RSS

Even de tijd nemen

19 Dec

Tijd is tegelijk lineair, non-lineair en cyclisch. Door mekaar, soms tegelijk, soms in flarden openbaart een tijdservaring zich (aan het individu). Verhalen zijn nodig om te ordenen, maar ze zijn eerder uitzondering. Zelfs terugblikken en een historisch verhaal schrijven is een samenraapsel van losse elementen (subjectieve anekdotes en objectieve feiten, die daarom echter nog geen diepe impact hadden).

Alles is een verhaal, maar het verhaal kan versplinterd zijn, zoals sommige gedichten of stukjes proza “als los zand” aan mekaar hangen, doch -zoals Ezra Pounds werk- het de taak van de lezer wordt zelf een lijn (of een knooppunt, of een veld van kruisende inzichtjes) doorheen het werk te zien.

Cyclische tijd heeft vaak te maken met natuurelementen (seizoenen, oogsten die terugkeren, maancyclus, etc). Ze bieden houvast en collectieve ceremonieën zijn erop geënt (vandaar dat kalenders al heel snel ontstonden).

Is cultuur lineair? Zeker niet in de zin van een perfect geschreven filmscenario op Amerikaanse leest (op zich te afgelakt en doorzichtig, maar de films van Godard of de romans van Bachmann zijn niet altijd aangenaam om te verorberen, vandaar het succes van klassieke verhaalstructuren).

Er is culturele evolutie, maar is die wel “vooruitgang“? Bij elke stap voorwaarts verlies je ook (op zijn minst dat wat voorbij is). En onderga je gevolgen die soms zeer nefast kunnen zijn. Ook daar kan je enkel terugvallen op een individueel begrippenapparaat (wat ik vooruitgang noem, hoeft dat niet te zijn voor een ander). In die zin is geschiedenis ook bij momenten en in flarden cyclisch (daar heb je Mussolini weer, zij het in een moderne versie n.l. Berlusconi). En op andere momenten (bv. op het vlak van wetenschappelijk inzichten) is er vooruitgang qua oplossen van problemen, waardoor weer nieuwe problemen ontstaan.

Overigens, al onze gesprekken-uitwisselingen van gedachten zijn spielereien door/voor een intellectuele elite. Leuk om je dagen mee te vullen. Maar vaak in conflict met bepaalde waarden. Want van zodra je zelfbeschikking, autonomie en vrijheid toevoegt aan de post-instinctieve collectiviteit die de mensheid is, zit je met grote delen van de bevolking die niet anders kunnen dan ondergaan. En elk individu ondergaat ook, waardoor vrijheid een mythe wordt. En dan val je terug op je eigen wil, je eigen goesting, je weerzin… (als motor tot handelen) die ook gedetermineerd zijn.

Wat voor mij overblijft is een samenleving uitbouwen die zoveel mogelijk ruimte laat aan individuele weigering om mee in verplichte “verhalen” te stappen. Met de wijze waarop wij genetisch en qua hersenactiviteiten in mekaar zitten, is er niet veel anders mogelijk, me dunkt.

Tussen haakjes: heel veel moderne denkers die elke houvast aan diggelen slaan, komen zelf zelden (lees: nooit) op de proppen met een collectief levenswaardig en realistisch alternatief. Het antwoord op de vraag: waarom sterf je niet? wordt door Camus ingevuld met zingeving gekoppeld aan de Sisyphusarbeid. Bij een resem post-postmodernen zie ik enkel een sardonisch pervers ijdel triomfantelijk lachje waarbij ze mee deinen op golven waaraan ze geen bijdrage leveren (bv. een Houllebecq (ik hou weliswaar van zijn romans) zoals hij zich voor deed tot in 2008).

Advertenties
 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 19 december 2010 in filosofie

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

  • Archief

  • december 2010
    M D W D V Z Z
    « Nov   Jan »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    2728293031  
  • Advertenties
     
    %d bloggers liken dit: