RSS

Categorie archief: ethiek

Down

-Papa, moeten mensen met het downsyndroom uitsterven?
-Vooraleer je op die vraag antwoord moet je eerst een aantal andere vragen beantwoorden.
-Zoals?
-Wat is zich gelukkig voelen? Wat is de zin van lijden?
-Kunnen mensen met het down-syndroom zich gelukkig voelen?
-Zeker kunnen ze dat. Net zoals zwakzinnige mensen sereniteit en rust en een steady gemoed kunnen ervaren, kunnen ook mensen met het downsyndroom dit. Uiteraard dienen ze hun beperkingen en hun anders-zijn te aanvaarden, want anders zullen ze zich niet gelukkig kunnen voelen.
-Wat is de zin van hun bestaan?
-Zero, net zomin als dat het leven van eender wie zinnig is. De levenskunst ligt er in om niet te zoeken naar de zin van het bestaan, maar zin te vinden IN het bestaan. Dag na dag, uur na uur.
-Kan men zin vinden in het bestaan door voor iemand anders te zorgen? Desnoods zijn hele leven lang?
-Ja, dat kan. Maar men mag dat niet opleggen. Men moet ook de vrijheid hebben dit niet te willen.
-Dus ouders hebben het recht een foetus met downsyndroom te aborteren?
-Ja.
-Maar hebben ze ook het recht dit kind te laten leven en op te voeden?
-Op zich wel. Daar moeten wij ons niet over buigen. Wanneer ze echter middelen van de maatschappij nodig hebben, dan wordt dit een ethische vraagstelling. We merken dat bij natuurvolkeren in tijden van schaarste dergelijke kinderen na hun geboorte gedood worden.
-Dat is gruwelijk.
-Ja, maar in die context vaak de beste oplossing want omdat ze te fragiel zijn brengen ze het leven van hun ouders en anderen in gevaar. Bijvoorbeeld wanneer er gevlucht moet worden.
-Dus blijkbaar is de natuurlogica: ontdoe je van de zwaksten als het bestaan van allen op het spel staat.
-Een logica die wij -eens we de schaarste voorbij zijn- niet hoeven te volgen. En dus kunnen we wel ouders met een Down-kind steunen.
-Zou de maatschappij beter af zijn zonder mensen met downsyndroom?
-Als je die vraag beantwoordt vanuit jezelf (ben ik blij het downsyndroom niet te hebben?) dan is het antwoord ja. Beantwoord je die vraag vanuit de ouders van een persoon met down, dan zullen zij stellen dat hun leven makkelijker had kunnen verlopen en dat ze vrede hebben gevonden met hun toestand, en zelfs bij momenten vreugde beleven aan hun kind.
-Dus in se hebben zij dit niet gewenst?
-Nee.
-Dus zouden ook zij beter af geweest zijn zonder een kind met down?
-Ja.
-Maar zij verdienen wel ons respect, zoals we respect moeten hebben voor al wie een lijdende helpt.
Dat brengt ons bij je andere vraag: wat is het nut van lijden?
-Lijden omwille terminale ziekten, zowel van bacteriële, virale als neurologische oorsprong (denk maar aan kankers of dementie) is zinloos. Men moet er alles aan doen om dergelijke ziektes in de toekomst niet te laten ontstaan of asap te genezen.
-Is het zinvol de mensheid te ontdoen van alle ziekten?
-Ziekten die ons ondraaglijk en terminaal doen lijden? Zeker wel. Andere ziektes? Niet echt, omdat het ons immuunsysteem opbouwt en ons dus alerter maakt.
-We moeten dus aanvaarden dat we soms een noodlottigheid moeten ondergaan, maar we mogen geen zingeving vinden in het lijden. Maar je zei dat men zin kan vinden in het bijstaan van een lijdende?
-Ja, maar dat is een houding uit noodzaak. De doelstelling moet blijven van het lijden kwalitatief en kwantitatief minimaal te maken.
-Dus vanuit die gedachte is het laten uitsterven van down logisch?
-Zeker.
-Waarom zijn er zoveel gelovigen die het lijden eren? Die hun huizen volhangen met beelden van een gekruisigde?
-Het troost hen want ook zij zouden liever een perfecte wereld wensen. Meer zelfs: net zij geloven in een paradijselijkheid. Zij denken die te bekomen door wat zij ‘het goede’ noemen, te doen. Maar in se is dat een zelftherapeutisch effect om de onmogelijkheid van een perfecte, lijden-vrije wereld te realiseren.
Zij hebben sympathie voor degene die afziet. Althans wanneer diens doel nobel was. Want dezelfde mensen kunnen bikkelhard zijn voor wie faalt wanneer dit het gevolg is -volgens hen althans- van eigen luiheid of lafheid.
Wat ook opvalt is dat ressentiment en sympathie hebben voor de lijdende blijkt vaak samen te gaan. En dat is verklaarbaar vanuit de drang naar een absolute goedheid. Hoe meer inzichten mensen hebben, hoe meer we ook de schaarste achter ons laten, des te meer voelen we aan dat een rechtvaardigere samenleving mogelijk is en dat we zo een deel van het lijden kunnen wegwerken.
-Waarom zijn er mensen die de rationaliteit bekritiseren?
-Niet iedereen ziet opportuniteiten en oplossingen. Veel mensen staan machteloos in het leven omdat ze een heleboel zaken niet begrijpen. Wanneer iets je petje te boven gaat, dan blijf je in de kou staan. Daarom dat anderen waarschuwen voor een wereld waarin de rationaliteit, het beseffen van dingen en het vormgeven naar dat inzicht, de overhand neemt. Geloof is een leugen maar een troost voor wie onvoldoende inzicht heeft in het waarom der dingen, of voor wie niet om kan met negatieve ervaringen.
-Maar om een betere wereld te hebben moet je toch net meer rationaliteit hebben?
-Ja, maar je moet ook wie niet mee is, opvangen.
-Om mensen niet in de kou te laten staan, mag je toch tegelijk verder op rationele wijze een wereld uitbouwen. Mensen die niet mee kunnen, mogen toch geen argument zijn om niet verder te redeneren. Zij dienen wel beschermd te worden -zoals ook downpatiënten of andere mensen met een handicap beschermd worden- doch waarom zou men daarom moeten fulmineren tegen voortschrijdend inzicht, wetenschappelijk en technologische ontwikkelingen…
-Opnieuw komt daar een vorm van ressentiment kijken. Wie de cultus van het lijden eert, wil de maatschappij rond dat lijden uitbouwen. In hun ogen botst dit model met een model dat eerder de mensheid als soort ziet evolueren. Het lijkt wel alsof ze liefst een stilstand wensen met een normering die bepaald wordt door degene die niet kan volgen.
Diversiteit in een samenleving is belangrijk. En ook belangrijk is dat een model dat ‘perfectie’ vooropstelt gecounterd moet worden. Buiten de lijntjes kleuren, tussen de plooien vallen, etc… moet allemaal gekoesterd worden. Maar op enkele normaal-begaafde Down’ers na, is dit toch niet echt een variante waarvan je kan zeggen: we moeten het koesteren.
-Rabiaat katholieken verkneukelen zich momenteel omdat ze het geweldig vinden dat lijden plots weer een topic is. De Downers zijn de nieuwe Jezussen. En de cognitieve atheïsten willen hen aan het kruis nagelen.
-Terwijl geen enkele ouder gelukkig is met het soms ondraaglijke lijden dat een Downer met zich meebrengt.
Al verdienen zij onmetelijk respect en moet de samenleving hen zeker helpen. Een houding en stellingname die rabiate katholieken niet hebben jegens zij die in hun ogen ten onrechte abortus plegen.
Over traditionele moslims zullen we het even niet hebben, want Allah bepaalt hun lot en dus hun mening.
Het blijft tegelijk belangrijk te waarschuwen voor het kneden van de zogenaamde nieuwe mens naar een bepaald ideaal model.
Niet dat de oude gewone mens zo geweldig is…

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 8 juni 2017 in ethiek, maatschappij

 

Orlando

13310380_10207682977287329_8636590663295612662_nIn Orlando worden mensen geëxecuteerd omwille hun geaardheid en dit noemt men terreur. In Saudi-Arabie worden mensen opgeknoopt omwille diezelfde geaardheid en daar noemt men dat rechtspraak.
Zou men de dader van Orlando even hoffelijk ontvangen indien hij even rijk was als de Saudische notabelen? Neen, hij zou er niet mee wegkomen. M.a.w. eigen homoseksuele medeburgers zijn meer verontwaardiging waard dan hun Arabische equivalenten.
Waarom is empathie natiegebonden? Waarom waren de daden van bv. Breivik of de moorden in de Bataclan speldenprikjes; een fait divers voor wie een oceaan verder leeft. ..
En dan nog dit: als u om kleinburgerlijke, oerconservatieve, machobestendigende of religieuze redenen homoseksuelen verfoeilijk vindt, besef dan dat deze Orlando- moordenaar de daad bij het woord voegde. Uw haat zit dus in se even diep. Gelukkig bent u voldoende laf om het bij meningen te houden.

tumblr_o5dbswSMOO1r2z8rro1_500

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 13 juni 2016 in educatie, ethiek, maatschappij, science

 

It’s the economy, stupid.

‘Zonder een solide globale vraag’, concludeerde Mario Draghi, de voorzitter van de Europese Centrale Bank, ‘lopen we het risico dat de structurele werkloosheid verder stijgt.’
Wie dus deze logica volgt, moet op de interne markten de consumptie aanzwengelen of minstens op peil houden. Dat doe je door de middenklasse voldoende financiële armslag (koopkracht) te geven en ook de onderste sociale lagen toe te laten te consumeren.
Wat doet de Franse regering van president Hollande? Wat doet de Vlaamse regering? Wat stellen de federale onderhandelaars voor? De koopkracht van lagere en middenklasse aantasten.
Nu moet ik er ook aan toevoegen dat het groeimodel (dat door Draghi even intens aanbeden wordt als de koran voor IS-militanten) passé is. Bovendien moeten we eerder consuminderen of minstens slimsumeren (verstandiger consumeren, bv. door de locavoor in ons wakker maken). Zelfs als de ecologische voerafdruk minder dramatisch zou zijn dan de angstpsychologen van Greenpeace ed. voorschrijven, en zelfs als de aarde minder snel zou opwarmen en het allemaal wel meevalt met de co2 uitstoot, dan nog moet je geen groene strijder zijn om te vatten dat 9 tot 12 miljard mensen die hetzelfde consumptieniveau hebben als de Vlaamse babyboomer geen haalbare kaart is. En producten maken die snel stuk gaan (cfr de printers) om ze dan te moeten vervangen en zo de economie te stimuleren is niet enkel ethisch onaanvaardbaar maar ecologisch dwaas.
Herverdeling van de arbeidstijd (een fulltime job = 4 werkdagen). Herverdeling van de rijkdom (een sociale zekerheid, een bestaansinkomen en dit alles betaald door de winsten op aandelen en niet door de midden- en lagere klasse): dit is het enige ethisch aanvaardbare antwoord dat meteen ook de economie op ecologisch verantwoorde wijze draaiende houdt. En ten dienste stelt van de mens.

60% van alle landen kunnen vrij snel bankroet gaan.
Waarom?
Omdat ze veel schulden hebben.
Of exacter: omdat ze enorm (schandalig) veel interest moeten betalen.
Dat is dus allesbehalve eerlijk.
Kunnen we die landen niet gewoon failliet laten gaan. Ja, waarom niet?
Waarom kunnen banken wel failliet gaan; of net niet door op te splitsen in een gezonde bank en een bad bank.
Zouden we dan geen Bad Spanje of een Bad Belgium kunnen in het leven roepen? Waar men met oude franken betaalt.
Als een bedrijf failliet gaat, dan moeten de loontrekkenden elders een job vinden.
M.a.w. als en land failliet gaat, dan moeten we een alternatief hebben. Voor al die inwoners. Als een land failliet is, kan er dan geen nieuw land opstaan dat gewoon ander geld de wereld inpompt (digitaal).
Dat is toch geen probleem. We maken ze lid van de UNO. Wereldburgers.

Er is natuurlijk nog een andere manier om dit op te lossen: de schuldeiser niet terugbetalen.
Ja maar, de Belgische banken zijn ook een stukje eigenaars van die staatsschuld. Dus snijden sommige Belgen in hun eigen vingers.
Klopt, maar in het verleden hebben ze er wel aan verdiend.
Bovendien: de staatsschuld is het grootste exportproduct van de EU (jawel!) en dus zijn het niet de Europeanen maar de Amerikanen en Chinezen (en deels de Canadezen en Australiërs) de dupe van het niet terugbetalen (zeg maar: het voorgoed onbestaande verklaren door met een verse lei te beginnen) van alle schulden.
Is dat oneerlijk? Niet echt. Want de schuldeisers kregen veel te hoge interesten én betaalden veel te weinig belasting. Voor hen is de wereld 1 groot land waar ze de beste locatie uitpikken.
Laat ons dan alle staatsschuld verbeurd verklaren en met een propere lei herbeginnen.
Het is overigens altijd beter weinigen met veel incasseringsvermogen te laten pijn lijden, dan velen met heel weinig buffer. Als 1% 40% van alle rijkdom bezit… waarom dan de crisis niet op hen afwentelen?

10621971_10154513846340328_1294514486_nHoe komt het dat er steeds meer consumenten zijn en er tegelijk een verarming plaats vindt in de rijke delen van de wereld? Hoe meer er gekocht wordt, hoe beter het toch zou moeten gaan met de welstand?
Antwoord: omdat zij die aan het hoofd staan van de productieprocessen gebruik maken van goedkopere arbeidskrachten en de winsten niet meer investeren in de landen van oorsprong. En net dat was de basis waarop het oude liberalisme van de marktdenkers Smith en Ricardo op dreef. De vruchten van de winst moesten volgens hen opnieuw lokaal geïnvesteerd worden zodat iedereen er van kon genieten.
Het is dus omdat enkele duizenden weigeren te herinvesteren en/of te herverdelen in de regio’s waar ze de producten verkopen, dat er daar verarming ontstaat.
Tegelijk ontstaat er elders een groeiende middenklasse. Die zelf ook meer gaat consumeren, zodat de daling van de consumptie door de verarming van de Amerikaanse en Europese middenklasse opgevangen wordt.
Maar als die duizend bedrijfsleiders de hele wereld zien als 1 country, en vlot geld en dus rijkdom overhevelen zoals het hen het beste uitkomt, waarom moet elk land(je) dan op zichzelf het maar zien te beredderen met de inkomsten die de mensen op hun grondgebied genereren? Want juist dat leidt tot verarming (trapsgewijze bezuinigingen).
M.a.w. natiestaten zijn niet meer geschikt om rijkdom vast te houden in een geglobaliseerde economie.
Waarom maken media zich dan druk over Vlaamse verkiezingen? Waarom wordt het Europees parlement niet bezet door miljoenen Europese burgers die alle begrotingen van alle Europees landen bij mekaar willen gegooid zien en op basis daarvan een herverdeling gebeurt. Waarom eisen de Europese burgers niet dat alle winsten die hier gemaakt werden en weer weg vloeien uit Europa in kaart worden gebracht en opgeëist?
En waarom wordt er geen Wereldbank policy gevoerd die de huishoudings- en begrotingspolitiek gevoerd door landen of regio’s, toepast op de hele planeet en dus de belastingparadijzen leeg plukt en de winsten op aandelen in de begroting van de planeet Aarde steekt?
Het is wel heel naïef te denken dat er elders in de kosmos niet dergelijke ontwikkelingen gebeurden. Het is echt niet zo dat de gijzeling van de ontwikkeling en het welbehagen van miljarden mensen door enkele duizenden kapitaalkrachtigen (die zich beroepen op een Darwiniaanse logica en hun hebzucht natuurlijk vinden) de norm is in de kosmos. Het is gewoon een nog niet opgeloste aberratie van de conflicterende neuronenwerking in de hersenen van de homo sapiens sapiens.
Misschien is het dat wat meneer Jezus C. voor ogen had toen hij zijn waan-neurose uitte en zich zag als de afgezant van een planeet waar een en ander beter bestierd wordt. Misschien is hij wel bijzonder boos dat men de armen ten hemel heft en het lijden en de onmogelijkheid tot harmonie probeert te slikken door troostend het beeld van een gekruisigde loser te aanbidden. De homo sapiens sapiens vindt het blijkbaar aangenamer niet zelf de dupe ze zijn en heeft daarom een collectieve sympathie met 1 gehangene als symbolische troost uitgedacht i.p.v. resoluut een langetermijnvisie door te duwen.

Efficiency, sustainability and preservation are the enemies of our economic system.
Economisch gesproken zijn kankers en terroristen een zegen.
Ziektes zorgen ervoor dat er geïnvesteerd wordt in onderzoek en producten die mensen soms hun hele leven lang moeten nemen. Indien geen enkele mens ongezond zou zijn, zou een van de meest winstgevende economische sectoren instorten.
Aanslagen, territoriumdrift leidend tot schermutselingen, bewapening en grensoorlogen zijn ideaal om een veiligheidsindustrie, de wapenproductie en een mediacarrousel in leven te houden. Vreedzame mensen is wel het laatste dat de wapenlobby wil.
Consumptiegoederen die decennia meegaan zijn een ramp voor de economie. Doe-het-zelvers die in staat zouden zijn de levensduurte van hun goederen te rekken, zijn contraproductief.
Van alle mensen zijn zwervers wellicht nog het meest verwerpelijk vanuit winst-oogpunt. Vandaar dat ze een dubbele vloek zijn in een winkelstraat.

Milton Friedman: “Wanneer een elektriciteitsmaatschappij de elektriciteit afsluit bij iemand die dit niet kan betalen, en die persoon gebruikt kaarslicht en daardoor brandt zijn huis af… dan is dit niet de schuld van de elektriciteitsmaatschappij maar van alle andere mensen die het vertikten met charity de arme man te steunen.”

M.a.w. wat belet om de wereld (aarde) te zien als 1 grote pot van waaruit geen geld kan ontsnappen. En als er dus mensen geld nodig hebben, dan nemen we dat van degene die er teveel hebben. Verplichte naastenliefde. Dat heeft een naam. Solidariteit.
En dat kan van derden zijn. Dat kan ook van het bedrijf zijn dat geen elektriciteit meer wil leveren. Als ze hun product niet gratis willen geven, dan kunnen ze bv. investeren in die man. Hem herscholen. Zodat ie een job heeft. Of hem een job aanbieden.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 30 augustus 2014 in economie, ethiek, maatschappij

 

Onderwijs en arbeidsmoraal

Verhoging van inschrijvingsgelden voor hoge scholen en uniefs? Neen want
1. Er is dan nog meer dan nu sprake van concurrentievervalsing. Immers: studenten van rijke komaf hoeven niet te werken om hun inschrijvingsgeld te betalen. Dus kunnen zij zich 100% inzetten voor hun studies en maken dus meer kans op slagen en eventueel hogere scores wat soms belangrijk is (eerder aangenomen door werkgever, eerst op lijst voor doctoraatbeurs).
2. Ik ken studenten die elke dag voor hun studies moeten werken (lezen, taken maken, tussentijdse tests voorbereiden). Zij ontspannen zich enkel zaterdagavond. Voor hen is een job erbij nemen tijdens schooljaar niet evident. Het zijn net die jongeren die iets minder bekwaam zijn en door zich hard in te spannen voor hun studies uiteindelijk slagen, die men zeker moet ontzien.
3. Dit is natuurlijk maar het begin. Morgen zegt men: het remgeld wordt verhoogd. U kunt dat niet betalen? Ga maar wat meer werken.
4. Het gaat dus ook om de moraal. Afgunst, de middenstander die vindt dat ie teveel moet werken, de belastingbetalende zakenman die vindt dat zijn geld onnuttig wordt aangewend: men vindt bij zichzelf wel een reden om anderen aan te porren harder te werken. Steeds opnieuw blijven de miljardairs buiten schot maar kijkt men naar zijn buur. De arbeidsmoraal die men oplegt bestaat natuurlijk in vele landen. En weten jullie wat uit een bevraging over levenskwaliteit in de westerse wereld, afgenomen op het sterfbed, als eerste quasi unaniem tevoorschijn kwam: ik heb er spijt van zoveel en zo hard te hebben gewerkt.
5. Ik ben die onzin beu van lieden die kakken op lesgevers en de schuld van zgn. kwaliteitsverlaging op de democratisering steken. De overgrote meerderheid docenten is bekwaam en legt de lat hoog. Neem even de Bolognanormen onder de loupe. Daar valt veel te verbeteren. Anderzijds helpt het enorm indien elke student zou weten hoe ie best stof tot zich neemt. Een individuele test kost 150euro. Doe dit in het secundair.
6. Besef ook dat jongeren vandaag opgroeien in een deels andere wereld dan 20 of 40 jaar geleden. (Ik weet het: empathie hebben is weinigen gegeven; een analyse maken vanuit een ander referentiekader dan het hunne is nog moeilijker). Jongeren ontwikkelen skills die nodig blijken maar waardoor andere skills wat ondersneeuwen. Hun neuronen worden minstens even intens om de proef gesteld. Zij dienen ook om te gaan met veel meer verleiding. Niet zij maar jij die nu zegt laat ze maar wat werken voor hun studie, hebt al die gadgets zoals smartphones gecreëerd; jij biedt goedkope vluchten aan; jij legt de norm wat kwaliteit betreft en pompt hen onderhuids in waaraan ze moeten voldoen willen ze geslaagd zijn in het leven. Chapeau dat zij desondanks nog tijd vinden aan zichzelf te werken, niet mistroostig worden over de ecologische en dra sociale en financiële warboel die jouw generatie achterlaat. Maar als echte katholiek opgevoede perverten peper je ze nog maar eens een arbeidsmoraal in en pers je ze als citroenen uit tussen hun 30ste en 50 ste. Ze zullen zelf moeten opdraaien voor de kosten van hun burnout.
Om dan op je sterfbed te beseffen dat het toch niet oké was? Mogen zij u lafaards noemen?

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 31 juli 2014 in ethiek, maatschappij, onderwijs

 

Bijklussen

Papa, waarom is verhuizen naar Antwerpen ideaal voor je pensioen?
Omdat je dan heel weinig transportonkosten hebt wanneer je bij klust.
Bijklussen… waarmee?
Met het verkopen van cocaïne.
Maar is dat niet onethisch?
Integendeel. Coke is het smeersel waarop de Antwerpse economie draait. Het pept de Armani-boys op. Het maakt van de vrouwelijke ceo’s nachtelijke vamps. Het is de kers die de zure appel van de prestatiementaliteit plots zoeter doet smaken.
Maar er is toch een War on Drugs bezig?
Alleen tegen hasj.
Waarom?
Omdat wiet- en hasjgebruikers genieten van het leven zonder keihard te willen presteren. Zij gedragen zich als mannetjesleeuwen die de hele dag op hun gat liggen. Zo groeit de economie niet.
De cokesnuivers, zijn dat dan de vrouwtjesleeuwen die op jacht gaan en de buit binnenhalen?
Zeker. En daarom mogen die snuiven tegen de sterren op.
Besluit: wie een klein pensioentje heeft kan best cokedealer worden in Antwerpen?
So be it, my son.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 28 mei 2014 in ethiek, humor, maatschappij

 

De moraal van verdienste

1. Twee verpleegsters in de kliniek van H. waren op post om 6 uur ’s ochtends en vroegen om 11uur om een break om even te kunnen eten. Doch ’s maandags kunnen ze niet afgelost worden en dus hebben beide dames onafgebroken -met de glimlach naar patiënten toe- gewerkt tot 15 uur.
2. Privé-aandeelhouders betalen CEO’s tot 45keer meer dan deze verpleegsters omdat die CEO’s het beste van zichzelf geven. Omdat ze commitment hebben.
3. CEO’s van bv. frisdrankfabrikanten brengen producten op de markt die ons genot verschaffen, maar tegelijk ongezond zijn en de sociale zekerheid op kosten jagen. De winst van een multinational wordt gerealiseerd door eenieder die consumeert. Daardoor zijn consumenten ook betrokken partij en dus ‘aandeelhouders‘ van privé-bedrijven waarvan ze de meerwaarde realiseren.
4. Wanneer men stelt dat NGO’s of overheidsdiensten met publieke middelen werken, en dat ze zich bezighouden met ethisch goede doelen, waaruit volgt dat bv. de directeurs van NGO’s veel minder mogen verdienen dan de CEO’s van privé-bedrijven, maak ik de bedenking dat publiek geld ook zeer efficiënt moet aangewend worden en dus wanneer een directeur aan het hoofd van een non-profit elke euro optimaal besteedt en zijn/haar personeel bijzonder gemotiveerd laat werken, minstens een even grote verdienste heeft als een CEO. En dus een even grote vergoeding verdient, binnen deze logica. Temeer daar een multinational ook een publieke onderneming is want het zijn de burgers die -als consumenten- de winsten realiseren van de multinational. Bovendien is het wel bijzonder cynisch om te stellen dat wie ethisch werkt, weinig moet verdienen, maar wie commercieel producten weet te slijten die bv. ongezond zijn, wel een hoge verloning verdient.
5. Daaruit volgt dat wij met z’n allen moeten kunnen bepalen of CEO’s (en directeurs) al of niet exuberante inkomens mogen krijgen.
6. Herlees het eerste punt. Er is geen enkele reden waarom een verpleegster die zich 130% inzet, én waakt over de goede behandeling van patiënten, en daarmee een maatschappelijk veel nuttigere bezigheid uitoefent dan de CEO die frisdranken op de markt loslaat, minder zou moeten verdienen dan een CEO.
7. Hieruit volgt dat de exuberante lonen onmiddellijk gedecimeerd moeten worden. Dat zij die het wagen te stellen dat er een verschil is tussen privé en publiek hun achterhaalde gedachtgengoed eerst moeten updaten alvorens hun moraal op de goegemeente los te laten. Datzelfde geldt voor wie de erbarmelijke psychologie aanhangt die stelt dat mensen enkel gemotiveerd kunnen worden als men ze veel betaalt. Herlees punt 1 en bedenk hoe rijk en genereus mensen kunnen zijn zonder financieel beloond te moeten worden.
8. Besluit: niemand is het waard de vergoedingen te krijgen die vandaag CEO’s en sommige directeurs te beurt vallen. Er is geen enkele reden om de verpleegsters in de kliniek van H. minder te betalen dan de big boss van Masterfoods of Belgacom.
I rest my case.

 
1 reactie

Geplaatst door op 5 november 2013 in ethiek, maatschappij

 

Over intelligent design

Simon Vinkenoog, de betreurde dichter, omschreef de letters GOD als: geboorte, dood en tussenin orgasme. Het leven is een langgerekt orgasme. Meer moet dat niet zijn. Natuurlijk is het dat niet, het is eerder een tocht langs bergen en dalen, een krimpen en rekken, maar het maakt wel dat we bestaan, dus aanwezig zijn in dit universum. Wij zijn als soort getuige van een toevalligheid. En als individu zijn wij bovendien het zaadje dat het haalde en het eitje binnenkroop. In dat opzicht zijn wij stuk voor stuk kampioenen. Oké, voor sommigen ging het nadien bergaf. Maar de verwondering is er niet minder om.writers brain

En toch zijn er miljoenen, zelfs miljarden mensen die het niet zo zien. Die pas betekenis kunnen geven aan hun leven door een opperwezen te introduceren dat de aarde speciaal voor ons gemaakt heeft. En ons ook na de dood laten verder leven in en hemel. In de VS wordt in sommige staten zelfs gepleit om creationisme en een moderne variante, het intelligent design, in het onderwijs te doceren, i.p.v. de evolutietheorie.

Vanwaar die behoefte?

Waarom blijft anno 2013 het concept van bv. een Intelligent design en een God zo aantrekkelijk?

Heeft het verlichtingsdenken misschien gefaald? Ja. Maar daar kan het niet aan doen. Want wij zijn wezens die ons ook laten leiden door gevoelens. En gelukkig maar.

Wij nemen beslissingen niet enkel op basis van argumenten en logica, maar ook spelen steeds gevoelens en ervaringen mee, in onze hersenen. Gevoelens zoals onzekerheid, verlatingsangst, faalangst, angst om iets nieuw aan te vatten… kunnen de overhand nemen.

Maar er is ook het superioriteitsgevoel dat meespeelt. Wie de mensensoort ziet als de uitverkoren soort die door God hier geplaatst werd, zet zich op een verhoog, en blijkbaar voelen sommigen zich daar goed bij. Wie dat beeld probeert te ontkrachten, die is zelden welkom. Wie leeft met de gedachte dat een God over hem waakt, voelt zich geborgen. Dat onderuit halen is voor sommigen hen verplichten zonder reddingsboei om te gaan met problemen en gevoelens.

Leven met onjuiste mythes is makkelijker dan de wetenschap te volgen en om de haverklap te horen dat er nieuwe inzichten zijn, wat impliceert dat men oude ideeën naar de prullenmand moet verwijzen.

Bovendien lijkt wie in dit leven los komt te staan van God en zijn of haar eigen weg wil volgen,  arrogant. Neem nu een bever. Die is –volgens creationisten-  hier op aarde om bomen om te doen en daarom heeft hij scherpe tanden. En het beest leeft daarom in een harmonische situatie. Die redenering lijkt coherent en logisch te zijn. En dus zijn creationisten erg zelfzeker. En ze verwijten ons dat wij met onze intelligentie dingen doen waarvoor we niet voorbestemd waren. En ja, het moet gezegd: soms maken wij er een potje van.

Wij kunnen zelf amper een rietstengel met onze blote handen uit de grond rukken.  En in plaats van ons daar bij neer te leggen, zijn we onze intelligentie gaan gebruiken als een verlengstuk van bv. onze handen en onze spierkracht. Wij kunnen het aantal bomen dat een bever in zijn heel leven om knaagt, in 1 etmaal omdoen. En van die bomen maken wij geen dammen, maar bv. papier. En van de restanten van de stronken maken we houtskool. En met die houtskool schrijven we in koeien van letters op dat papier: “Stop de ontbossing”. Absurd. En meteen koren op de molen van de creationisten. Waarom bleven wij niet bij datgene waarvoor we voorbestemd waren. Als wij de bever in ons volgen, dan geeft dat een gevoel van rust.

Een ander element waar een geloof gevoelsmatig op inspeelt, is de drang naar perfectie. Mensen zijn verslaafd aan de schoonheid van perfectie. Bv. de schoonheid van een sluitende coherente theorie. We zijn bereid een theorie die op papier prachtig is, te geloven en alles wat er niet mee overeenkomt, af te doen als irrelevant. Het creationisme schotelt een verhaal voor dat correct is. Een moslim zal in de Koran alles vinden dat ie nodig heeft. Dus zoeken hoeft niet meer. Ook wetenschappers maken soms de fout vanuit een theorie alles te willen verklaren. Blijkbaar poneren wij graag een blauwdruk. Bv. een perfecte wereld. Godsdiensten plaatsen die buiten de aarde, na het leven, in een of andere Hemel. Ideologische stromingen zoals marxisme en liberalisme bouwen daar in wezen op verder maar plaatsen dat paradijs als doelstelling op aarde.student boerka

Het summum van gefantaseerde perfectie is het paradijs. De constructie van een paradijs is niets anders is dan het bespelen van onze melancholie. Het is een grote troost voor de perfecte wereld die niet bestaat, maar wel zou kunnen bestaan. En het houdt een harmonische wereld voor, zonder negatieve gevoelens.

Maar er is iets vreemd aan de hand met het paradijs. Het is er namelijk saai. Want het is Perfect, dus een grote status quo. Niets verandert. Vandaar dat je er maar beter niet te gedetailleerd over praat. En het allemaal wat mysterieus houdt. En misschien kan je het ook maar beter niet afbeelden. Want dan verdampt de illusie. Vandaar dat moslims weigeren om Allah af te beelden? En zo de illusie hoog kunnen houden.
Maar het paradijs is ook voor katholieken een plek waar je geen wellust of seks kan ervaren. Als je dat wel doet,  –kijk maar naar Adam en Eva- dan sjotten ze je buiten. Ik vind dat we dan ook vergevingsgezind moeten zijn in ons oordeel over de seksfeestjes van de kardinalen in het Vaticaan. Die kerels snappen eindelijk dat hen daarboven een hele saaie boel wacht.

do the smoke

Tegen dat gevoel van absolute zekerheid (wat de creationisten oproepen) ingaan met rationele argumenten en een deels onvolledig verhaal, wil zeggen dat men vraagt om een gevoel van zekerheid op te geven. En dat is niet makkelijk voor vele mensen. Je creëert daarmee de ontgoocheling van de zesjarige die zonder voorbereid te zijn, te horen krijgt dat Sinterklaas niet bestaat. Tegen beter weten in blijven heel wat volwassenen geloven.

Vandaag is er een variante manier waarop wij met het paradijs omgaan. N.l. via de soaps die elke avond door honderden miljoenen mensen bekeken worden. Wat is er kenmerkend aan soaps? Het gaat over tragedie, drama, conflicten. Geen enkel oorspronkelijk gezin dat wordt opgevoerd, is na een tijdje nog intact. Allemaal gaan de relaties kapot. Agressie, verdriet, haat, jaloezie: al die miljoenen kijkers houden er van. Niet in hun eigen leven, wel in dat van virtuele personages. Lijkt wel een beetje binnengluren in het leven van Adam en Eva; het virtuele paradijs….
Maar eigenlijk doen tv-soaps het tegenovergestelde van godsdienst. Godsdienst toont ons de weg naar het paradijs. TV-soaps tonen ons de hel, dat wat ge niet wilt meemaken, maar waar ge wel elke dag met veel plezier naar kijkt. De soapkijkers moeten zich toch eens bezinnen over dat licht sadistische trekje van henzelf. Het is mesjogge. Of is het een soort van therapie?

En dan heb je die andere die het Licht hebben gezien: de Vuurtorenwachters ofte de Getuigen van Jehova. Neem degene die ik ontmoette in Portugal, in een dorpje hoog in de Algarve. Als je er een ziet, een getuige, dan zie je d’er sowieso minstens twee. Want ze zijn altijd met twee. Met hun boekentasjes op zondag, 35 graden, kostuumpje aan.

6000 jaar bestaat de wereld. En alles is het werk van God, dus teleologisch, doelbewust in mekaar gestoken. Dat kan niet anders. Want kijk, Darwin, zo zei de oudste van de twee getuigen mij, Darwin kan nooit verklaren hoe –als we een aantal onderdelen van een uurwerk in een zakje steken– er een uurwerk uitkomt als we schudden. De tweede getuige, een soort gezel, stond er glimlachend bij. Kunt gij door te schudden met het zakje van al die losse radertjes en wijzers en glaasjes een uurwerk maken?.

Ja, was mijn antwoord. Op Darwiniaanse wijze.  Ge moet schudden, maar wel 4 miljard jaar lang. En ge moet wat in dat zakje zit laten reageren met de omgeving. En als de omgeving wijzigt, dan zal het uurwerk ook anders gebouwd zijn. Want niets staat op zich. Met vallen en opstaan, met uitsterven, met het meest aangepaste zijn wat op dat moment de omgeving vereist… zo evolueren de dingen. Dus uw metafoor van een klokkenmaker is niet correct. Dat is overigens een van de problemen: wij proberen altijd metaforen te gebruiken, naargelang onze stand van zaken op technisch vlak. Een uurwerk, een bouwmeester, een computer, een netwerk. Maar die beeldspraak komt nooit overeen met hoe de dingen echt zijn en interageren.

walvasi op land

Een van de  remedies om de behoefte naar absolute zekerheid op te vangen, is een  onderwijsbeleid dat ons de kans geeft ons te ontplooien. Waardoor wij méér kunnen worden dan wat een “bever” ooit zal kunnen zijn. Wij ontdekken mogelijkheden die de vorige generaties nog niet kenden. We worden gestimuleerd te zoeken naar wat in ons zit. Belangrijk is aandacht te hebben voor gevoelens als  faalangst.  Overdracht van kennen en kunnen is één, maar de wijze waarop, stimuleren en omkaderen en praten over bv. faalangsten, zijn zeker zo belangrijk.

Vandaag staan we voor de uitdaging om een nog complexere wereld te aanvaarden. We moeten leren zwemmen in troebele waters. En omgaan met twijfel. Dus ingaan tegen een stuk natuur in onszelf. Dat kan, door opnieuw over onze gevoelens te praten, ze in kaart te brengen, ze soms op te volgen en soms af te wijzen of overwinnen.

Gelovigen zeggen soms wel eens: De wetenschap geeft antwoord op de vraag hoe iets werkt, hoe het in elkaar zit. Geloof probeert antwoord te geven op vragen als: waarom zijn we hier, hoe moeten we leven: m.a.w. zingeving.

Neen, wetenschap geeft ook antwoord op de vraag waarom zijn we hier. Op indirecte wijze. Ze zegt dat er geen opgelegd doel in de natuur is, is tenzij onszelf reproduceren, maar zelfs dat is niet voor iedereen zo, noch voor ouderen, noch voor homoseksuelen, en ook een pak hetero’s willen zich niet reproduceren. Dus de wetenschap zegt ons: bepaal zelf wat uw doel en uw zingeving is. Als dat geen positieve boodschap is! Leve de vrijheid!

Momentje, dat is ook niet het geval, zegt de wetenschap. Je bent wel gekneed. Je uit voorkeuren en je noemt dat je eigen vrije keuzes, maar die zitten deels genetisch in je ingeprent. Je denkt dat je kiest, maar de complexheid van je persoon maakt dat je bepaalde keuzes in een bepaalde richting maakt. Je bent voor een stuk getuige van wat zich in je hoofd afspeelt.

Je hebt vervolgens ook een moraal. Die je vrijheid kan inperken.

Maar voor onze moraal hebben we God niet nodig gehad.
Want de moraal, zegt de wetenschap, zit al bij ons ingebakken. Die is gebaseerd op bepaalde neigingen – elkaar helpen, empathie, regels volgen, belang hechten aan rechtvaardigheid, speelsheid aanvaarden – die we ook bij andere sociaal levende dieren zoals apen, olifanten en in basale vorm zelfs bij honden zien. Die neigingen en de bijbehorende emoties zijn een deel van onze natuur, en vanuit de evolutiebiologie verklaarbaar: ze maken het leven in groepen mogelijk.

De moraal bestond al ver voordat we godsdienst hadden, of filosofie.

Beide beweren dat de mens niet weet hoe hij zich moet gedragen; God moet hem dat vertellen of hij moet het met zijn logisch verstand ontdekken. Onzin! En in het geval van de godsdienst ging het erom de moraal in een bepaalde richting te duwen. Vandaar: altijd bevragen of wat je doet niet anders kan; en of je je der wel goed bij voelt.

Verder is ook de liefde ons meegegeven. Daardoor zijn we betrokken bij anderen. En als je warme empathie hebt, ben je betrokken in het leven van anderen, dan wordt je vrijheid aan banden gelegd, maar je krijgt er natuurlijk ook van alles voor in de plaats, zoals respect, een luisterend oor, het kunnen delen van ervaringen…

dansende damesDaarnaast moet je ook iets minder denken dat je “ik” een product van jezelf is. Integendeel: je persoonlijkheid wordt ook vorm gegeven door ouders, leraren, media.

En dat brengt ons tot de laatste vraag: ligt hier een taak weggelegd voor wetenschapspopularisering? Kennis maar vooral inzichten overdragen, maar dat op een manier dat het correct blijft én begrijpelijk is. Onderwijs speelt daar een rol in. Maar soms ontbreekt het aan passie. De media zijn erin betrokken, veel te weinig. Steeds minder. Op aparte zenders.
Er zijn teveel volwassenen die eens ze het onderwijs verlaten hebben, niets meer te maken hebben met wat wetenschap hen kan bijbrengen. Er zijn via de media te weinig manieren waarop inzichten toegang vinden. Het enige wat sommige volwassenen vandaag eventueel nog doen is zelf doktertje spelen via Google en aan de arts vertellen wat ze hebben.

Je kan als mens in elk gesprek dat je voert, de link leggen met wetenschappelijke inzichten.  Niet alleen omwille van de kennis, maar ook omwille van een gevoelsaspect. In plaats van Koran en Bijbel hebben wij nu gigantisch veel actuele wetenschappelijke lectuur ter beschikking.

Wetenschap is in wezen poëzie. Wij zijn de kinderen van sterrenstof.we in trhe galaxie
Alles wat bestaat, incluis onze huid, ons bloed, de lucht die we inademen, zaten ooit als atomen in het stof dat een gigantische ster, vele malen groter dan de zon, uitblies. Daaruit zijn de zon en de planeten gekomen en uiteindelijk ook wij. Is dat geen verbondenheid? Is dat geen sublieme religie? Die de wetenschap ons geeft? Word je daar niet warm van? Is dat niet de ultieme troost? En tegelijk de kracht om het leven met twee handen te grijpen!

Bovendien brengt wetenschap ook schoonheid. De versmelting van 1 zaadje met 1 eitje… wat er dan week na week gebeurt… dat is mooi in beeld gebracht en op zich maakt dat besef toch een God overbodig. Het is een verklaarbaar mirakel. Oké, niet alle schepsels zijn even gelukt maar dit laten we even terzijde.

En meteen leidt dit de dimensie van de religie. Wij zijn verbonden op materieel vlak. Kinderen van het Sterrenstof. Wij zijn verbonden in een biotoop. Fijn stof. Klimaatopwarming. Wij zijn als soort stik eenzaam op een planeetje. En dat maakt de behoefte groot om juist heel sociaal te zijn.

Spiritualiteit is bv. het beeld waarin wij elk een stukje kennis, inzicht en kunnen doorgeven aan anderen. Samen vormen wij een gigantische keten.

Niemand kan nog zonder de arbeid en de kennis van anderen. Individueel kunnen we accenten leggen, maar collectief plukken we de vruchten. Na-ijver en concurrentie hebben hun beste tijd gehad als motor voor vooruitgang.

Gelaïciseerde spiritualiteit is het gevoel ervaren dat wij een onderdeel zijn van een groter geheel, dat echter niet buiten ons staat. Er is geen bouwmeester, geen Torenwachter, geen god, geen deïsme.

Wij moeten die verbondenheid die door wetenschappelijke kennis wordt blootgelegd, durven te poneren en er de term religie op kleven. Het is fout om religie te koppelen aan godsdienst en aan geloof. Net zoals heidense feestdagen geaccapareerd werden door de kerk, claimen zij het alleenrecht op religie. Dit is onzin.

Geen opperwezen als leidraad, maar gewoon de mensenrechten, de ecologische betrokkenheid, de wens als mens anderen niet nodeloos te laten lijden maar juist kansen te scheppen.

De communisten in Rusland hebben geprobeerd godsdienstige religie, uit te roeien, maar dat liep op zijn zachtst gezegd niet van een leien dakje. Bovendien zorgden ze met hun vlagvertoon, parades en dogma’s eigenlijk meteen voor een alternatieve godsdienst.

Ten slotte is er de ironie, de humor, de spot, de hyperbool. Met panache en satire wordt  de mythe van een godsbeeld onderuit gehaald. Een vlijmscherpe strategie. Maar je dient achteraf wel on speaking terms te staan met degenen die zich wellicht beledigd, zo niet  aangevallen voelen. De nazorg dient helend te zijn. Choqueren alleen is onvoldoende.  Dat heeft Theo Van Gogh helaas ook ondervonden.

jezeus_n

Lees ook in “De mens schiep God” over  Paulus de Marketeer

 

Loon naar werken?

Solvay- prof en corporate governance specialist Eric De Keuleneer stelt  dat elke vergoeding in een organisatie of bedrijf die meer dan 25 keer hoger is dan de laagste (niet de gemiddelde),  onwenselijk en ethisch niet te verantwoorden is. Laat staan dat er dan nog bonussen bovenop komen.

Filosofisch kan je echter nog een pak verder gaan.
De grootte van een loon (en zeker van een bonus) wordt zogezegd bepaald door de verdienste van een persoon in relatie tot het nut van een job. Waarbij men zonder meer een hiërarchie oplegt die stelt dat langer studeren recht geeft op meer loon én dat functies met meer loon ook nuttigere jobs zijn. Dit op zich is ronduit discriminatoir.
Nemen we een poetsvrouw m/v als voorbeeld die geboren wordt met een kleiner intellectueel vermogen, althans volgens de normen van het bestaande onderwijssysteem (probleem om bv. logisch/abstract te redeneren). Deze persoon slaagt er dus niet in ASO te voleindigen. Zij zit in het watervalsysteem. Neem nu dat zij/hij ook nog eens in een arbeidersmilieu vertoeft, een wereld zonder veel connecties met professioneel succesvolle personen. (een studie wees trouwens uit dat kinderen uit arbeidersgezinnen die universitaire diploma’s bezitten, minder kans maken op geslaagde carrières omwille van het ontberen van de nodige netwerken). Dus naast een biologisch gegeven (kleiner logisch vermogen, minder taalgevoelig, etc.) is er een sociale omgeving die eerder tot een terugplooien op zichzelf leidt, het ontbreken van assertiviteit, misschien zelfs een minderwaardigheidscomplex. Deze persoon vindt werk als poetsvrouw, en wordt binnen onze bedrijfscultuurlogica dan ook weinig betaald. M.a.w. zo iemand is driemaal de dupe in onze samenleving. 1. Onvoldoende intelligent. 2. Gesloten milieu. 3. Weinig inkomen.
Kan zij daar aan doen? M.a.w. is zij verantwoordelijk voor haar situatie? Nee. En toch wordt ze 3x gestraft. Onaanvaardbaar. Maar tegelijk toont het aan dat het onaanvaardbaar is, want onrechtvaardig, om iemand die wél talenten en intellect bezit, wel assertief is en netwerken bezit en gebruikt, véél loon te betalen. Het is immers diens verdienste niet. Dus de enige rechtvaardigheid is deze waarbij men eenieder die zich inzet naar vermogen (d.w.z. naar eigen kunnen) evenveel betaalt. Een bankdirecteur mag dus niet meer verdienen dan een poetsvrouw wanneer zij beiden op redelijke wijze zich ten volle inzetten. Overtreffen zij zich (bv. 12 uur poetsen op 1 dag) dan verdienen zij meer betaald te worden. Maar onmiddellijk stekt zich de vraag waarom iemand verplicht zou moeten worden zich te overtreffen.

Tevens wil ik er op wijzen dat er studies verschenen waarin men beroepen indeelde naar maatschappelijk nut. Bovenaan stond de vuilnisophaler, onderaan de bankdirecteur. Say no more.

Ten slotte: wat met iemand die “lui” is. Die niet de kracht wil opbrengen om te vechten, zich in te zetten. Er zijn inderdaad mensen die het ontbreekt aan doorzettingsvermogen. Wat blijkt uit neurologische analyses: doorzettingsvermogen is een gave. Dus er zijn mensen wiens genotszone sterker is dan hun wilskracht (om onaangename taken te verrichten). Daar valt aan te werken, maar dat vraagt tijd. Ook daar zie je dus dat “luiheid” vaak een hersenpatroon is, soms aangeboren, soms aangeleerd, maar ook dan stelt zich de ethische vraag of men zo iemand wel mag straffen door hem minder te belonen. Oplossing zou kunnen zijn een therapie toe te passen in de hoop dat de circuits zich wijzigen. Bij jonge mensen zien we vaak dat gestimuleerd worden helpt. Waarbij de stimulans zowel intrinsiek kan zijn (een aangenamere leer- of jobervaring) als buiten de arbeid kan liggen (een beloning en zicht op een zelfstandig leven).
Op basis van deze analyse kunnen directeuren nooit hoge lonen ontvangen. Zij dragen  verantwoordelijkheden, maar zij hebben er het talent voor, dus is het geen extra verdienste, dus dienen ze er niet méér voor betaald te worden. En dus zijn bonussen überhaupt af te wijzen.
Een en ander stoelt op het parecon-principe.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 9 april 2011 in economie, ethiek, filosofie, maatschappij

 

De mens stelt niets voor, maar juist daarom is hij essentieel.

Voor wie betekent de mens niets? Voor de kosmos. Want die bestaat uit zielloze materie, koelt steeds sneller af (=entropie, d.w.z. alles wat bestaat aan materie is bezig op te branden en te sterven, terwijl koelt het af) en tijdens dit proces (dat nu al 13 miljard jaar bezig is) zijn er her en der planeten rond sterren die gedurende een korte periode van hun bestaan (de aarde bestaat 4,7 miljard jaar) leven herbergen. Dit leven evolueert, soms overleven soorten maar zeker is dat alles ooit uitsterft. En in sommige gevallen, in bepaalde perioden in het bestaan van sommige planeten, is in het overlevingsproces intelligentie het beste wapen voor een soort (ten tijde van de dino’s was intelligentie niet het beste wapen om als soort te overleven. Gelukkig viel een komeet op aarde anders had jij dit niet zitten lezen). In onze contreien leven we gemiddeld 75 jaar (vrouwen iets langer), en dat is dus belachelijk kort op kosmische schaal. M.a.w. de kosmos ligt niet wakker van ons.  En wij ook niet van de kosmos, maar wel van onze biotoop (op onze eigen planeet). Daar zegt de kosmos van: doe maar. Als de biotoop wijzigt (door vulkaanuitbarstingen, door komeetinslagen, door CO2-verbrandingen,…) dan zal het leven schoksgewijs evolueren; sommige soorten sterven, anderen zullen beter aangepast zijn. Sommige soorten zullen decimeren, anderen zullen woekeren. Er zit een logica in de kosmos, maar géén moraal noch ethiek (tenzij dan dat sadisme niet nodig is, maar mededogen is evenmin aan de orde -zie sterren die planeten opslorpen, zwarte gaten die materie opzuigen en gehandicapte zebra’s die geofferd worden aan predators).

Wij zijn een toevalligheid die enkele seconden zullen bestaan t.o.v. de tijd dat het universum zal bestaan (want ooit zullen alle sterrenstelsels (dus sterren) uitdoven en houdt het universum zoals we dat nu kennen op te bestaan). Tegelijk zijn wij op deze planeet als zoogdieren intellectueel het meest geëvolueerd en hebben het grootste zelfbewustzijn, én ook de meeste inzichten in het leven. Wij stellen ons als enigen (op deze planeet, niet in de kosmos want daar zal ongetwijfeld heel wat leven met zelfbewustzijn bestaan) vragen over bv. de zin van ons bestaan. Wij hebben ook een bewuste tijdservaring (wij beseffen ten volle de eindigheid van elk leven). Let wel, er zijn nog zoogdieren die verdriet en liefde en genegenheid kennen. En misschien ook een besef i.v.m. sterven, want als zoogdieren troost zoeken bij mekaar en rouwen, dan kan het zijn dat ook in hen een stemmetje (zoals het stemmetje dat nu deze tekst leest) bestaat. Alleen weten wij van onszelf dat wij kunnen zeggen: ik heb een zelfbewustzijn. Vraag is of andere zoogdieren dat ook doen. We don’t know.

Wij zijn dus door onze kennis (en vraagstellingen) anders, en omdat we bewust in het leven staan vinden we ons leven ook waardevol (of onvoldoende waardevol, en dan dreigt zelfmoord). Dus als men de analyse beperkt houdt tot de dimensie van onze biotoop op onze planeet, is het antwoord: elk moment is heilig! Elk gesprek dat je voert, elk stuk brood dat je eet, elke glimlach die je oproept, elke reis die je maakt, elke tekst die je leest, elke douche die je neemt… het zijn sacrale momenten want ze zijn sowieso beperkt in de tijd. Hoeveel uren heb je nog te leven? Hoeveel films zal je nog zien? Hoeveel orgasmen zal je nog hebben? Voor de kosmos is dat allemaal futiel, maar voor ons zijn dat fundamentele opeenstapelingen van momenten. Hoe langer we leven, hoe minder tijd we hebben, en dus vanaf het ogenblik dat we ten volle beseffen dat ons eigen ik aan het uitbollen is (het leven begint op 40 wordt wel eens gezegd) des te gulziger we worden. Gulzig naar ervaringen. Benieuwd naar wat er nog te beleven valt. Steeds meer relativerender (“het zal zijn tijd wel hebben”), behalve als het om issues gaat die we wél belangrijk genoeg vinden om voor op tafel te kloppen (want juist omdat het leven zo futiel kort en eindig is, kunnen we bepaalde dingen niet aanvaarden).  Natuurlijk verschilt dat van mens tot mens. In het licht van ziektes als aids en kanker (het moet maar in je lichaam woekeren!) of teveel fijn stof in Vlaanderen dat ons leven met een jaar verkort, is klagen over een hotelkamer met verstopte douche belachelijk. Maar als je twee jaar spaart om eindelijk op reis te gaan, en je hotelkamer valt tegen, dan is dat plots voor sommigen wél de moeite om belangrijk te vinden. Dit voorbeeld uit de mensenwereld kan je dus ook toepassen op de kosmos.
De mens is echter in geen enkel opzicht het begin van het bestaan. Scheppingsverhalen laten dat zo uitschijnen, maar filosofisch en natuurwetenschappelijk gezien zijn wij een product van de evolutie die na 13 miljard jaar kwamen piepen en binnen enkele (tientallen) eeuwen ook weer zullen verdwijnen. Bv. omdat de dampkring van de aarde dusdanig wijzigt, dat we aan onze verslaving (aan zuurstof en stikstof) ten onder gaan.

Op zich kan elk individu zeggen: mijn geschiedenis begint bij mijn geboorte. Maar de geschiedenis van de mensheid is al twee miljoen jaar bezig. En de geschiedenis van het zonnestelsel 4.7 miljard jaar.
Er zijn religieus georiënteerde mensen die de mens als een eindproduct zien van de evolutie, een soort climax. Een half gelukte, half mislukte climax want we presteren fantastische dingen maar ook heel wat gruwel. Deze gedachtegang is echter des mensen en zit zeker niet ingebakken in de natuurlogica. De natuur (de kosmos) heeft geen doel. Live and let live. Het is wel fascinerend te beseffen dat in de kosmos (een uitdijende zee vol zielloze materie) leven als het onze kan groeien.  Daardoor is het logisch dat we zoveel belang hechten aan genot, aan vrede en zolang mogelijk gezond willen actief in het leven staan. Zie de aarde als een pretpark waarin we opgesloten zitten. We willen zoveel mogelijk attracties ervaren. Dus willen we ook onze eigen moraal ontwikkelen; een moraal die zich niet neerlegt bij regels die opgelegd worden door kerk, vorst en vaderland (en die elk individu een rol geeft). We willen exploreren, vrijheid ervaren, risico’s nemen; we noemen ons een individu (iets wat een vrij recent fenomeen is). We willen de zwaartekracht overwinnen en astronaut spelen, we willen andere planeten gaan bevolken en onze soort langer laten bestaan dan wat de aarde in petto heeft; we zoeken actief naar signalen van andere beschavingen, elders in ons melkwegstelsel, want in dat opzicht zijn we eenzaam.

We zijn dus broos, futiel, lachwekkend op kosmische schaal. Maar hoe groter dat besef, hoe belangrijker elke dag op aarde wordt. We zijn niet het begin. We zijn onderdeel van het Grote Verdwijnen van alle materie. We zijn getuigen van het universum, én van ons eigen leven. Het is boeiender om geboren te worden als homo sapiens sapiens dan als een plutoniumkern, een wolk of een bij (behalve voor een plutoniumkern, een wolk of een bij want die kennen niks anders). Maar er is geen einddoel; er is ons geen zingeving opgelegd; we zijn vrij zelf ons leven in te vullen (binnen fysieke beperkingen). Dat is uniek (tot de dag dat we contact hebben met een andere beschaving) maar dat is niet voldoende om de mensheid eeuwig te laten bestaan. We zijn een boeiende toevalligheid. In de kosmos stellen we niet veel voor, maar dat besef is wel waardevol want het stelt ons in staat onnodig lijden te verwerpen; het leidt tot wederzijds begrip en relativering waardoor ons korte leven aangenamer kan worden.

Het ontslaat ons niet van een aantal keuzes. Je zou kunnen zeggen:omdat het leven op kosmische schaal futiel is, trek ik me niks aan van mijn medemens, noch van de ecologische problemen. Ik consumeer, ik geniet, ik gedraag me egoïstisch. Als ik het vliegtuig wil nemen, dan doe ik dat want elke reis die ik maak, maakt mijn leven rijker. Pech voor de ecologische voetafdruk. Ja, dat is een vaak voorkomende levenshouding in rijke culturen. Want er is geen god die me zal straffen en in het aanschijn van het universum maakt het niks uit of de aarde opwarmt of niet. Het grootste deel van de tijd dat er mensen op aarde rondliepen, was slechts een kleine elite in staat vrije tijd en genot te ervaren. Vandaag zijn we met zovelen die willen genieten (consumeren,…) dat de aarde (of het nu door ons toedoen komt of niet, is bijzaak) er niet voor zal kunnen zorgen dat iedereen zo’n levensstijl heeft. Dus is de vraag misschien: geven we aan een kleine groep het recht zeer comfortabel te leven en proberen we iedereen met een gemiddelde rijkdom te laten leven? Voor het universum maakt het niks uit. We hebben  een voedselpakket ter beschikking (het vruchtgebruik van de aarde) en we hebben ook het besef dat een en ander scheef groeit (omdat we met tevelen zijn en aan roofbouw doen). We zitten alleen op onze aardbol. We kunnen ten strijde trekken en middels oorlogen rijkdommen afpakken en zo de overbevolking aanpakken. Zo doen dieren het. Want het is natuurlijk niet correct om als kikker een kroost te willen opvoeden en dan door een reiger als ontbijt te worden ingeslokken. Toch is dat de logica van de natuur en het nationalisme (en de oorlogen, ook omwille godsdiensten of grondstoffen) schrijven zich in binnen die survival of the fittest.
We kunnen het ook op  een andere manier aanpakken. Misschien is dat het moment waarop de geschiedenis pas echt van start zal gaan?

 
3 reacties

Geplaatst door op 18 december 2009 in ethiek, filosofie, kosmos

 

Bio-ethische positie van Barack Obama

Een overzicht van Obama’s standpunten over een aantal ethisch-maatschappelijke kwesties:

Abortus: Obama heeft beloofd om ervoor te zorgen dat de rechten van vrouwen in deze kwestie een prioriteit blijft.
Klonen: Wat dit onderwerp betreft, neemt Obama geen officieel standpunt in. Benieuwd wat de praktijk zal uitwijzen.
Gewetenskwesties: Momenteel kunnen artsen weigeren om anticonceptie en noodconceptie voor te schrijven. Obama gaat hiertegen in.
Mantelzorg: Obama wil een beter financiële regeling voor personen die hun oudere en zieke familieleden voltijds verzorgen en hij wil ook de kwaliteit van rusthuizen drastisch verbeteren.
Genetisch testen: Obama stelt dat hij bezorgd is om de snelle introductie van genetische testen in het publieke domein zonder geschikte begeleiding. Hij diende de ‘Genomics and Personalized Medicine Act of 2007’ in om de veiligheid en accuraatheid van dergelijke testen te verzekeren.
Kosten gezondheidszorg: Investeringen in elektronische medische technologie, generische geneesmiddelen en promotie van ziektepreventie moet de gigantische kosten naar beneden halen. Obama wil bovendien ook het verbod verbreken om de regering te laten onderhandelen met de farmaceutische industrie over prijsstellingen.
Ziekteverzekering: Obama stelt voor om een nationaal gezondheidsplan te creëren dat betaalbaar en toegankelijk is voor alle Amerikanen. Hij wil een verplichte ziekteverzekering voor kinderen invoeren.
Stamcellen: Obama staat achter overheidssteun voor stamcelonderzoek. Hij wil het verbod op overheidssteun voor onderzoek op embryonale stamcellen opheffen.

 
2 reacties

Geplaatst door op 8 november 2008 in ethiek, religie, science

 

Een tsunami van medelijden

De vloedgolf die Zuid-Oost Azië trof werd gevolgd door een nog grotere golf van stortingen op diverse rekeningen van hulporganisaties. Westerse overheden maken plostklaps middelen vrij die ze voorheen enkel wensten te besteden aan binnenlandse aangelegenheden, en de media zien hun komkommerweek tussen kerst en oudjaar een vervolg kennen doordat ze ingezet worden in live-shows.

150 000 doden waren er verleden zomer in Frankrijk, als gevolg van de hitte. De geur van lijken hing in zowat elke stad. Geen euro werd ingezamelend; geen journalist was te bespeuren.

Vijf jaar geleden riepen wetenschappers op om verklikkingssystemen voor tsunami’s te installeren in arme delen van de wereld. Geen overheid noch NGO zamelde geld in om een systeem te plaatsen dat vandaag misschien 100 000 levens zou hebben gered. Nu het kalf (en 150 000 homo sapiens) verzopen zijn, breekt de (waters)nood de wet des egoïsme en blijkt men binnen het jaar een systeem te kunnen installeren.

De brave burgers die vandaag in hun beurs tasten, vergeten te spugen naar al die regeringen (de USA op kop) die nog geen 0,2 % van hun BNP aan ontwikkelingshulp geven. De Belgische ministers van de voorbije 20 jaar zouden verplicht moeten worden samen uit eigen zak vijf miljoen euro neer te leggen om hun slecht geweten af te kopen.(*)

Hoe vaak moeten we het blijven herhalen: alleen structurele maatregelen, gebaseerd op een sociale visie, zullen regio’s helpen op humane wijze zich te ontwikkelen. Met medelijden bouw je geen wereld op; je koopt er enkel eigen aflaten mee en voedt de meest hongerigen, terwijl je ze beter zou leren (op momenten dat er geen overstromingen zijn) in opstand te komen tegen hun corrupte regimes en een eigen ontwikkeling mogelijk te maken door hen middelen en knowhow ter beschikking te stellen.

Katholiek Europa en protestants Amerika helpen zielige moslims in het grootste moslimland ter wereld. Kan nog van pas komen, zullen sommigen denken.

Humanisme heeft diverse gezichten. Humanitaire hulp is er het minst belangrijke facet van. Mogen we dat toch nog es even hardop zeggen. En mogen we u ook de volgende maanden en jaren laten stilstaan, als de cameraploegen weigeren naar de wederopbouw te gaan kijken, als de winsten niet meer te rapen vallen en de politieke graadmeter elders gevoed wordt. Gelukkig zijn we niet de enige die randbemerkingen maken.

Op een persconferentie naar aanleiding van de zeebeving haalde Jan Laurits Egeland (47) zich de woede van de Amerikaanse president op de hals. De Noor beschuldigde een groep rijke landen ervan “gierig” te zijn. Hij doelde op welvarende landen die geen 0,2 % van hun BNP vrijmaken voor ontwikkelingshulp. Daar vallen de Verenigde Staten onder. Om gehoor te vinden in het wereldje van de machtspolitiek horen vlijmscherpe woorden er nu eenmaal bij, zo lijkt zijn stelregel. Jan Egeland is binnen de Verenigde Naties de man die de hulpverlening coördineert. Hij is al jarenlang de stille kracht achter vredesinitiatieven in heel de wereld. Sinds de zeebeving in Zuid-Oost-Azië haalt de VN-coördinator voor noodhulp vaak de beeldbuis. Hij staat bekend als een vurige activist en een harde noot, die zelfs politici als George W. Bush niet kunnen kraken. (Bron: De Standaard van 7/1/2005).

Lees ook: Résonances du tsunami

(*) Akkoord, de 0,7%-norm is voor België een fetisj geworden omdat “men” het geld niet opkrijgt op het departement van Ontwikkelingshulp. En dat is het gevolg van enerzijds versnippering (overheden werken amper samen als het dure projecten betreft,

waardoor er geen dure projecten komen want elke overheid apart kan zo’n project niet financieren… en dan krijgt “men” het geld niet op) en anderzijds is er de corruptie die maakt dat middelen niet ter plekke komen, wat dan een excuus blijkt om niet te handelen. Zou het niet evident zijn om in zo’n gevallen extra te investeren in teams van de overheid (naast de NGO’s) die ter plekke opereren en erop toezien dat de middelen toekomen en bv. ook de opleidingen verzorgen. Het is met ontwikkelingshulp als met inclusief onderwijs: zet een autist in een gewone klas, en zonder er een pedagoog naast te zetten, staat de klas binnen de kortste keren op stelten. Le suivi is belangrijker dan het opzetten. Wedden dat 0,7% te weinig is?

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 8 januari 2005 in ethiek, filosofie, maatschappij, media

 
  • Archief

  • juli 2020
    M D W D V Z Z
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    2728293031  
  •