RSS

Categorie archief: antropologie

Seksisme

Waarom sneren jongegasten “hoer” naar een jongedame die hen eigenlijk aantrekkelijk overkomt? Omdat het niet spoort met hun moraal, met de rem die ze zichzelf vanuit principes (ingedrild door ouders en imams) opleggen. Een fenomeen dat ook door christenen wordt gebezigd (zij het vandaag beschaafder, dus zonder agressie; vroeger was dat anders). Principes moeten voor iedereen gelden, dat is het (foute) uitgangspunt. Dus als de kerk (of de imam op papa moslim of wie dan ook die een impact heeft) een regel oplegt en zegt dat dat de norm is in de samenleving, is de confrontatie met wie die norm niet volgt, een beproeving. Men ziet iemand iets doen wat volgens de eigen (opgelegde) principes niet mag, dus gaat men die persoon met de vinger wijzen. Een zeer primitief gedrag. Respectloos. Volslagen intolerant. En zeer egocentrisch, want door de ander te beschimpen, geeft men zichzelf het gevoel dat de eigen waarden correct zijn.
Sapere aude: leer zelf (kritisch) denken. Probleem is dat als men enkel omringd is door gelijkgezinden, men in een vicieuze cirkel zit.
Een oplossing is meer zelfinzicht. Psychologie versus machisme. Zelfreflectie versus principes. Spotten, met jezelf. Nietzsche viel er Kierkegaard op aan. Het Ubermensch-concept is niets anders dan dat: durf de normen te verlaten; ontdek wat er dan op je afkomt, ook als je er alleen voor staat en de anderen uit je gemeenschap zich er niet aan wagen. De angst zichzelf los te laten, en een ander in de spiegel te zien. Daar draait het om. Met wetten kan je dat niet veranderen. Met veel praten wel.

Je hebt enerzijds de zelfredzaamheid en weerbaarheid van vrouwen (niet altijd makkelijk, zeker niet als er agressie in het spel is!), en anderzijds heb je de link tussen het machogedrag van bv. magrebijnse mannen en de wijze waarop ze met hun vrouw en dochters omgaan. Die lijn moet je doortrekken, dus vind ik het zeer goed dat er heisa ontstaat en dat men -op subtiele, intelligente maar desalniettemin doortastende wijze -budgetten en mensen graag!- die machomentaliteit gaat aanpakken. (ja toch?)
Voor elke vrouw die krachtig genoeg is om het machogedrag te weerstaan, heb je wellicht enkele moslima’s (meisjes en vrouwen) die niet kunnen opboksen binnenskamers tegen hun broers en mannen. Het machogedrag is vaak voor jonge magrebijnen de enige manier om zich te affirmeren. Zij moeten dus hun leven zien te vullen met andere waarden en bezigheden. Zij moeten fier kunnen zijn op zichzelf zonder macho te wezen. Daar ligt de oplossing naar een mentaliteitsverandering. Vandaar: een subtiele, diepgaande aanpak. Vele gesprekken en niet het opleggen van boetes; een straf verandert geen mentaliteit, hoogstens wel een gedrag, en dus kan men wellicht met harde hand seksisme uit het straatbeeld weren, maar niet uit het hoofd en dus niet t.o.v de eigen partners en familieleden binnenskamers. Long way to go…

 
2 reacties

Geplaatst door op 27 juli 2012 in antropologie, cultuur, maatschappij, psycho

 

Smile for this day

Het Jaar van de Pygmee. Meer moet 2012 niet worden.

Maar dat is véél, wellicht te veel gevraagd. Want Pygmeeën zijn lui. En daarom zijn ze gelukkiger dan de noeste vooruitgangsverslaafde die zijn naaste afmeet én beoordeelt aan de stress, de geaccumuleerde rijkdom en de steeds inhaligere behoeften van marktreligieuzen naar quick winns en koopgenot.

Laat 2012 het jaar zijn waarin alle honden opgegeten worden en vervangen in het straatbeeld door chimpansees en bonobo’s. Buiten komen wordt als wandelen in een zoo. Apen huppelen over de daken, slingeren rond lantaarnpalen, rollen over de zebrapaden en maken een driedubbele saltoschroef met perfecte afzwaai, terwijl je het warenhuis binnenstapt. Bedenk wat dit met ons zal doen.

Juist, 2012 wordt het jaar van de lach, en de glimlach. Minstens zesmaal per dag. Dagelijks. En weet dat de lach een uitnodiging is tot spelen en vrij samenzijn. En de glimlach een eerder matige appreciatie die zoveel wil zeggen als: it’s ok.

Ook ratten kunnen lachen. Laat dat een mantra zijn te prevelen bij het ontwaken. En daarmee tonen zovele zoogdieren hoe eenvoudig het is gelukkig te zijn. Net als Pygmeeën. Zij ademen Wittgensteins uitspraak: “Nicht wie die Welt ist, ist das Mystische, sondern dass sie ist.”

Want zeg nu zelf: veel meer dan een drukfout is de mens niet. Een denkende drukfout die per generatie  gecorrigeerd wordt, waarbij weer nieuwe drukfouten worden gemaakt.

Bezie 2012 vanuit het spel en belach jezelf. Sub specie ludi.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 31 december 2011 in antropologie, humor, maatschappij

 

Pensioenen? Niks generatieconflict.

Het is bevreemdend (en ook beangstigend) dat men van de pensioenproblematiek een generatieconflict maakt.

Elke generatie bevat een meerderheid aan mensen die net wel de eindjes aan mekaar kan knopen, soms wat extra leuks kan doen en verder de eerste speelbal is van crisissen, bedrijfssluitingen en bezuinigingen op uitkeringen.

Het pensioenprobleem ligt ‘em in het ontbreken van verantwoordelijkheidszin bij de Zuckerbergs en Gates’en van dit landje (let op de leeftijd), de topambtenaren die jarenlang lineaire indexaanpassingen kregen wat gewoon absurd is en nu een extreem hoog pensioen verwachten en zij die in de golden sixties mee dreven op opwaartse conjunctuur, opportunistisch inpikten op diverse hypes maar vandaag niet willen dat men aan hun riante pensioenen of opbrengsten komt. Het gaat om numeriek eerder weinig mensen. Maar het gaat wel om meer dan symboolbedragen.

Wat mij bedroeft is dus het ontbreken van extra solidariteit, binnen en overheen de generaties.  Wat mij ontgoochelt is dat de spirit van revolte en idealisme die de babyboomers kenmerkte, niet geleid heeft tot solidariteitsmechanismen binnen hun eigen generatie. Zij hadden het voorbeeld kunnen geven door een grote gemeenschappelijke pensioenpot te maken en te herverdelen, en daarmee een poging te wagen een einde te maken aan de angst zwaar te moeten inboeten aan levenskwaliteit eens men stopt met werken. Onderhuids zit daar misschien de wrangheid van menig jeugdige werkende mens.

Het gelijkheidsbeginsel waarmee sedert de jaren 60 zowat alle jongeren werden opgevoed, leidde tot hoge verwachtingen. Generatie na generatie pompen ouders, maar vooral onderwijzend personeel, de kids en studenten in dat eerlijkheid en rechtvaardigheid geen loze begrippen zijn, maar waarden die men desnoods mag koesteren.

Hadden de babyboomers het waar kunnen maken, om naast de joie de vie, de seksuele bevrijding, de absolute vrijheid van meningsuiting (drie schitterende verworvenheden) niet in de val van de marketing te vallen, dan hadden ze misschien meer mededogen kunnen laten spelen in de pensionering van hun generatie, en van de erop volgenden.

Maar zijn de generaties na hen dan altijd consequent egaliserend geweest?

Is het misschien des mensen, wanneer de euro aan de lippen staat, eerst aan eigen zeel te denken?

Hoe het ook zij: een herverdeling dringt zich op. Steeds meer. Zo niet zal een meerderheid van gepensioneerden zal verplicht worden met minder middelen alsnog een actief leven te leiden. En procentueel zal dit wellicht toenemen naar de volgende generaties toe. Een kaasschaafaanpak is ter zake ronduit onethisch.

En als men het cynisch wil beredeneren: tevreden consumerende senioren zijn een voordeel voor de economie. Dus moet het uit zijn met bonussen en dienen aandeelhouders die de voorbije 30 jaar potverterend rijk werden, diep in hun buidel te tasten en een rectificatie te verrichten (en dat geldt ook voor alle politici). Hoe meer zij bijdragen, hoe minder de bezuinigingen op het collectieve weegt.

En als dit allemaal utopisch is, kibbel gerust verder.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 22 december 2011 in antropologie, economie, maatschappij, onderwijs, politiek

 

Ötzi

Daar heb je Ötzi weer. De man had galstenen, dus at te veel dierlijk vet. Een half uur voor hij met een pijl in de rug doodgeschoten werd, nam hij een laatste maaltijd: berggeit. Dit gebeurde 5300 jaar geleden.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 18 december 2011 in antropologie, geschiedenis, science

 

Orakels

Moderne filosofen zijn scenaristen. Zij vertellen en voorspellen mogelijke maatschappelijke ontwikkelingen en gedragingen.

Spielereien, gebaseerd op impressies. Op gemoedstoestanden. Op een hersenstaat waarin gevoelens bepaald worden door de sensatie van

dichtschroeiend plastic: het lijf langs binnen versmacht.

Maar eens gedachten de toestand bevriezen, huist de filosoof in een nieuw ervaringsscenario.

Eigen orakel is eigen inzicht & voorspelling in verhaalvorm. Vol van eigen betekenissen.

Arbeid met de glimlach van de tevreden doener. Gedicteerd door tijd.

Naar aanleiding van Hertmans over Sloterdijk.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 12 mei 2011 in antropologie, filosofie

 

Vlaamse genen?

Potentieel zit in elke mens (tijdens het opgroeien) een nationalist, een emo-rakker die zich achter een wij-gevoel schaart (en soms wij versus hen speelt). Zie ook de ouder die zijn kroost beschermt. Zie de supporter van een sportploeg. Of van een muziekgroep. Fanatiek reageren loert om de hoek. Zie bv. de gedachten die in mensen opkomen als ze zich ergeren in het verkeer (ze typeren degene die hen ergert aan de hand van een uiterlijk kenmerk, bv. de nummerplaat een ander symbool en vloeken op “de Ollander” of “de Limburger”). Gelukkig ebt dit cryptoracisme na 3 seconden weer weg.  Zo niet ontstaat een roes die een perfide bijsmaak heeft (want ten koste gaat van de loosers of de gedupeerden) en die kan verslavend werken.

Wanneer mensen in groep op radicale wijze alles wat hen niet zint kleineren, verwerpen, sarcastisch bejegenen, blijkt dat er fysiologisch en neurologisch grote gelijkenissen zijn tussen de pester en zijn aanhang en de volkstribuun en zijn aanhang. Zij focussen allen op  een doelwit en peppen zichzelf als groep op. Zij blokkeren genuanceerd denken. Vandaar het scheldproza in discussiefora en de idolatrie van het leiderschap. Let wel: dit gaat niet op voor zeer intelligente lieden (à la De Pen of BDW). Zij manipuleren, zijn salonfähig en zullen dimmen als het hen tactisch uitkomt. Verstandige Vlaams-nationalisten willen in hun discours komaf maken met België. En brengen eenvoudige boodschappen. Beschaving en verfijnde cultuur wil zeggen dat men de superioriteit, de winningsmood, het sarcasme dat bv. de pestkop of de volksnatiionalist ervaart, afremt. Dat men een rationele (en dus complexe, genuanceerde) analyse in de plaats stelt van een irrationeel blinde overtuiging.

BDW en de aanhangers van Ayn Rand (zij vormen een deel van de parlementaire intellectuele achterban van NVA) spelen het heel sluw: ze ontzeggen niemand hetzelfde te eisen wat zij eisen (dus in hun logica blijven ze solidair) maar ze halen cynisch hun schouders op voor de gevolgen van hun eisen. Alle doemdenken (verarming van de volgende generaties) is koren op hun molen (“als Vlaanderen stopt geld te pompen in Wallonië en Brussel, dan kan Vlaanderen misschien rijk blijven”).
Dat heeft niks te maken met Vlaamse genen, maar alles met survival, egocentrisme en behoud van wat is.

Vlamingen zijn niet anders dan Walen en Brusselaars. Maar het discours van nationalisten hamert constant op een verschil.
In Walenland zie je ook massa’s burgers die snel emotioneel manipuleerbaar zijn. Dat heeft dus niets te maken met “Vlaamse genen”, wel met het bespelen van underdog-gevoel gekoppeld aan “rechtvaardigheidsgevoel” en strijd (ervoor gaan).
Daarom dat nationalisme ook bevrijdend kan zijn. En steeds daarna gemanipuleerd wordt door de eigen leiding, want eens de overwinning er is, vervalt het gemeenschappelijke doel, vervalt de roes van het destructieve strijden (iets kapot maken, uit naam van de rechtvaardigheid, bindt mensen veel makkelijker dan iets moeizaam opbouwen).

Besluit: angst drijft de Vlaams-nationalist. De doorsnee Waal heeft veel meer redenen om de toekomst somber in te zien, en toch merk ik gelatenheid, hier op de taalgrens, en voorheen in de diepe Ardennen. (en nee, ik heb niet de behoefte de taalgrens te bewaken ;-).

Overigens, het discours van de Waalse politici is zeer nuchter, bespeelt evenzeer de angsten en is even egocentrisch als het Vlaamse. Het is niet anti-Vlaams, wel anti-Vlaams- nationalistisch. En het is pro-Belgisch uit opportunisme.

Even ter zijde: als Vlaanderen het een beetje verstandig zou spelen, zou het Wallonië steunen tégen Brussel. Het zou hen sympathiek maken.

Overigens: stel dat Brussel (70% Franstalig) geen financieel tekort zou hebben, dan zou het zonder pardon Wallonië laten vallen.

Als morgen de Brusselaar moet kiezen tussen steun van de Vlaamse of de Franstalige Gemeenschap, kiest de meerderheid van de Franstalige Brusselse middenklasse er voor “Vlaming” te zijn. Puur omwille van het financiële. Ze zullen dan meer kindergeld en beter onderwijs krijgen, in Brussel. Maar geen extra woord Nederlands spreken of de Vlaamse media volgen.

België is een schitterend laboratorium van de menselijke (groeps)ziel. Nu maar hopen dat de giftige dampen binnen de vaten blijven en de pipetten met venijn niet breken.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 18 januari 2011 in antropologie, maatschappij, politiek

 

Multiculturele samenlevingen

De Duitse kanselier Merkel stelt vast dat de multiculturele samenleving mislukt is. http://tinyurl.com/2clm4eu Wanneer men de hele speech beluistert hoor je haar ook zeggen “Duitsland moet zich openen voor alle vreemdelingen die hoogopgeleid zijn en een meerwaarde kunnen betekenen voor de Duitse economie.” M.a.w. opportunisme en eigenbelang zijn troef. De mislukking heeft dus te maken met laagopgeleiden en godsdienstbeoefening.

En dan moet je even durven doordenken.

Vooreerst: er bestaan enkel multiculturele samenlevingen. Als blanke zogezegd Vlaamse atheïst werd (word) je in een Vlaams boerendorp scheef bekeken. Omdat je andere gedachten hebt en handelingen verricht (bv. op seksueel vlak, op het vlak van moraal, op het vlak van bv. straffen, etc.). Dus als individu heb je -zogezegd ook Vlaming zijnde- andere culturele waarden die wrevel oproepen. De zgn. homogene (Vlaamse of andere) samenleving verketterde, smeet op de brandstapel, vierendeelde,… (of in het geval van de Grieken: liet gifbekers drinken), dus aanvaardde geen multicultureel gedrag. De uitspraak van Merkel is dus idioot want zinledig. Want uiteindelijk -en daar speelt het verlichtingsdenken een cruciale rol- werd het wel mogelijk om redelijk tolerant naast en zelfs met mekaar te leven, ondanks de grote culturele verschillen.

De gelijkenis tussen een orthodox katholiek gezin met moeder die zich over de kids ontfermt en vader als kostwinnaar en een conservatieve moraal en eventueel een wekelijks (of dagelijks) bezoek aan de kerk enerzijds, en een doorsnee moslimgezin met vader als gezagsdrager en een traditioneel rollenpatroon anderzijds, die gelijkenis is frappant. Het doorsnee varkensboergezin uit Wingene heeft veel meer cultureel gemeen qua waarden met het moslimkruideniersgezin dan met het Vlaamse LAT-relatiekoppel dat couscous, Thaïse keuken  en de laatste Almodovar op het menu heeft staan.

Waar loopt het dan mis? Heel simpel. Met mensen die geen gemeenschappelijke taal spreken (dus het Nederlands niet machtig zijn. Fijntjes opmerken dat in Duitsland de meeste Turken prima Duits spreken). Met jongeren die een onaanvaardbaar arrogant, nihilistisch machogedrag erop na houden. Een kleine minderheid, maar ze bepalen de beeldvorming en hun gedrag IS natuurlijk onaanvaardbaar. Jongelui die tussen twee culturen staan (thuis ouderwets paternalistisch gezag en op straat volstrekte losbandigheid, overgoten met een flamboyante mentaliteit) en zich al snel respectloos gedragen (ik verwijs naar de “kutmarokkaantjes” die Luckas Vander Taelen besprak). Geloof is voor hen uiteindelijk maar de façade (net als de term “racist”) waarachter ze zich schuilen. En die ze gebruiken als het hen uitkomt. Dus los dat probleem op. Verplicht hen bv. Nederlands (of Frans) te leren (wat overigens de meesten machtig zijn). En verplicht ze te herscholen, pluk ze van straat en (daar komen we tot de essentie) pak het  machogedrag van de moslimman aan.  Pedagogie en psychologie zijn essentiële begrippen in onze samenleving. Wie dus als ouder niet in staat is op te voeden (en dat geldt ook voor Vlamingen) middels begrip, dialoog, tolerantie (en soms al eens hardhandig) die “kweekt” kinderen die zelf intolerant worden. Dat dient ook aangepakt. Ten slotte hebben we geen eeuwen gestreden om een aantal waarden als norm te laten gelden en dus een multiculturele samenleving (en niet een katholieke samenleving) uit te bouwen, om dan vandaag getto’s te hebben met moslims, moslimscholen en moslimpedagogie. Ik heb zelf steeds de hypocrisie van migrantenkerels (in dialoog met hen) aangekaart. Dat is dus een heel andere houding dan “tolerant” zijn voor anderen hun gedrag. Tolerant wil voor velen zeggen: doe uw ogen toe en laat gebeuren. Nee, actief tolerant wil zeggen dat men geloofsuitingen aanvaardt op individueel vlak maar dat men op sociaal vlak de waarden van ons multicultureel  samen-leven als condicio sine qua non oplegt.

Overigens: op drie generaties is er al heel veel veranderd op het vlak van gewoonten binnen de magrebijnse gemeenschap in België.

Wat mij stoort aan speeches à la Merkel is het immanente (hé ja) onderhuidse tromgeroffel dat klinkt als: “zie je wel, Vlaanderen Vlaams, want de rest werkt niet.” Als alle niet-Vlamingen (dus op racistische basis uitgeselecteerd) weg zijn, en enkel de bange blanke man overblijft, zal je nog steeds een multiculturele samenleving hebben. Met promiscue mensen. Met zure pilaarbijters. Met frivole atheïsten. Met principiële huisvaders. Met patatvreters. Met pasta-liefhebbers. Met zuilfanaten. Met vrijdenkers. Etc… En dan heb je misschien weer een schoolstrijd. En dan kan men weer zeggen: de multiculturele Vlaamse samenleving werkt niet. We moeten eenzijdig katholiek worden.

Wat Merkel had moeten zeggen is: we gaan de waarden waarvoor DEZE multiculturele samenleving staat, duidelijker in de verf zetten en soms is het te nemen of te laten. Haar discours op basis van een conflictmodel leidt tot egelstellingen. 90% van hoe mensen in het leven staan, is gemeenschappelijk over de hele planeet. Een publiek discours moet erop gericht zijn de verschillen te koesteren (culturele rijkdom) en tegelijk een gezamenlijke noemer uit te rollen, en dat zal soms met dwang moeten gebeuren. Maar vooral met begeleiding; inpraten; niet aan hun lot (of getto) overlaten.
Waar het vooralsnog aan ontbreekt zijn de juiste initiatieven, de nodige financiële middelen om een aantal problemen op die manier aan te pakken. Straathoekwerkers, sociale begeleiders, leerkrachten: zij hebben de sleutels in handen.

Als je rondom je draken ziet (die je wil bevechten) ga je zelf ook handelen als een draak. Dat is wat onderhuids in Merkels discours ademt, en dat is niet wat ik noem een toekomstperspectief. De reactie van het westen op 9/11 toont mooi aan hoe ongenuanceerd het discours werd, en tot oplossingen heeft het niet geleid. Het creëren van een vijand is altijd een handige truuk geweest om een autoritair model door te duwen en op te leggen. Of denkt men nu echt dat de Bushen, Merkels, Berlusconi’s en anderen verlichte geesten zijn?
Vergeet ook aub niet wat de impact is van dergelijke discours op die burgers die een ietsje eenvoudiger in het leven staan.
Vertrekken vanuit groepswaarden om identiteit te ontwikkelen, is niet ongevaarlijk. Al snel heb je een pak mensen rondom je verzameld die wél een moraal en een specifiek gedrag willen opleggen. Uit naam van die collectieve waarden die natuurlijk herinterpreteert worden.

Tegelijk zie je ook dat bv. tijdens verkiezingen de Turkse gemeenschap uitsluitend Turkse kandidaten aan hun raam hangen. Het gevolg van gettovorming, of op zijn minst een culturele gettomentaliteit. Waar zijn de Turkse bv’s op de Vlaamse buis? Waar zijn hun journalisten, tenzij die enkeling die als schaamlapje wordt opgevoerd? In Nederland zijn het enkel de Marokkaanse jongeren die grote problemen geven. Op de buis zie je heel wat “migranten” (Turken, Surinamers,…) die een dubbele nationaliteit hebben, moslim zijn en bekende Nederlander.

Wat wil Merkel? Verkiezingen winnen. Geeft zij om integratie? Nope. Noch haar partij in het verleden, noch de SPD of de liberalen. Hun discours is nationalistisch. En opportunistisch. Wie al eens een analyse gelezen heeft van de teloorgang van de Weimarrepubliek is vertrouwd met de trukendoos van extreem-rechts in de jaren 20. En  begrijpt dat termen als “assimilatie” levensgevaarlijke bullshit is. Levensgevaarlijk omdat het zich inschrijft in een wij-tegen-hen logica (en dat is een denken vanuit de onderbuik, en als dat mainstream wordt kan je maar beter verhuizen). Assimilatie is zonder meer het opleggen van een reeks gedragsregels. Welke regels? Die van Hugo Claus of van Monseigneur Léonard?
Ik heb het over pedagogie en psychologie en het aanpakken van een machocultuur. Door dialoog. Niet door een conflictmodel, wat onvermijdelijk het gevolg zal zijn van een “assimilatiepolitiek”.
Ik vertrek vanuit een individuele benadering. Ik zeg niet: moslim, jij moet als ons worden. Want ik ben zelf niet als Vlaming of Belg X, Y, Z… Dus geen assimilatie. Maar ik zeg wel: dit (West-Europa) is het boeiendste collectieve experiment uit de menselijke geschiedenis. Be our guest. Maar er zijn enkele regels die je moet respecteren. En dat zeg ik ook aan die Vlamingen die zich nationalistisch opstellen. Wat zij “wij” of “van ons” noemen, is niet van hen en is nog minder een gegeven dat voorgoed vastligt.

Ik ben in ieder geval hoopvol. En weet je waarom? Omdat ik prachtige concrete voorbeelden ken (recent) van jonge moslima’s die met lange broek kwamen zwemmen en de juf hen zei: morgen staan jullie hier in zwempak. Geef deze nota aan je ouders. Zo niet, dan ga je maar naar een moslimland. De dag erop stonden ze in zwempak.  Zie ook https://yilli.wordpress.com/2010/09/29/de-kracht-van-demagogie/en de linkse Halsema op http://tweedekamer.groenlinks.nl/node/54467

 
3 reacties

Geplaatst door op 17 oktober 2010 in antropologie, maatschappij, religie

 

Het denken van Leonard

Waarom zijn kanker of vaatziektes voor monseigneur Leonard geen straf van god? Het antwoord is volgens mij dat aids plotseling opdook “in de natuur” (bij apen bleek later) en op de koop toe in homomiddens  -volgens de logica van Leonard een tegennatuurlijke seksuele beleving- dood en vernieling zaaide. Terwijl de andere ziektes inherent zijn aan wat zich in ons lichaam afspeelt (kanker komt door een foute celdeling, of komt van een toxisch product, maar dat is geen straf van god). Het punt is dat Leonard (en met hem vele new-agedenkers, holisten en magische denkers -vroeger en vandaag) een zekerheid ervaren wanneer ze een intuïtieve verklaring kunnen geven voor nieuwe verschijnselen. Leonard is dus een logisch man die uiteraard doordrongen is van een schuld- en boetelogica en dat denken toepast op nieuwe fenomenen. Moeilijk is het niet om dan de hand van god te zien achter rampen of ziektes.

M.a.w. hij heeft ongetwijfeld een innerlijke aha-erlebnis ervaren toen hij las (of zelf verzon) dat aids een straf van de natuur (dus van god) is om onnatuurlijk (promiscue) gedrag te counteren. De man gelooft rotsvast dat zijn logica steek houdt. Want ze is coherent. En ze is ook waarachtig (toch zeker als je uitgaat van het bestaan van een god die ingrijpt in de natuur en als je dan gelooft dat diezelfde god kan zalven en straffen). Wat mij dus het meest “boeit” in dit fait-divers is dat dergelijke (verantwoordelijkheid dragende) mensen op basis van een aantal elementen (feiten) en een overtuiging (die ze zelf geloof noemen omdat ze nergens onderbouwd is) vandaag nog steeds een verhaal (theorie) produceren op dezelfde wijze als bv. de Kelten, of de Sioux of de Masaai dat deden. Intuïtief voelt Leonard aan dat zijn verhaal perfect klopt. Dus moet het wel waar zijn. Het is van hetzelfde niveau als zeggen: je hebt koorts, dus je bloed zit onder druk, dus zullen we een aderlating uitvoeren.

Mensen die overtuigd zijn doordat ze intuïtief aanvoelen dat hun verklaring correct is, gaan heel ver om hun “gelijk” publiekelijk te verkondigen en op te leggen. Iemand zou hem daar voor de camera eens mee moeten confronteren. Want het is zuiver charlatanisme (los van de ethische consequenties van zijn uitspraken). En als je dan de lijn doortrekt, dan merk je dat heel zijn geloofsovertuiging berust op eenzelfde onwetenschappelijk intuïtief aanvoelen.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 14 oktober 2010 in antropologie, maatschappij, religie

 

Petje af

Laat ons een “Dag van de Hoofddoek” houden. In heel West-Europa. Een defilé van petten, hoeden, bananen, sjaals, foulards, whatever.  Fashionable. Gevarieerd.  Aangepast of speciaal ontworpen hoofddeksels. Een lijn voor hoofddoeken. Door kunstenaars beschilderde doeken. Kleurrijke bedoening dus, een feest voor de zintuigen.

De dag dat jonge moslimmeisjes hoofddoeken dragen met een afbeelding van de Chippendales, zullen hun vaders, broers en mannen smeken dat ze zich van de doeken ontdoen. En dan is de vraag of ze akkoord gaan, op voorwaarde dat ook geen doek dragen tot de keuzemogelijkheden behoort.  Wordt dit geweigerd, dan is er sprake van het niet respecteren van fundamentele privacyvrijheid, n.l. het recht zich te kleden zoals men dat wenst, zolang men de publieke vrijheid niet aantast.

Waarom toch enkel religie als rode draad in je leven? Of -in het onderwijs- gevlochten doorheen een reeks andere leervakken? Waarschijnlijk om af en toe te betokkelen. En zo te hameren op het waarom van het exclusieve bestaan.  Een tautologie, zo dunkt me.

Neutraliteit is de oplossing. Het is een ander woord voor pluralisme. En kritische doorlichting en bevraging van alles wat pretendeert waarheid te bevatten. Incluis jezelf. En vanuit een attitude die op méér stoelt dan wederzijds respect. Ik heb het over oprechte interesse in andere levensbeschouwingen. En hun uitingen. Uiteraard zou het ook al helpen indien er op katholieke scholen atheïsme gepredikt kon worden. En islam, boeddhisme, whatever. Zo ook in alle andere scholen. En netten.

Religieuze uitingen kunnen best niet al te opdringerig in het straatbeeld aanwezig zijn. Want al snel geeft een schallende minaret eenzelfde gewaarwording als een groep supporters die je tierend tegemoet komt. Geloof dat in groep tot ons komt houdt er best rekening mee dat wij explorerende individuen zijn en door individuen benaderd willen worden. Dat is een pak minder bedreigend en vooral makkelijker mee in dialoog te gaan.

Maar tegelijk: wat een armoedig beleid, wat een gemiste kansen om (wetenschappelijke, religieuze, fantastische,…) verhalen van anderen niet in je op te willen of mogen nemen. Ze liggen voor het grijpen. Getuigen van het anders-in-het-leven-staan wonen op een straal van enkele kilometers. Het Andere koesteren omdat het ons verrijkt. En als spiegel dient.

Passanten voor mekaar, dat zijn we. Meteen ook een didactische schat die ook binnen de school- en stadspoorten dampt. Leerkrachten kunnen (maar dit is een extra expliciete pedagogische verwachting) in en samen met de school de katalysator worden van een proces met ouders en jongeren. Wederzijdse inschatting moet uitmonden in een dialoog. In kennis en begrip. Individuele ontplooiing mag niet belemmerd worden.

Het betonneren (en dus permanent maken) van de broederlijkheid. Daar zijn we aan toe. Vanuit identiteit samen een maatschappij vorm en inhoud geven. Identiteit is immers een stroom. We zijn geen Vlamingen, we bezitten Vlaamse culturele kenmerken  (maar die gigantisch kunnen verschillen t.o.v. collega’s, buren of familieleden) naast veel of weinig uit andere  bronnen ontsproten gewoontes, bezigheden en voorkeuren. In vriendschappen en vriendelijkheid schetsen we de contouren van ons zelf. Pak dus een pollepel en proef van je eigen stroming en schep uit de stromingen die aan je voor- en achterdeur passeren.

Verder centrifugeren we in die soms kolkende mensenbrij. Zacht & rationeel. Warm & logisch. Nuchter & gevoelig. A way to be.

 
 

Traces du sacré

Multidisciplinary exhibitionCentre Pompidou du 7/5 au 11/8.

A visual exploration of one of the most pressing issues of our time.

Following what has come to be called “the disenchantment of the world,” a significant strain of modern art has found its roots in the turmoil attendant upon the loss of conventional religious belief, a terrain that continues to nourish the development of contemporary forms. Remaining, in a thoroughly secularised world, the profane vehicle of an ineluctable need to rise above the quotidian.

 

Vaders en voetbal?

In Swaziland geven ze iets anders aan mekaar door…

 
 

Neuromarketing

Eén tegen allen. Dat komt ervan als je jezelf oplegt een rolletje te spelen. Ik was de marketeer van dienst, die ook de discussie diende te modereren. Gastspreker op de laatste van de drie Een blik op het brein-lezingen van de Hasseltse Vrijzinnige Verenigingen, was Tom Speelman, ethicus aan de universiteit van Gent, onderzoeker aan de UCSB (University of Californië) en gepassioneerd door evolutionaire psychologie en neuromarketing.

Het brein oplichten”: als dubbelzinnige titel dekt het de problematiek van Toms lezing. Onder een scan lichten de actieve delen van onze hersenen op. Bijvoorbeeld wanneer we genieten. Of wanneer we enthousiast zijn. Zo ook kunnen de processen die in werking treden bij ons koopgedrag, opgetekend worden. Bij branding wordt de prefrontale kwab actief. Het zou dus voor marketeers interessant kunnen zijn om een hersenscan van een consument te maken en zo te detecteren hoe deze reageert op een advertentie.

Dus ja, ons brein wordt zeer zeker gemanipuleerd door reclame. Dat begreep de directeur van TF1 wanneer hij stelde: “Met onze reclameblokken verkopen wij de mogelijkheid om het brein van de kijker te betreden.”

Neuromarketing is dus een analysetechniek van onze hersenwerking in de hoop een soort van koopknop te vinden waardoor je als marketeer de consument het best met reclame bespeelt opdat hij tot kopen zou overgaan.

Eerste randbemerking: elke kleur, elk geur en elk geluid die/dat we waarnemen, beïnvloedt onze hersenen. Reclameboodschappen zijn maar één van de honderden impressies die dagelijks op ons afkomen.

Hoe meer we onze hersentjes analyseren, hoe complexer de processen blijken te zijn, zeker wanneer het om aankoopbeslissingen gaat. Daarin speelt behoeftebevrediging een rol, naast esthetiek en schoonheid en ook de ratio mengt zich door bv. prijs en kwaliteit tegen mekaar af te wegen. Dat van die koopknop is wishful thinking, wist Dirk Speelman te vertellen. En de verzuchting van marketeers om op die manier de consument te kunnen bespelen (en onze hersentjes op te lichten) is redelijk overbodig, want met reclame kunnen de consumenten reeds diep in hun hersentjes getroffen worden. Dankzij humor, felle of juist zachte kleuren, een meeslepende melodie, een spontane glimlach, boezems en ontboezemingen… om nog niet te spreken van de allergrootste troef die de dames en heren van de advertisementwereld aanwenden: het inspelen op ons genotcentrum. Verslaafd zijn we aan zoveel mogelijk potvertier. De moderne mens wil zich zo weinig mogelijk onvoldaan voelen. Meer moet dat niet zijn om gelukkig te zijn.

Elk levend wezen met hersentjes (en dus ook de homo sapiens sapiens) zoekt het plezier op. De seksueel overactieve bonobo, het konijn dat een wietveld ontdekt, de bij die nectar slurpt en de mier die de larve melkt: bij allen licht het beloningscentrum op. Wat mensen misschien anders maakt, is dat ze willen evolueren en nieuwe gewoontes ontdekken. Hun honger naar hypes en sensatie doet hen consumeren en daardoor genieten. En daar speelt de reclame op in. Maar reclame is er geen gangmaker van! Bovendien worden preferenties (merkvoorkeuren) ook op andere manieren gecreëerd, niet in het minst door vrije beïnvloeding van familieleden buren, collega’s… Marketeers beseffen maar al te goed dat consumenten veel meer belang hechten aan community-sites waarop andere burgers hun relaas doen over diverse producten, dan dat ze bedrijfswebsites gaan opzoeken of reclamespots involgen.

De mens is een gewoontedier dat zich ontwikkeld heeft tot een wezen met persoonlijkheid. Maar toch zijn vele aspecten van ons gedrag en voorkeuren bepaald door het dier in ons. Zo smaakvoorkeuren en lievelingskleuren. Kan men dan van vrije keuze spreken? Zeker niet. Wanneer iemand niet houdt van spruitjes, dan is dat misschien biologisch bepaald. Wanneer iemand geel als lievelingskleur heeft, dan is dat genetisch bepaald. Dus iemand die zegt: ik verkies die gele sjaal en ik wil geen spruitjes vanavond… is dat dan een uiting van persoonlijkheid,? Zeker, maar van geprefabriceerde persoonlijkheid. Deze persoon is onvoldoende vrij om in te gaan tegen zijn gedetermineerde voorkeuren. Bespeeld worden door reclame is dus als bespeeld worden door een leerkracht of een coach. Naargelang de levensfase waarin men zich bevindt, kan men weerwerk geven, of ook niet.

Waarna het debat zich verlegde naar de vraag of marketing ethisch verantwoord is. En zeker wanneer door neuromarketing een koopknop gemanipuleerd zou kunnen worden.

Nochtans moet men ook de voordelen van reclametechnieken onder ogen zien, bv. wanneer ze toegepast worden bij voorlichtingscampagnes. Ik wees op de impact bij vele mensen van de reeds geprogrammeerde (genetisch of cultureel overgeërfde) goesting in suiker. Het zou fijn zijn om daarvan genezen te worden middels een lokalisatie in je hersentjes. Stel dat door neuromarketing een verslaving ongedaan wordt gemaakt… Een dame in de zaal wenste dit niet. Zij verkoos baas te blijven over haar ik.

Welk ik? denk ik dan. Die homp ontladingen, verbindingen, beïnvloedingen… Gekneed zijn we, door ouders, naasten, leraars, trainers, buren en natuurlijk de media. Is er nog sprake van een vrije wil bij een roker? Stel dat men zou kunnen detecteren welke delen oplichten wanneer men wil roken. En stel dat men dat ongedaan zou kunnen maken. Wat is daar fout mee? Hoe vrij is onze wil? Misschien zijn we enkel ons zelf wanneer we slapen, want dat is het enige moment waarop onze hersens aan het werk gaan zonder beïnvloed te worden. Ons ware ik toont zich wanneer we dromen. Eens we wakker zijn, begint het spel van de manipulatie.

Niet alle consumenten zijn even mondig of rijp om met die overvloed aan boodschappen om te gaan. Zo staan jongeren indeed zwak wanneer ze bespeeld worden. Maar kan men de reclame verantwoordelijk stellen voor het falen van ouders die hun kinderen geen weerwerk geven? Of voort het ontbreken van mediavorming in het onderwijs? Als tv een goedkope babysit wordt, dan slikken de hersentjes van kids met volle teugen de beeldenstroom. En als sommigen per se een bepaald product willen bezitten of een megastar wensen te kopiëren, is het antwoord dan… schieten op de marketeers?

Uiteraard is er overconsumptie. En er is nutteloze consumptie. Duurzaamheid is het alternatief. Al Gore (geen toonbeeld van consequentie) sprak op Cannes (op de jaarlijkse hoogmis van de Reclamemakers) over de economische boom die ons te wachten staat door de groene economie. En hoe zullen de fabrikanten van zonnepanelen ons bereiken en hun producten aanprijzen? Op dezelfde wijze als Oxfam met hun Fare Tradelabel: middels… reclame.

Na het debat vertelde een man (van rond de 60) me –inpikkend op mijn opmerking dat het droeve lot van de mannelijke Akha-leden in de Thaise bergen (de meesten zijn verslaafd aan heroïne) niet het gevolg is van marketing- dat deze nefaste evolutie enkel mogelijk werd door westers toedoen, n.l. de introductie van de techniek om uit opium heroïne te halen. En die techniek werd dan weer binnengebracht, niet door multinationals maar door links geëngageerde rugzaktoeristen…

Men zou ze nog gaan haten, die late hippies.

En ook de Aborigins zitten letterlijk en figuurlijk aan de rand van de hun nog toebedeelde gronden. Ze verkopen er tapijten doorweefd met hun typische tekeningen. Tapijten… Made in Taiwan. Waardoor hun laatste restje fierheid helemaal zoek is.

Dank je, dynamische man, voor deze informatie. Temidden het publiek kon ik mijn rol laten vallen. De breuklijn is dus dat wie niet opkan tegen de manipulatie van de markt (waar reclame, maar ook rugzaktoerisme een onderdeel van zijn) best in bescherming wordt genomen.

Een geëngageerde afsluiter voor een avond verwarmd door knetterende gedachten. I sometimes love it.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 18 november 2007 in antropologie, bio, maatschappij, reclame, science

 

Hoofddoekje af?

Wat te denken over de hoofddoekendiscussie? Moet de hijab af?
Uit mijn column n.a.v. de moord op Theo van Gogh haal ik dit.

Er is de vaststelling dat de chassidische Joden te Antwerpen, de dreadlocks onder de Joodse broeders, zonder enig morren hun kledij mogen dragen en zich steeds outen (ook in publieke plaatsen als scholen of rechtbanken) als zijnde behorende tot een specifieke geloofsgroep. Waarom mogen zij dat wel, en mogen jonge meisjes van Maghrebijnse afkomst géén uiting geven aan hun geloof?
Zijn de Joodse mannen dan geëmancipeerder? Nee. Zijn zij een opdringende cultuur? Nee, want ze leven in een getto en vallen niemand lastig. En daar zijn we dus met een eerste vaststelling: wees niet expansionistisch t.o.v. de westerse cultuur; eis niets van de lagelandencultuur op het vlak van geloof, tenzij de overheden van de lage landen zelf een infrastructuur (bv. een opleiding imam) op poten wil zetten.
Momenteel wordt het dragen van een hoofddoek gezien als een aanhangsel van een expansionistische geloofsuitdrukking. Het verbod op het dragen van een hijab is een statement, een acte de présence van de westerse waarden. Tegenover de Joodse gemeenschap van Antwerpen moet de westerse cultuur niets bewijzen en ze wordt ook niet door hun leiders aangevallen. Dus zij mogen wel hun kepeltjes dragen. Echter, een inburgeringstest afnemen (op zich reeds een harde maatregel) en zeggen dat wie een hoofddoek draagt, sowieso niet geslaagd is voor die test, is een brug te ver. Enerzijds omdat men perfect met een hoofddoek kan rondlopen in een westers land en de cultuur kennen en eerbiedigen; en anderzijds omdat het risico op een tegengesteld effect heel groot is want als men de inspanning levert een tolerante cultuur te keren kennen, en dan verneemt dat die cultuur je een verbod oplegt om eender wanneer een hoofddoek te dragen, dan ga je die cultuur wantrouwen. Dus een duidelijke outing van zijn religie mag in bepaalde gevallen niet (bv. als advocaat of leerkracht), doch voor een inburgeringstest is dat niet het geval.
Tegelijk moet men beseffen dat een verbod op hoofddoeken munitie is voor de fanatici onder de moslims. Als elke jongedame die haar hijab moet afdoen, meteen gewonnen is voor de islamisering van Europa, dan is er een strategische fout gemaakt door enkel maar verboden op te leggen. Waar zijn de initiatieven om bruggen te slaan in de wijken tussen zgn. allochtonen en autochtonen (zogenaamd, want beiden zijn evenwaardige buurtbewoners met even rechtmatige eisen!). Waar worden er vanuit de lagelandenoverheden middelen vrijgemaakt om een alternatief islamonderricht te verzorgen, zodat men de islamgemeenschap kan informeren over een andere lezing van de koran? Elke terechte kritiek op de rationele manipulatie van fanatieke moslims, moet in de eerste plaats tot bij de moslims zelf komen! Daar moet men werk van maken. En waarom gaan ambtenaren niet van deur tot deur, in het kielzog van de Vlaams Belangmilitanten, om de temperatuur van het ongenoegen op te meten, de bewindslui tot daden aan te porren en de blanke buurtbewoners uit te nodigen kennis te maken met de cultuur en gewoonten van anderen, in plaats van hen met de vinger te wijzen. Wordt het geen tijd om een aantal feestdagen toe te voegen, bv. eentje die de dag viert dat de eerste lading migranten de steenkoolmijnen ingingen? En waarom zou Vlaanderen Feest niet langer een barbecueherdenking kunnen zijn op 11 juli, maar een gemengd cultureel feest in elke wijk waarbij men eindelijk eens met mekaar kan praten.

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 28 mei 2007 in antropologie, maatschappij, religie

 

Het fiasco van de Mamma-cultuur

Zuid-Italiaanse zonen worden hun hele jeugd, maar ook de decennia erna, door hun moeders in de watten gelegd. Ze komen te raden op hun schoot en (zo gaat de roddel) hebben geen geheimen voor hen. En ze eten uit hun ruif, tot ver voorbij ze zelf vijftig zijn. En dit soms dagelijks (vaak over de middag) terwijl de ega het avondeten voor hen zal klaarzetten. En dit in ruil voor het opvangen van mamma wanneer ze niet meer voor zichzelf kan zorgen. En dat is vaak ver voorbij haar zeventigste.
Mamma (oma) wast, kookt, serveert, ruimt af en doet de vaat. Geen traan wordt gelaten, geen spier vertrokken. Zo moet er geleefd worden volgens de tradities. Maar de nieuwe generatie vrouwen zal zich sneller in de schaduw van een olijfboom neerzetten en luieren.
Sommige families verblijven de volle twee maanden op een camping en hun echtgenoten vervoegen hen tijdens de weekends, waar ze zich dan ook laten bedienen en als het hen uitkomt van de kinderen ontdoen. De oudere mannen dutten de hele zater- en zondagnamiddag, gelegen in een klapstoel, in de schaduw van een boom.

De mamma-cultuur heeft vreemde gevolgen. Heel wat Zuid-Italiaanse mannen gedragen zich als verwende kinderen. Ze zijn het gewoon door iemand verzorgd en bediend te worden en ze zijn het gewoon dat de meeste van hun verzuchtingen ook uitgevoerd worden. Zo gedragen ze zich dus ook in het verkeer en op straat. Als in een cocon verrichten ze daden; en steeds staat het eigen zelf centraal. Niet dat ze iemand anders niets gunnen; nee, hun attitude is niet negatief tegenover de Ander; ze komen er gewoon niet toe stil te staan bij wat die Ander misschien van hen zou verwachten. Een vorm van fijngevoeligheid en attentheid is hen vreemd. Soms lijken ze wel voorgeprogrammeerde robotten die recht op hun doel afgaan zonder in te schatten welke gedragswijzigingen dat heeft voor anderen. En dat is het gevolg van de mamma-cultuur die de zoon zijn hele leven op een piëdestal plaatst. In het zuiden van Italië is Jezus niet de gekruisigde, maar de aanbeden zoon. Alleen gedragen deze Jezussen zich nogal egocentrisch. En houden ze er weinig gedachten op na.
Het geeft alvast een voorsmaakje van wat het China van binnen twintig jaar zal zijn, wanneer een hele generatie zal bestaan uit volwassenen die enig kind waren. Ikke, en de rest moet maar even wachten.
 
3 reacties

Geplaatst door op 14 augustus 2006 in antropologie, Italië, reizen

 

Als ie maar geen allochtoon wordt, ze schoppen ’em misschien halfdood.

Stel: je vraagt je af of Ronaldinho en Kim Clijsters belangrijker / even belangrijk / onbelangrijker zijn dan pakweg Rene Magritte of LP Boon.
Appelen met citroenen vergelijkend? Absoluut niet. Dit is een verhaal over clangevoel en dus ook over waarden en inzichten. (Op de achtergrond inspireert een musicerende Boudewijn de Groot. Elk mens heeft recht op zwakke momenten)

Sportliefhebbers en pubers houden van het simplistische kiezen tussen (hun) favorieten en de tegenstanders. De clan Clijsters tegen de clan Henin. De tribu Ronaldinho tegen de soldaten uit Frankrijk. (Annemans versus Verhofstadt).
Na verloop van tijd gaan supporters het esthetische van de sport en de schoonheid van de strategie, als belangrijk ervaren. De adrenaline-opstoot die leidt tot favoritisme en fanatieke vormen kan aannemen (tot en met uitsluiting van wie als groep niet-gewenst is) ebt langzaam weg en nuancering komt in de plaats. Maar niet bij iedereen gebeurt dit (even snel). Juichen als de eigen held wint, werkt verslavend en geeft een goed gevoel. Hormonen determineren m.a.w. het clangevoel.
Hooligans zijn op eenzelfde manier verslaafd aan de kick van agressie en de spanning opgepakt te kunnen worden. Het is de apotheose van het wij-gevoel dat poogt te triomferen over het bedachtzaam redenerende individu, dat zich nochtans ook in hen schuilhoudt.

Media-intermezzo 1: een buspassagier vraagt (weliswaar manu militari) een groep ruziemakende jongeren het rustiger aan te doen. En de clan richt zich tot de oudere autochtoon. En motten ‘em af. Clockwork Orange is onder ons.

Er komen andere tijden, zong Boudewijn. Vormelijk anders, maar niet inhoudelijk. Wél complexer, en daarom storen radicale daden want die verwijzen naar een te simplistische opdeling in go(e)d en kwaad. Zover zijn we gelukkig al.

Voor een walvis is ethiek van een onovertrefbare onbeschaamdheid en overtolligheid (in de zin van irrelevant). The Survival of the fittest (de meest aangepaste kan zich handhaven) voldoet als wet in Oceaanland. Maar wij, met vaste grond onder de voeten, zijn tot meer inzichten in staat dan vissen…

Nee, dit zijn geen verwijten, en niks hiërarchische classificatie. Dit is geen pleidooi voor (maar ook niet tegen) elitarisme. Het is eerder een vaststelling: intellectuele capaciteiten om de eigen driften in te tomen, is niet aan iedereen gegeven. Een maatschappij met diverse stromingen (snelheden van ontwikkelingen) heeft steeds bestaan binnen de homo sapiens-cultuur.
(Malaparte vanop Capri; Celine vanuit de Parijse vierde wereld: een wrede waarheid penden ze neer.
Maar Boon en Magritte, die dachten er anders over.)

Hey Tante Julia. We zijn ouder en blijven piano spelen en smelten voor je borsten.

Gewoon even door-redeneren, toch zo leuk in een supersonisch media-universum waar bytes de voltooiing lijken van een kosmische constante: evolutie door acceleratie.
Om inzicht te krijgen moet men stilstaan temidden de stromende tijd om de zich opvolgende feiten en gebeurtenissen niet langer als een versnelling op het eigen leven laten inwerken.
Ik neem géén Stella als ik de tijd stop. Ik volg de media even niet. Ik probeer inzicht te krijgen.

Media-intermezzo 2: Mondjesmaat, als een scheet in publiek, werd de identiteit van de daders in de media vrijgegeven (er zijn immers verkiezingen op komst dus ligt de manier waarop men communiceert erg gevoelig). Antwerpenaars zijn het. Allicht, het is hun bustraject. Met moslim-ouders. Dus allochtonen. We hadden het kunnen weten, gniffelen velen.

Het was wachten tot men zich in de media vragen stelde over de opvoedingspatronen van deze jongeren.
Maar we wéten wat er aan de hand is. Onze universitaire en andere onderzoekscentra hebben de meeste problemen in kaart gebracht en doen ook voorstellen om oplossingen te vinden.
We begrijpen het proces: zij weten het niet, ze zien geen oplossing, ze beseffen dat ze losers zullen worden. En hun ouders noch leerkrachten kunnen hen hierbij helpen. Een leven tussen twee culturen.
Verdomde werkelijkheid.

En elke Vlaming waant zich in hun ogen kampioen. Als zakenman, Flandrien, vastbenoemd bureaucraat, media-artiest… allemaal zitten ze op een troon en lijken nooit tussen twee stoelen te vallen. Het succes van de Ace.
Media en reclame mogen niet leiden tot een vervormd beeld van ons bestaan. Nochtans wordt daar het beeld gebeiteld dat vele jongeren van de samenleving krijgen. Het is niet allemaal glitter en fun, daarbuiten, achter de muren van plezier en de kastelen vol zwoele fashion. Uit reclame mag geen nijd ontstaan, want niets belet dan nog het oproepen van haatgevoelens.

Voltooiing, ontplooiing, verschoning, hoop en verandering in positieve zin… zij die tussen de plooien vallen, willen het ook! Dus geef hen – onder dwang – nieuwe kansen.
Want ze wonen hier en ze zijn van hier. (sic!)

Ze lachen en kaarten en slaan en veinzen en huilen en dreigen en gaan te ver. Ze flippen en exalteren.
Wanneer de politie de straat doorzoekt waarin ze wonen, ontstaat er een solidariteit tussen de maghrebijnse jongeren. Ze verdedigen hun Ronaldinho’s. Clangedachte. Samen sterk genoeg om te kunnen winnen? Uiteindelijk zullen ze een Magritte worden; omdat wij versus hen zal vervagen.

Ze zullen tot inzicht komen. En hun gemeenschap zal zich daar mee moeten bezighouden. In de eerste plaats. Maar wie zijn hun woordvoerders? De imams? Nee toch. Maar wie dan wel? Misschien vinden we een antwoord via de Israëlische filosoof Avishai Margalit en zijn twee slogans (handig voor de komende gemeenteraadsverkiezingen): Voice en Exit.
Met Exit bedoelt hij dat de dominante cultuur respect moet opbrengen voor andere culturen, maar tegelijkertijd voorzieningen moet treffen voor dissidenten uit die andere culturen om weg te kunnen lopen. Akkoord, het is misschien schandelijk dat zoveel allochtone vrouwen in blijf-van-mijn-lijf huizen zitten; het is vanuit een moreel standpunt het bewijs van een macho-barbaarsheid van allochtone mannen. Margalit zegt: dat morele oordeel is juist, maar brengt je niet ver. Creëer veel meer blijf-van-mijn-lijf huizen, maak ze toegankelijker en luxer en aantrekkelijker, waardoor nog meer vrouwen in staat en bereid zijn weg te lopen. De gevluchte vrouwen zijn een teken van onderdrukking, maar net zo goed een begin van zelfbevrijding.
Met Voice gaat het ongeveer net zo. In de dominante cultuur is de vrijheid van meningsuiting onbetwistbaar. Je kunt niet voorkomen dat men dan lelijke dingen zegt over andere culturen. Maar zorg ervoor dat de minderheden de mogelijkheid krijgen zich te verweren. Je stem laten horen kan niet alleen eens in de vier of zes jaar, er moeten gelegenheden komen waar de allochtonen aldoor kunnen debatteren. Niet in de beslotenheid van de moskeeën, maar in het openbaar, op televisie, op podia in de steden, theaters en platformen waar opgeleide allochtonen kritisch, intelligent en emancipatoir de ontwikkelingen in de wereld kunnen beschouwen en duiden en… bespotten.
Waar allochtonen behoefte aan hebben zijn plekken voor weerwoord, waardoor de moskee wordt waarvoor die bedoeld is: een plaats om te bidden, meer niet. De imam verliest zijn macht, de academische en artistieke sprekers winnen aan invloed en de allochtonen krijgen het nu permanent, in plaats van eens in de vier of zes jaar: een stem.
Die stem kan dan mee bepalen wat er met de 6 van Antwerpen moet gebeuren.
En wat te denken over de ouders die telgen uit hun kroost niet meer kunnen afremmen bij het plegen van een moord…?

Kinderen hebben is een kunst, een vak, een levenstaak, en niet iedereen die de verzuchting vormt tot kinderen-hebben, is voldoende ontwikkeld/gewapend om de consequenties ervan op een maatschappelijk opbouwende wijze te ervaren. Laat staan zichzelf en het opvoedingspatroon te wijzigen.
Pleit ik ervoor een examen af te leggen alvorens men zich waagt aan procreatie? (Orwell is back). De Antwerpse schepen van Veiligheid houdt het voorlopig bij een verplichte cursus pedagogie voor ouders die hun kinderen niet meer in de hand hebben.

We moeten niet naïef zijn. Het proces zal in fasen verlopen. Eerst moeten we het probleem zien te stabiliseren. Hoe? Met luxe!
Luxe maakt mensen tolerant. Want het ontneemt een dosis hebzucht. Immers, we hebben in een luxueuze maatschappij véél genot en ervaren regelmatig vlagen van geluk. En dan zijn we rijp voor de schoonheid van het concurrentieloze à la Magritte. Luxe als inburgeringsstrategie. Het werkt langs twee kanten: zij voelen zich geïntegreerd, en de bange blanke beseft dat hij zijn levenspeil kan behouden. Want dat is natuurlijk de basis van xenofobie en intolerantie.

Anabel. We kaarten. We lachen. We hebben mekaar gevonden. Inoubliable.
Het is hier dat de ramen van Magritte op uitkijken. Het kennen van vrede en welvaart doet ons slapen en wegdromen in kunst. Daarvoor bestaan wij.

Zij, zij zoeken nog. Ze schuimen de straten af. Als soldaten. Maar al te lang in hetzelfde vaarwater. Ze walsen op de stroom in hun wijk, in hun media, in ons aller steden. Bij nacht drinken ze het Vlaamse bier. En voelen zich van hier. Maar misschien willen ze even stilstaan. En op het droge fietsen, ter plekke. En even rondom zich zingend: “Als ie maar geen allochtoon wordt, ze schoppen ‘em misschien halfdood.”
Dus gingen ze zelf wat lijf-trappen. Misschien daarom dat ze niet ophielden met te meppen en stampen? Zootje oncontroleerbare bruten.
Beboeten met lijfstraffen?
Sluit ze op. In ieders belang.

Autoritaire medeburgers hebben nood aan een houvast en zoeken die in regels die steeds en fanatiek consequent nageleefd dienen te worden. Zij pleiten voor uitsluiting, opsluiting en wijzen met de vinger. En als plots die regels wegvallen of genuanceerd worden, zijn deze medeburgers radeloos, ontheemd, verdwaasd en verweesd.
(De neanderthaler-idioot is onder ons. Het zijn wijzelf.)

Media-intermezzo 3: Probatie of strenge straf? Het dilemma. Verhofstadt pakt Annemans in snelheid. De wet Lejeune mag niet altijd en op iedereen toepasbaar zijn.
Alsof ze dat al niet was. Gelukkig maar, want genuanceerdheid is een must.
De premier valt het VB dus langs rechts aan en zet ze in de wind. Dit valt (toevallig?) samen met de mini-rel rond de bij een Amerikaanse firma aangekochte foto’s waarop Franstalige medeburgers pronken (het VB is duidelijk kosmopolitisch als het om productiekostenbesparing gaat). En al likt het VB enkele wonden… het incident zal snel vergeten zijn door hun kiezers.

Laat het onaanvaardbaar overlijden niet nutteloos geweest zijn. Laat er geen wraak op groeien, want de daad van de gestorvene was vervuld van goeie intenties.

Wat deden overigens de andere inzittenden?

Meester Prikkebeen, het steekt zulke vragen. Waar waren de andere buspassagiers?
Slaap zacht tot de rook om onze hoofden is verdwenen, moeten ze gedacht hebben. We kerven nochtans samen de geschiedenis van ons heden.

Vaarwel en tot ziens, het werd een busreis naar nowhere. Met vleugels van papier…

Onze wapens zijn uit letters gemaakt. Onze vuisten zijn de bezinning en de kalmte. Wij vechten zonder te slaan, zonder te vernietigen. Wij beïnvloeden met de betrachting behulpzaam te zijn. Naïef op de vlucht voor het dictaat van de fittest (Darwin, Clijsters en de Ace) openen wij de vensters van Magrittes wereld: er is plaats genoeg om Anders te zijn en toch Samen te leven. Wij zijn niet voor of tegen andere groepen; wij beslissen niet op leven en dood over de levens van anderen.

Tenzij we ze tot culinair voedsel nuttigen, prevelen de oceaanbewoners… Veronderstellend dat ze kunnen prevelen.

Ze werden gegrepen, de 6 van Antwerpen, en men brengt ze op het publieke forum. Hun catwalk leidt tot het schavot. Maak er a.u.b. een voorbeeld van en geen afrekening.

Verdomde mensheid. Een peloton dat in gescheiden groepjes door het leven fietst. Kromgebogen. Zichzelf een weg banend. Sommigen verslagen. Failliet nog voor het begon. Kut voor die Marokkaantjes.

Wie zit er aan de stadspoort en speelt voor de kinderen van de stad? Wie zet, als het iets zou uithalen, alle prinsen, meneren presidenten en zakenlui in hun hemd? En wie brengt er na de prille lente ook een zomer?
Er wordt al voldoende opgeroepen. Wij houden het bij: zijn we te min als soort om iedere bewoner een haatloos bestaan te geven?

 
1 reactie

Geplaatst door op 1 juli 2006 in antropologie, media, politiek

 

Cosmic Bushmen

Thebe Medupe grew up in a poor South African village near Mafikeng, about four hours north-west of Johannesburg. He went on to gain a doctorate in astrophysics at the University of Cape Town.

In 1998 he was approached by film makers from Cape Town who wanted to make a documentary on traditional African knowledge of the night sky.

What made him choose the Bushmen and the Dogon?

“The aim was to film living societies that still depend on stars in their daily lives. The Dogon were especially good for this because their culture has changed little in the past few hundred years. The same with the Bushmen, who are Africa’s oldest people.”

What did they tell him?

“The Bushmen have many stories. For example, they believe the Milky Way was made by a Bushman girl who wished for a little light and threw wood ashes into the sky. She created different coloured stars by throwing different coloured burning roots into the air.
There’s another one about two of the stars of the Southern Cross, Alpha and Gamma Crucis. It goes like this. The creator had two sons called Khanka and Khoma. One day the two boys went hunting with a family of lions, but the treacherous lions ate the boys. In his anger and despair, the creator made fire and hid it in a meteor disguised as an eland’s horn. The creator called down the meteor and it hit the lion and killed it. His heart was calmed and there was fire for everyone. Khanka and Khoma are Alpha Crucis and Gamma Crucis.”

The Bushmen have many other stories. For example, that seven daughters of the sky god (Pleiades) were married to a hunter. One evening the hunter went hunting the zebras (the three stars of Orion’s Belt). He was such a bad hunter that his arrow missed, and because he was afraid of the nearby lion (Betelgeuse) he left the arrow where it lay (now known as Orion’s sword). The unlucky hunter was too embarrassed to go back home to his wives because he did not have meat to bring to them, so he stays out there in the cold as the star called Aldebaran.

More Astronomy and the legacy of apartheid

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 13 januari 2005 in antropologie, filosofie, kosmos

 
  • Archief

  • oktober 2021
    M D W D V Z Z
     123
    45678910
    11121314151617
    18192021222324
    25262728293031
  •