RSS

Angst

20 Sep

Waar komt de werklustethiek vandaan? Waarom moet er zo nodig zo intensief, zo verpletterd worden gewerkt en geconsumeerd om weer te werken en meer te werken?
De geest van het kapitalisme (volgens Max Scheler) is de angst. Angst voor het onzekere, angst dat niet alles in de wereld onder controle is ten gunste van wat in de toekomst met het zelfzuchtige zelf zal gebeuren. Daarom moeten mensen onder autoritaire dwang (een arbeidsmoraal; een systeem dat inkomen enkel garandeert mits er ook gewerkt wordt) gehandeld worden i.p.v. bv. te denken, te reflecteren. Diepe angst en ook grenzeloze vrees voor het onzekere. Vandaar dus de blinde gehoorzaamheid aan de arbeidsmoraal en het niets ontziende competitieve handelen dat leidt tot het zelfzuchtige ik dat zich gerechtvaardigd weet in een samenleving met anderen die ook trouw moeten zijn aan de arbeidsmoraal en -wanneer die anderen niet voldoende opbrengen- deze zal uitschakelen, terzijde schuiven, ontslaan, negeren.
Vandaar ook de onverbiddelijke houding van de conservatieve liberals (à la NVA) die genotsmiddelen afdoen als verdovende middelen. Verdovend in de betekenis van: niet langer in staat zijn om hard te werken. Vandaar ook het aanvaarden van sociaal alcoholgebruik omdat de impact hiervan veel kleiner is op de hersenen. En daarom ook de dagelijkse portie (ja, pijnig uzelf even om naar zenders als één, VTM en Vier te kijken met producten van eigen bodem, zoals Komen Eten) waar constant alcohol genuttigd wordt en dit in combinatie met een moraal die gebaseerd is op een schuldgevoel dat met trots overwonnen wordt. Wie drinkt in tv-series of wie grappen maakt over drinken, toont dat hij er in geslaagd is de arbeidsethiek te overwinnen. En zal rond zich heel veel medeplichtigen vinden. Want velen zien genot als einddoel voor al dat gezwoeg. Daar ligt de grens van een Vlaamse samenleving die nog altijd onderhuids baadt in een aflaten-politiek. Wie echter zijn hersenen intenser laat beïnvloeden (door opium, wiet, lsd, mushrooms…) plaatst zich buiten de heimelijke cirkel van knipogende zondaars en begint zich vragen te stellen over het nut van een arbeidsmoraal en een samenleving uitsluitend gebaseerd op reciprociteit, te weten als gij zoveel uren werkt, krijgt ge in ruil een inkomen. Een samenleving die jonge mensen wenst te kneden. Op hun 6e moeten ze ophouden rond te rennen als kleuter maar dienen ze stil te zitten en vanaf dan worden hun hersenen volgepeperd met zogenaamde kennis. Een schools proces dat uiteindelijk zal culmineren in bacheloropleidingen waarbij ze skills aangeleerd krijgen die hen in staat zullen stellen quasi naadloos functioneel mee te draaien in het economisch bestel. Ondernemers worden vandaag bevraagd opdat de opleidingen technisch en inhoudelijk aangepast zouden worden. Maar nergens is er nog een instantie die zich de vraag stelt of de noden van dit economisch bestel wel wenselijk zijn; laat staan dat men onderwijs ziet als een persoonlijkheidsbildung.
De joint mag dan sociaal doorgegeven worden, de inhaleerder plaatst zich onmiddellijk in de taboezone omdat hij het risico loopt zich te openen voor inzichten die niet stroken met de geldende arbeidsmoraal. Wie de achilleshiel blootlegt van een samenleving, zal geconfronteerd worden met banvloeken, verbodsbepalingen en uiteindelijk repressie.
Wie in navolging van Kropotkins gift economy, een coöperatief handelen met als basis de asymmetrie voorstelt, zal asap het etiket ‘verdediger van profitariaat’ opgekleefd krijgen.
Het liberalisme van de NVA is een “vrij-zijn-van”-liberalisme. Wie de moraal aanvaardt, en voldoende inkomen heeft, kan zich bij momenten onttrekken van de maatschappelijke plichten en in een vrijzone een gevoel van autonomie bekomen waarbij naar hartenlust geconsumeerd kan worden. Echter, wat gedaan met de “vrijheid-tot-de-ander”? Vrij zijn betekent beseffen dat men onvrij is, o.a. door een opgelegde moraal. Vrij zijn tot zichzelf behelst het inzicht in eigen beperkingen. Daardoor kan men makkelijker het conflict met de ander aangaan, want die ander worstelt evenzeer met onvrijheden. Uiteindelijk is de “vrijheid-tot” een opstap naar mutuele verstandhouding, naar een levensmodel waarbij zoveel mogelijk vrijheden aan mekaar geschonken worden. Pas dan is er sprake van oprechte achting voor de ander.
Xenos staat in het Oudgrieks zowel voor vreemdeling als voor gastvriend, genoot. Zeus, de Griekse oppergod, is de beschermer van de zwervers. Hij is steun voor wie hulpeloos is en de patroon van de vreemdeling die om gastvrijheid verzoekt. Hij straft wie in zijn hoogmode, geringschatting of onachtzaamheid de vreemdeling het onderdak en het gastmaal weigert.
De vreemdeling in het Vlaanderen anno 2015 is zowel de islamitische asielzoekers, de economisch vluchteling als de volbloed Vlaming die zich onttrekken wil aan de werklustethiek. Ze worden bekeken als een gevaar. Ze boezemen vrees in. Ze moetend an ook zo weinig mogelijk zichzelf kunnen zijn en zich asap aanpassen. Of oprotten.
De vrees voor een islamisering van sommige wijken en de wens zich niet te willen aanpassen aan halal-verzuchtingen is terecht. De beste manier om de vreemdeling te laïciseren en europeaniseren is hem mee aan tafel te nemen, als genoot. En hem zo te beïnvloeden. En alras zal hij veel meer blijken te zijn dan dat ene etiketje waarmee hij in een verdomdhoekje gedrukt wordt. Zo ook zal men door dialoog en respect de waarde van zij die zich aan de ratrace willen ontrokken, kunnen begrijpen. En wellicht leren appreciëren. De angst om zelf niet te willen veranderen en zich vast te klampen aan de moraal van een meerderheid, is de oorzaak van intolerantie. Ondergedompeld worden in een dialoog met het andere is de beste, en goedkoopste therapie om die angst te overwinnen. Strenge regels uitvaardigen en zondebokken creëren is een andere manier. Daarmee voedt men echter ongenoegen en het conflictmodel.
Misschien is het tijd om de roman “Kaputt” van Curzio Malaparte (zich afspelend in de tweede wereldoorlog) opnieuw te lezen. Met ditmaal in het achterhoofd dat “de Duitsers” vervangen dienen te worden door fanatiekelingen (gelovigen, rechtsnationalisten, populisten…).
“Is het waar dat de Duitsers zo verschrikkelijk wreed zijn?” “Hun wreedheid berust op angst, antwoordde ik. Ze zijn ziek van angst. Het is een “krankes Volk”.
En na een lange stilte vroeg hij me of het waar was dat de Duitsers zo bloeddorstig en vernielzuchtig waren. “Ze zijn bang” antwoordde ik. Ze zijn bang voor alles en iedereen, ze moorden en vernielen uit angst. Niet dat ze de dood vrezen: geen enkele Duitser, man, vrouw, grijsaard, noch kind vreest de dood. En ze zijn evenmin bang voor pijn. Maar ze zijn bang voor alles wat leeft, wat buiten hen leeft en ook voor alles wat van hen verschilt. De kwaal waaraan ze lijden is geheimzinnig. Ze zijn bovenal bang voor zwakke wezens, voor weerlozen, voor zieken, vrouwen en kinderen. Ze zijn bang voor ouderen van dagen. Hun angst heeft altijd een diep medelijden in mij opgewekt. Als Europa medelijden met hen had, zouden de Duitsers misschien van hun verschrikkelijke kwaal genezen.”

Advertenties
 
1 reactie

Geplaatst door op 20 september 2015 in cultuur, economie, maatschappij, onderwijs, politiek

 

Een Reactie op “Angst

  1. Stijn Vanclooster

    15 november 2015 at 9:28 pm

    Mooi. Vooral akkoord met: ´De angst om zelf niet te willen veranderen en zich vast te klampen aan de moraal van een meerderheid, is de oorzaak van intolerantie.´
    En zeer sterk akkoord met uw fulmineren tegen de arbeidwereld en de school-conformismemoraal.
    En ik heb geen joint of zo nodig om uw tekst te smaken!

     

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

  • Archief

  • september 2015
    M D W D V Z Z
    « Aug   Nov »
     123456
    78910111213
    14151617181920
    21222324252627
    282930  
  •  
    %d bloggers liken dit: