RSS

Maandelijks archief: juni 2012

Oppervlakkigheid

Het klootjesvolk, de eendimensionale mens… zijn begrippen die al vier decennia meegaan. Het is dus van alle tijden, de ondraaglijke oppervlakkigheid van de tijdsgeest. Vroeger had je jonge mensen die zich niet lang konden concentreren omwille van desinteresse in combinatie met hun beperkte capaciteiten. Vandaag heb je een pak jonge mensen die zich niet lang kunnen concentreren wegens teveel aanbod op het vlak van genotsprikkels in combinatie met desinteresse.

Qua assertiviteit is men er zeker op vooruit gegaan in het enge Vlaanderen. Men kent de klassiekers niet? Juist, men leest ze niet meer, maar men ervaart wel een pak dingen, waardoor men via een andere weg tot eenzelfde constatatie komt. Want als ik een Grieks citaat of een quote van Cicero of een vers van Juvenalis opdissel om te besluiten: zij begrepen reeds dat…. dan antwoordt zo’n jonge meid of snaak glimlachend: ja , dat besef ik ook, zonder mijn rugzak te moeten vullen met Cicero. Zijn ze even taalvaardig? Wellicht niet op het vlak van eruditie en eloquentie. Maar ze zijn beeldvaardig. En ze zijn niet gevoelsarm.

Hamvraag: is de maatschappij erop vooruit gegaan omdat Shakespeare en Dante en Rilke en Mann bestonden? Nee. Ben ik er dankzij auteurs en filosofen op vooruit gegaan? Ja. Zijn er andere manieren om er als individu op vooruit te gaan, zonder die heren (of dames) te lezen? Ja.
En de maatschappij? Dat blijft een hellegat. En het individu? Zegt vandaag veel sneller: ik maak er het mijne van. Daar heeft mijn generatie 40 jaar over gedaan. Nu is die tijd gehalveerd.

Vooruitgang? Kwaliteit? Zoals WF Hermans het zag: vrijheid is de goudvis die toertjes draait in zijn bokaal en zich meester van de oceaan waant. Maar hij blijft wel toertjes draaien. Of je nu Dante leest, of die tijd vult met breakdancen: je blijft verplicht vanuit je bokaal een speelveld vol illusies te creëren.

Wat is de reden dat de babyboomgeneratie en zij die geboren werden in 60 zo graag lazen en inzichten op deden? Omwille van de aha-erlebnis. Omwille van het verslavende gevoel iets nieuws, iets schoons via letteren, te ervaren. M.a.w. een gevoel. En dat kan je vandaag ook bekomen langs een andere weg.

Worden ze sneller en meer gemanipuleerd, die jongeren? Tuurlijk. Zijn de media crap? Tuurlijk. Hebben wij -geletterden- iets definitiefs bewerkstelligd? Hopelijk een beetje, maar ik merk dat vele 50- en zeker 60-jarigen koketteren met hun consumptiegedrag, met hun culinaire kennis, hun smaakpappillenstrelerij en hun visuele exploitaties in Italiaanse of andere oorden. Sociaal engagement maakte plaats voor “Pak het er van”. Tja, dat zegt zo’n 20’er ook. Zeker als je hem voorschotelt: je hebt geen vrije wil en je moet tot je 70ste werken en saaiheid overwinnen. Wij zijn het enige beest dat dat doet. Welkom in de grote mensen wereld. En wie heeft die samenleving klaargestoomd waarin deze mensen moeten garen? Zij niet. Zij zijn dus ook het product van.

Etc.

Advertenties
 
2 reacties

Geplaatst door op 20 juni 2012 in filosofie, geschiedenis, maatschappij

 

Verboden te verbieden

“Verboden te verbieden” ontstond als slogan in een samenleving waarin nieuwe, verrijkende, naar meer vrijheid neigende verwachtingen de kop werden ingedrukt. “Mei 68’ers” hadden gelijk hiervoor op de barricaden te komen, maar vandaag (en Christopher Lasch als een van de eersten) weten we dat teveel ego-vrijheid kan leiden tot een narcisme dat contraproductief wordt. Die ervaring leert ons om wel degelijk ruimte te geven, maar wanneer nodig bij te schaven. Zo is zelfdiscipline noodzakelijk, evenals respect voor zij die minder makkelijk omgaan met volle vrijheid.

Anderzijds gaat het adagio “verboden te verbieden” wellicht niet op jegens een stroming bewust minder vrijheid, minder ontplooiingsmogelijkheden als norm verdedigt. Zeker niet wanneer dit gebeurt vanuit een totalitair fundamentalistisch denken, en dat is dus incluis fascisme, stalinisme en leninisme.

Natuurlijk is het aan banden leggen van zij die de democratie verwerpen, een moeilijke oefening die juridisch makkelijk misbruikt kan worden omwille van de precedenten. Als men “algemeen belang” of publieke veiligheid als begrippen hanteert, zijn die makkelijk zeer ruim te gebruiken tegen diverse actiegroepen.

Men moet ook niet blind zijn voor het gegeven dat vele medeburgers niet geschoold zijn in het kritisch doorheen propaganda heen kijken. Bovendien neigen mensen biologisch (neurologisch) naar veiligheid en zekerheid. Zij verkiezen totaal-oplossingen i.p.v. de confrontatie met complexe situaties die niet met één pennenstreek, met één slogan, met één maatregel op te lossen zijn. Het succes van totalitaire ideologieën (en geloof is er daar eentje van) ligt hem in de verzuchting van velen om in volle zekerheid, ontdaan van twijfel en omringd door velen die hetzelfde gedrag en dezelfde gedachten aanhangen, in het leven te staan. Onze neuronen-structuur favoriseert een eenduidige, pasklare oplossing, want die geeft opnieuw gemoedsrust. “Leef zoals de Koran voorschrijft en er is harmonie”. “Smijt elke crimineel van vreemde origine buiten en de gevangenissen zijn halfleeg en je kan terug op straat komen”. Dit zijn logische uitspraken waarbij (los van het statistisch incorrecte, maar omdat de perceptie anders is dan de getallen, verdringt men de statistiek) inderdaad een gevoel van rust optreedt wanneer velen hetzelfde doen (geloofsbelijvenis) of denken.

Populisme en religie zijn als artsen die het volle vertrouwen krijgen van patiënten en alle initiatief overnemen. Zolang er medeburgers zijn die dit soort simplisme als wens uitdrukken, heeft een democratie het recht die krachten die dit simplisme bespelen (en dus manipulatief te werk gaan) te bestrijden. In de eerste plaats met gedachten, analyses en taal, maar als het niet anders kan, ook (ik zeg dus: ook, wat wil zeggen dat het naast de analyses en de kritische reflexie komt, en niet in de plaats van) met autoritaire maatregelen.

Waar de overheden in dit land de voorbije drie decennia in de fout zijn gegaan, is het opbouwen van een relatie met grote groepen van bv. Belgen van Maghrebijnse komaf, waardoor de impact van imams veel te groot is geworden. Enkel straathoekwerkers (brandjesblussers) en leerkrachten (machteloos wanneer de ouders niet volgen) zijn de sporadische aanspreekmomenten geweest tussen een seculiere overheid met haar verbasterde verlichtingswaarden en Islamgelovigen. De ontkerkelijking en ontkerstening van België gebeurde o.a. door de impact van wetenschappelijk (dus complex en kritisch) denken. Door het aanreiken van alternatieven; door het constant (bv. via de media) dialogeren en discussiëren in publieke fora. Dergelijke impact heeft de overheid (of de media, of het onderwijssysteem) nooit gehad op islamgelovigen in dit land. Hadden ze dat wel gehad, dan was Shari4Belgium nooit van de grond gekomen en waren ze veel sneller door de “eigen” gemeenschap (die eigenlijk geen eigen gemeenschap meer mag zijn!) weggelachen.

De ironie (maar ik vind het bijna sarcastisch) van het verhaal is dat door het wegvallen van een groot stuk kritische reflexie in de amusements-mediacultuur de publieke discussie ook voor veel Vlamingen niet meer aanwezig is en zij openstaan voor populisme, waarbij ze niet het geloofspopulisme aanhangen maar de consumptiemaatschappij als enig model zien en daarbij eisen dat ze gewoon met rust gelaten worden en kunnen consumeren wat en wanneer ze dat willen. De koran enerzijds, en consumptietempels als Uplace anderzijds, zijn heilige huisjes, en dus helaas geen stof tot kritische reflexie.

 
1 reactie

Geplaatst door op 17 juni 2012 in maatschappij, religie

 
  • Archief

  • juni 2012
    M D W D V Z Z
    « Mei   Jul »
     123
    45678910
    11121314151617
    18192021222324
    252627282930  
  •