RSS

Over kennis en kwaad

22 Jun

Ik denk niet dat het vergroten van onze kennis de reden is van het ontstaan van kwaad. Je kan ook met weinig (of geen) kennis, veel kwaad aanrichten.
Denken (hopen) dat door meer inzicht het kwaad verdwijnt, is echter (en helaas) ook fout.
Er is dus een andere drive: het cynisme. Of het niet meer willen geloven in een betere wereld. Of het doorgedreven egocentrisme.

Meer kennis kan je dus inzetten om leed te veroorzaken (op efficiënte wijze doden of martelen bv.) maar ook om leed te verzachten (oplossingen aanreiken, bv. op medische vlak). Waarom kiest iemand dan meer kennis aan te wenden voor het veroorzaken van leed? Omdat in de eerste plaats er geen begrenzer meer is. Door het cynisme en ongeloof valt een morele dwang (neen, je mag geen leed berokkenen) weg. Immers men kan aan zichzelf in eer en geweten zeggen: als anderen (velen) het doen, dan mag ik het ook. Die stap weigerde Aristoteles. Binnen zijn denkbeeld is het gewoonweg ondenkbaar dat iemand die het “goede” kent, weet wat rechvaardigheid en liefde is enzovoort , kan handelen in tegenstelling tot deze kennis.

 

Een tweede reden die maakt dat men de stap zet (tot leed veroorzaken) is het eigenbelang, het willen opleggen van een situatie waar men zelf voordeel bij heeft ten koste van anderen. Ook daar komt technologie en inzicht goed van pas (denken we maar aan het manipuleren van anderen door gebruik te maken van psychologisch inzicht, de relatie pedoseksueel-kind bv. maar ook tussen volwassen partners). Vaak staat logica (sluw te werk gaan) in dienst van een genot, een bevrediging of het eigen grote gelijk (dat men wil opleggen, denken we aan dictators).

 

Interessant is dit gegeven te toetsen aan hyperindividualisten als Stirner of Ayn Rand. Zij verwerpen Kant omdat deze geloofde in een betere wereld, en dus aanvaarden ze het grensoverschrijdende zetten van de stap naar handelen uit eigenbelang, daarbij anderen niet ontziend. Ze verantwoorden zich door te stellen dat zij anderen niet beletten hetzelfde te doen. Van een andere orde is dan weer het egoïsme van Proudhon en Kropotkin: zij bouwen een sociale dimensie uit waarbij rekening gehouden wordt met degenen die in de kou zouden blijven staan.  Vrijheid en herverdeling gaan bij hen hand in hand.

Advertenties
 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 22 juni 2011 in filosofie

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

  • Archief

  • juni 2011
    M D W D V Z Z
    « Mei   Jul »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    27282930  
  •  
    %d bloggers liken dit: