tot bij ons gekatapulteerd. En op die komeet is het vanzelf ontstaan uit stof dat een elektrische stoot kreeg en zo een DNA-molecule vormde.
En dan verder evolueerde tot wat we nu kennen, met onszelf als het beste dat de aarde heeft laten opborrelen.

Heeft al dat geborrel misschien geleid tot het alcoholprobleem dat vele mensen de das omdoet?

Vandaar dat God op het matje werd geroepen bij zijn Mama? Zij weet dat het niet goed gaat met dit planeetje sedert de homo sapiens er zijn stempel op wil drukken. En omdat God van zijn Mams dit zonnestelsel onder zijn hoede kreeg, werd het dus tijd dat hij een bilan opmaakte en dat presenteerde.

En dat ging als volgt:

Mama: Wat heb je daar onder je arm, zoon?
God: Eén van mijn ballen, mams.
Mama: Een blauwe bal. Mooi. Heb je daar mee geoefend?
God: Een beetje. Ik heb er een komeetje op losgelaten en er is één en ander beginnen leven.
Mama: Leven schenken is geen spel. Je hebt toch alles onder controle?
God: Ja ja.
Mama: Kun je de dampkring stabiel houden?
God: Ca va.
Mama: Beseffen ze al iets over zichzelf?
God: Ja, er zijn van die rechtoplopende dingetjes die in staat zijn met mekaar te communiceren en ze beseffen dat ze aan het communiceren zijn.
Mama: Uit welke materie zijn die dingen opgebouwd?
God: Net als wij uit cellen en aminozuren.
Mama: Maar God, dat is door je broers en zussen ook al uitgeprobeerd in hun galaxies. En dat is zo dikwijls mislukt.
God: Ma, bij mij is het wel gelukt. En trouwens, ik vond niks anders om ze mee te bouwen.
Mama: En zijn ze in evenwicht?
God: Ja, daar heb ik ze de liefde voor laten ontdekken.
Mama: En hormonen?
God: Heu… ja, die hebben ze ook.
Mama: Dat gaat niet lukken, hé. Als je ze testosteron geeft, dan gaan ze competitief worden. Je weet wat er met uw jongste broer gebeurd is…
God: Ma, ik heb ze liefde gegeven.
Mama: En verliefdheid?
God: Ja.
Mama: Dat gaat niet samen, jongen. Testosteron en verliefdheid dat leidt tot heel veel verdriet.
God: Ze erg is dat ook weer niet. Dan hebben ze iets om over te communiceren.
Mama: Luister God, ik heb uw oudste broer gevraagd om ook eens naar uw planeet te kijken… hij wist me te zeggen dat hij niet welkom was. Volgens die rechtoplopende dingen bestaat uw broer niet eens!
God: Maar dat is toch veel te ingewikkeld voor hen… een wereld met zoveel goden.
Mama: Jij hebt hen dus doen geloven in dat verhaaltje van 1 God die iemand stuurt om alles uit te leggen.
God: Wat had ik anders kunnen doen? Ze begonnen in zowat alles wat ze zagen een God te zien. Mijn zussen en broers brachten hen in de war, ma. Dus heb ik tegen een groep gezegd dat ik een kerel met een lange baard heb gestuurd die zogezegd aan een kruis is opgehangen en aan een ander groep heb ik verteld dat ik een kerel heb gestuurd die elke dag vijf keer op zijn knieën gaat zitten om te bidden.
Mama: En is het nu beter? Vroeger konden ze elk hun goden hebben, nu vechten ze om te zgegen dat alleen hun god de juiste is.
God: Ze zijn van mij, hé.
Mama: Ze vernietigen mekaar!
God: Ik heb hen een moraal gegeven en hen laten denken in goed en kwaad.
Mama: Ze zijn niet dom, hé. Ze zeggen gewoon dat zij het goede zijn, en de andere het slechte. En ze gaan verder met mekaar te beduvelen.
God: Bah, ze zijn toch met genoeg.
Mama: Erger, ze zijn met teveel! Ze weten niet van ophouden met zich te verplaatsen en te produceren. Ze pompen alles uit de bodem om toch maar zo comfortabel mogelijk te leven. Wat ga je daar aan doen?
God: Weet niet. Als het slecht afloopt, dan begin ik wel ergens anders opnieuw. Ik heb nog veel ballen over.
Mama: Nee, je gaat niet ergens anders opnieuw beginnen. Dit was de laatste bal die ik door jullie laat verknoeien.
God: Maar er zijn er toch genoeg…
Mama: Ja, maar ik ben te oud geworden om steeds maar weer van nul opnieuw te beginnen. Dus zorg ervoor dat je schepping zichzelf onder controle houdt. Anders…
God: Laat maar, ma. Ik weet wat me anders te wachten staat…

Met zijn blauwe bal onder de arm verliet God de loft van zijn mams. Zijn speelgoedje ging hem afgenomen worden. Tenzij hij met een sluwe zet het tij nog kon keren…

Hij vroeg zich af wat het zou geven moest hij plots de maan met een vingertik uit haar baan duwen en rakelings langs de aarde laten passeren. Net wanneer het Amerikaanse continent ontwaakt.
Of hij kon met een rietje de resterende oliebronnen opzuigen. En her en der wat meer wind zetten.

Molenwiekend zette God zijn weg verder. En stak een nicotinekauwgum in zijn mond. Ja, hij had de homo sapiens ook dit geheime wapen meegegeven. Nicotine heeft immers een positieve invloed op de hersentransmissie. Het doet de axonen optimaler werken waardoor dementie afgeremd wordt.

God slikt zo’n zeven pakjes per dag.

En dat alles doet hij in afwachting van de clash tussen onze galaxie en de Andromedanevel. Vergelijkbaar met die vier sterrenstelsels die men heeft kunnen waarnemen terwijl ze met mekaar botsten.

Dat we dit allemaal kunnen meemaken…en beseffen. Leuteren over Hertoginnedal is er niks tegen!

Lees ook de Spindoctoringlessen voor Y. Leterme en L’Onion fait la farce.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 21 augustus 2007 in ecologie, kosmos, maatschappij, politiek, religie

 

Jojo’en met de aarde

Stel dat ons melkwegstelsel zou botsen met een ander sterrenstelsel. Gigantische krachten trekken mekaar aan en slingeren vervolgens materie (sterren, planeten) van zich weg, om ze dan weer aan te trekken. Een parendans voor galaxies.
En het bolletje in beeld is de zon. Arme aardbewoners… ons planeetje zou zich gedragen als in een roetsjbaan met middelpuntvliedende kracht. Gevolg: permanente oververhitting, afgewisseld met onderkoeling, aardbevingen en ijstijden, en dat in een -op kosmische schaal- razendsnel tempo.
Kyotonormen doen niet langer terzake…

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 20 maart 2007 in kosmos

 

De geboorte van een zwart gat?

Een nieuw type gammastralen werd waargenomen waardoor een nieuw fenomeen zich openbaart.
 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 1 februari 2007 in kosmos

 

Onze galactische buren

De twee Magellaanse wolken razen dubbel zo snel als eerst gedacht door het heelal. Vertelt dit iets over de Melkweg?
 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 10 januari 2007 in kosmos

 

Vijf dingen over mezelf

Of ik vijf dingen over mezelf zou willen vertellen, vroeg Tim (student 3PR aan de Xios-hogeschool, waar ik les geef). Vertelsels die hem meer over me doen beseffen.

Ik bedenk dat het ook vijf dingen zouden kunnen zijn die ik niet eens aan mezelf zou willen vertellen… Maar dat zal ik hem en jullie besparen.

Loper
Ik ben een loper. Ik verplaats me graag. Gezwind, maar liefst niet te lang tegen wind in. Afzien tijdens sporten is voor de dommen en degenen die teveel testosteron in hun lijf hebben. En het is bovendien ongezond. (Ik ben overigens gevoelig voor stormwinden; ze dringen mijn slaap binnen.)

Ik hou niet van asfaltjeannetten, je weet wel van die kuddelopers die 20km door straten sloffen. Een loper moet bosgrond voelen, over takken springen en tussen plassen laveren, elk moment zijn zool voelen wegglippen en everzwijnen opjagen waarbij het gedreun van die kolossen luider klinkt dan de schriele passen van mijn Adidassen. I do it my way, cher Nike.

Ik loop regelmatig met de ogen dicht. Mijn voeten voelen de grond en dragen me met lichte zweeftred. Lopen is dan een fysieke ervaring. Tegelijk is het meditatie en achteraf geeft het een goede geest-lichaamservaring. It makes me high in a natural way.

Ook achter het stuur, over een autostrade schuivend, sluit ik regelmatig even de ogen en focus me op de intuïtieve oriëntatie. Een korte, intense ervaring. Ik open mijn ogen even snel als de kolibri van hersengebied wisselt (wakker-slapend-wakker-slapend).

Op gekende wegen zonder verlichtingspalen draai ik alle lampen uit en rijd op het lichtschijnsel van de maan of de bliksemschicht aan de einder. Vooral het moment dat de lichten uitgaan en mijn ogen nog niet gewend zijn aan de duisternis, geven een kick. Mijn kinderen zijn er dol op om a.h.w. overgelaten te zijn aan die zwarte kosmische slokop die als een beklemmende omarming je even een blinde chauffeur doet zijn.

Lievelingsletter
Drie zonen heb ik en elk van hen heeft een voornaam met de letter Y.
Y zou je dus mijn lievelingsletter kunnen noemen. Nee, niet om het mannelijke chromosoom; bah. (Mannen zijn door de band redelijk onredelijke wezens met vaak ongenuanceerde hormoonspiegels; een neutrale manier om te zeggen: door adrenaline opgepepte, en serotonine opgefokte lijven die strijden.)
Mijn zonen zouden kunnen heten: Yssgadril (mag het ietwat heidens zijn), Yahweh (bescheiden kereltje) en Yaris (moest de inspiratie op zijn- wat gelukkig nooit het geval is).

Moest ik dochters hebben gehad, ze zouden natuurlijk Xantyppe en Xios heten (al zou die laatste een chaotisch schizoïde indruk laten).

In feite luisteren mijn kinderen naar de namen Yeele, Yolan en Yinez. Telkens Vijf letters. Ye, Yo, Yi. Drie keer dezelfde initialen (beter dan de mijne: WC). Zo blijven ze hun hele leven aan hun ouders denken, ook als die er niet meer zijn. Want ze zullen wel regelmatig moeten uitleggen waarom ze zulke voornamen hebben. Evenveel letters als de voornamen van hun ouders. In mekaar gepuzzeld. En als je de eerste letter op z’n Engels uitspreekt, heb je meteen een filosofische vraagstelling.

Kosmos
En dat brengt ons bij het antwoord op whY: het filosofisch en wetenschappelijk inzicht.
Wetenschap is de boeiendste soap die de mens kon overkomen. Als een van de founding fathers van de Vlaamse soapseries, mag ik dat zeggen.

De kosmos is mijn leven binnengedrongen toen ik 14 was. Twee jaar later organiseerde ik met andere jongeren een tentoonstelling waarvoor ik een uurdurende diavoorstelling in mekaar stak en de geschiedenis van de ruimtevaart als de structuur van heelal, zon en planetenstelsel uit de doeken deed. Er waren volwassenen die tweemaal kwamen kijken omdat ze alles in zich wilden opnemen.

Het kosmisch bewustzijn heeft me nooit meer losgelaten. Het deed me het menselijke bestaan relativeren. 75 jaar op deze aardkloot rondhuppelen is een seconde in het bestaan van het universum. Maar tegelijk wordt elke onrechtvaardigheid onaanvaardbaar want voor elke mens geldt: je tijd dringt. Elke dag dat een asielzoeker zinledig zit te wachten… is een dag teveel. Elk wezen dat onmenselijk behandeld wordt, moet uit naam van het kosmisch bewustzijn onmiddellijk een rechtzetting eisen. In combinatie met ethiek, marxisme, anarchisme en filosofisch nihilisme heb je al snel een rijk wereldbeeld dat mijn studententijd kenmerkte. Ik heb geen behoefte aan god. En nog minder aan bijbels. Dat soort nep-zekerheden zijn me te saai (en onwaar). Geef mij maar de big bang, de moleculaire biologie, de neurotransmitters, het verschil tussen emoties en gevoelens, de dwaas, de drie hersenlagen en het verlangen naar nog meer raadsels. Zo blijft het bestaan een avontuur. Elk mens zou met een kosmisch bewustzijn in het leven moeten staan. En gepassioneerd zijn door wetenschap. Er zou veel minder egoïsme en machtsgeilheid, en veel meer humor en zelfrelativering zijn op deze planeet. Toen ik zeventien was ging ik naar de VUB een kijkje nemen op de faculteit wetenschappen. Ik aarzelde tussen astronomie studeren of geschiedenis. Maar het werd me duidelijk dat astronomen vooral berekeningen maken en slechts 1 week per jaar naar de hemel turen. Dat vond ik te weinig. Uiteindelijk ben ik politieke wetenschappen gaan studeren. Het inschrijvingsgeld ging verhoogd worden tot 10 000 BEF en dat vonden we ondemocratisch. Een jong mens leert dan kennismaken met de gummiknuppel, brandbommen en chargerende paarden.

De naakte keizer
1 mei is een magische datum. Mijn grootvader weigerde te gaan werken. Het was toen nog geen officiële feestdag. De rebel-vakbondsmilitant in hem was dapper genoeg om tegen de stroom in te gaan. Hij werkte in de Boomse steenbakkerijen en is door stoflongkanker gestorven. Tijdens zijn begrafenis (ik was 15) las ik het Communistisch Manifest. Mijn grootmoeder wou dat hij kerkelijk begraven werd. Uit respect voor de familie besloten mijn vader en ik een eredienst te laten plaatsvinden in de kerk. Maar zelf weigerden we naar voren te gaan om hosties of andere sacramente idiotieën te nuttigen of ondergaan. Dat noem ik nu democratisch in het leven staan. Je geeft de anderen wat ze willen (bijgelovige riten), maar respecteert door jezelf te blijven de geest van je grootvader.

Onze maatschappij heeft opnieuw nood aan rebellie. 1 mei is een luie zon-dag geworden. Een dag waarop ik wél werk, net als op kerstdag of pasen. Arbeiders zijn verkocht aan genotzucht en kiezen oprotpremies i.p.v. zelf de fabrieken draaiende te houden en collectief ondernemer te spelen. Ik kan ze geen ongelijk geven, maar als het consumptiecultuurtje zal instorten (respect voor de Kyoto-norm en globalisering van de economie zijn de oorzaken) zullen velen zwarte sneeuw zien. De filosofische leegte van hun bestaan zal niet meer ingevuld kunnen worden door consumptie. Ze zullen verarmen en uiteindelijk beseffen dat ze er fout aan gedaan hebben de maatschappij nooit in vraag te stellen, maar ze gelaten of te lankmoedig aanvaard te hebben. Slaafsheid, dociliteit, immobilisme en onbereidheid of onvermogen zich in te zetten voor een zaak kenmerken de moderne westerse mens. Ik beoordeel mensen niet op wat ze zeggen, maar op wat ze doen. Wie zich nestelt in een hiërarchisch lichaam moet bewijzen door handelingen dat hij/zij het verdient gerespecteerd te worden. Elke dag opnieuw maak je keuzes als mens. Neem ik de wagen of de trein? Verzet ik me tegen nalatigheid of laat ik betijen en voer een verrottingspolitiek? Kritiseer ik wat onaanvaardbaar is, of word ik cynisch? Met de jaren laat je misschien principes los, en richt je je op het haalbare, maar nooit mag je zwijgen en stoppen met analyseren en mensen –indien nodig- met de vinger te wijzen. Als de keizer naakt loopt en zijn entourage probeert hem te verkopen als de prachtigst aangeklede man, heb je die rebel, dat kleine ventje nodig die de dingen zegt zoals ze zijn. Dat uitgestoken vingertje, dat kritisch stemmetje, die dappere eenzaat die een spiegel durft voorhouden… die moet je altijd in de ander en in jezelf koesteren. Zoniet ben je meeloper. En meelopers worden gebruikt en misbruikt. En lopen pardoes met de hele troep het ravijn in.

Het kleine ventje in me dat de keizer ziet zoals ie is, maakt dat ik de ene keer theater speel met mensen om alternatieven door te duwen; een andere keer schrijf ik een scenario of maak ik kunst, omdat dit me dan de meest aangewezen expressievormen lijken, of kieper ik een tekst op mijn blog of leg een link naar een site waarop door anderen de juiste vragen gesteld worden.

De symbolische betekenis van 1 mei mag dan uitgehold zijn, ik probeer het elke dag 1 mei te laten zijn: een dag waarop je werkt, bouwt, bralt of brult aan/om een andere samenleving.

Art
Er is de dans die dronken maakt. Er zijn de contouren van het lichaam. De kleuren van geuren en de schemering waarin de creatie groeit. Er zijn woorden die enkel iets zeggen als ze betekenisloos zijn. Er is het tijdloze dat vastgelegd wordt in een painting en daardoor juist geschiedenis wordt. Als ik gedachten laat komen, ben ik niet de denker, maar degene die gedacht wordt. Als ik mezelf loslaat, lost mijn ik op. Maar ben ik meer dan ooit mezelf.

Soms is de magie weg. Hoe ouder je wordt, hoe meer je weet, hoe minder aha-erlebnissen je ondergaat. Je haalt het plezier uit kleine dingen (de vragen van je kind of je student, de aanschaf van een tajine, de penseelstreek of installatie van een kunstenaar, de reactie van een vriend of een collega…).

Kunst is een roes. Ik vertoef graag en vaak in musea en theaterzalen. Dolen langs paintings en beeldhouwwerken is als wandelen in natuurlandschappen: je komt er jezelf tegen maar bekeken door de bril van iemand anders. En als het werk je niet aanspreekt, kies je er gewoon een ander uit. Zappen door de kunstscene is als het afgaan van een menu in een restaurant. Je vindt altijd wel iets dat de moeite is. Behalve in de Burgerkings of op tv.

Sedert enkele dagen krijg ik beelden binnen op mijn tv-scherm via de Astrasatelliet. Geostationair hangt ze op 36 000 km hoogte gefixeerd boven het aardoppervlak en straalt voornamelijk rubbish door. TV had het knapste medium van onze beschaving kunnen zijn maar verhoudt zich tot kunst als Burgerking tot Comme chez soi.

Tv heeft de expressiviteit van de westerse mens verhoogd. Ja, er wordt veel meer geroepen en gesjouweld en iedereen denkt op de hoogte te zijn van vanalles. Maar wat heeft dat met expressie te maken? Als ik de lijven op het scherm zie bewegen, dan zijn de bewegingen stereotiep. Kabouter Plop, Samson, Sterrenslag, Songfestival, Top Whatever: dat ze de makers en kijkers ervan eens naar een moderne dansvoorstelling laten gaan. Een beproeving, I know. Dans met een kunstig sausje is als dat ene zinnetje dat je altijd bij de slager hoort: Mag het iets meer zijn? Ik volg zo’n 25 jaar de ontwikkelingen in dansland (ik herinner me het allereerste optreden van Anne Teresa De Keersmaeker in een piepklein Brussel zaaltje op balatum) en het betekenisloze van de lichaamstaal maakt me bij momenten dronken. Een nuchtere toestand, een roes voor de geest.

De marteling van Sterren op de Dansvloer, Bart Peters, VT4 of K3 ondergaan, kan ik enkel als ik stomdronken ben . En dat ben ik sedert mijn studententijd nooit meer.

En nu ga ik lopen. Niet in de Ardennen (waar ik 18 jaar gewoond heb) maar toch in Walenland waar ik nog altijd woon.

De fakkel van de “vijf dingen over mezelf wereldlijk te maken” geef ik door aan Raf.

 
2 reacties

Geplaatst door op 26 december 2006 in bio, filosofie, kosmos

 

Almost Star Trek

Zal men ooit ruimtereizen uitvoeren? Op zich een weinig aangenaam vooruitzicht, gelet op de ondraaglijke verveling aan boord tijdens de eindeloos durende (zoek)tocht naar een levensvatbare planeet.

Toch worden de eerste prototypes ontwikkeld maar het hele concept doet denken aan een jojo waarbij men de aarde als moederkoek niet wenst te verlaten. De mensheid zal als soort enkel kunnen overleven wanneer de navelstreng met de blauwe moederplaneet doorgeknipt wordt. En dat lijkt me vooralsnog utopie.
Is het u anderzijds ook opgevallen dat het kosmische steeds vaker in de context van levenssymboliek gebruikt wordt?
visit space
 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 15 december 2006 in kosmos, ruimtevaart

 

Food in Space

Wie maanden in orbit blijft, draaiend rond onze blauwe planeet, heeft enerzijds met een overvolle dagtaak (op het robotmatige af) te maken, en kampt anderzijds met het ontbreken van sterke zintuiglijke impulsen waardoor lusteloosheid en spanningen optreden. En juist daarom genieten astronauten van alledaagse dingen, zoals het tot zich nemen van voedsel. Eten wordt een ritueel (ook wie wekenlang alleen op een oceaan dobbert, zal steeds driemaal daags de tafel dekken, en genieten).
Voor de ruimtereizigers van de ESA heeft de Franse meesterkok Alain Ducasse een aantal delicieuze gerechten klaargemaakt. Het levert aan de op elkaar aangewezen astronauten momenten van hoog genot op. Oftewel: hoe smaakpappillen de rest van het lichaam en het gemoed een stevige opkicker kunnen bezorgen.
Op het menu staat o.a.:

Main dishes:
Effiloché de volaille en Parmentier (shredded chicken Parmentier)
Dos d’espadon façon Riviera (Riviera style swordfish)
Volaille épicée, sauté de légumes à la Thaï (spicy chicken with stir-fried Thai vegetables)
Cailles rôties au Madiran (quails roasted in Madrian wine)
Magret de canard confit, condiment aux câpres (duck breast confit with capers)

Side dishes:
Carottes de sable au goût d’orange et coriandre (sand carrots with a hint of orange and coriander)
Céleri rave en délicate purée à la noix de muscade (a light puree of celery with a hint of nutmeg)
Caponata (tomato, aubergine and olive dip)

Desserts:
Gâteau de semoule de blé fine aux abricots secs (semolina cake with dried apricots)
Morceaux de pommes fondantes (apple fondant pieces)
Far de l’espace Space (a Brittany ‘far’ tart)
Rice pudding aux fruits confits (rice pudding with candied fruit)

Inspiratie voor oudjaar? Zeker, maar laten we de terechte opmerking van een van de astronauten niet vergeten: “We have no doubt that it would taste much better if we had some wine with it as well!”

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 2 december 2006 in kosmos, ruimtevaart

 

Cosmic Bushmen

Thebe Medupe grew up in a poor South African village near Mafikeng, about four hours north-west of Johannesburg. He went on to gain a doctorate in astrophysics at the University of Cape Town.

In 1998 he was approached by film makers from Cape Town who wanted to make a documentary on traditional African knowledge of the night sky.

What made him choose the Bushmen and the Dogon?

“The aim was to film living societies that still depend on stars in their daily lives. The Dogon were especially good for this because their culture has changed little in the past few hundred years. The same with the Bushmen, who are Africa’s oldest people.”

What did they tell him?

“The Bushmen have many stories. For example, they believe the Milky Way was made by a Bushman girl who wished for a little light and threw wood ashes into the sky. She created different coloured stars by throwing different coloured burning roots into the air.
There’s another one about two of the stars of the Southern Cross, Alpha and Gamma Crucis. It goes like this. The creator had two sons called Khanka and Khoma. One day the two boys went hunting with a family of lions, but the treacherous lions ate the boys. In his anger and despair, the creator made fire and hid it in a meteor disguised as an eland’s horn. The creator called down the meteor and it hit the lion and killed it. His heart was calmed and there was fire for everyone. Khanka and Khoma are Alpha Crucis and Gamma Crucis.”

The Bushmen have many other stories. For example, that seven daughters of the sky god (Pleiades) were married to a hunter. One evening the hunter went hunting the zebras (the three stars of Orion’s Belt). He was such a bad hunter that his arrow missed, and because he was afraid of the nearby lion (Betelgeuse) he left the arrow where it lay (now known as Orion’s sword). The unlucky hunter was too embarrassed to go back home to his wives because he did not have meat to bring to them, so he stays out there in the cold as the star called Aldebaran.

More Astronomy and the legacy of apartheid

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 13 januari 2005 in antropologie, filosofie, kosmos

 
  • Archief

  • juli 2020
    M D W D V Z Z
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    2728293031  
  •