RSS

Hoe denkt de wetenschap over de oorsprong van de wereld?

15 Dec

Sedert er mensen zijn, verzinnen ze verhalen over het ontstaan van het heelal (en het leven). Aanvankelijk waren dat verhalen met vele goden, later ontstond het deïsme (1 god). Godsdienst is het dienen van het geloof; het maken van offers om bv. de weergod blij te maken, zodat het gaat regenen en de oogsten goed zullen verlopen. Men hield rituele feesten opdat het vee niet ziek zou worden. Verklaringen over het ontstaan van de wereld werden dan eenvoudig: alles wat bestond was gemaakt door de goden (of door 1 god).  Door deze “rationele” (=verstandelijke) uitleg kon men in een samenleving eenheid en rust bekomen.

Toen het wetenschappelijke denken zijn intrede deed (vanaf de 16e-17e eeuw) begon men de verhalen over het heelal te toetsen op hun correctheid. Al snel bleek dat bv. de aarde rond de zon draaide, en niet andersom. Hoe meer men kon beschikken over waarnemingstoestellen (bv. telescopen en vandaag satellieten en ruimtesondes), des te meer besefte men dat het heelal gigantisch groot is; dat alles in het heelal in beweging is en dat alle materie evolueert. Zo ontstond het heelal zoals we dat nu kennen zo’n 13miljard jaar geleden. Galaxies vormden zich en in die galaxies werden sterren geboren. Sterren leven een periode en sterven dan. Omdat ze leeggebrand zijn. En uit de restanten van een stervende ster ontstaat een andere ster (en eventueel planeten).

De katholieke kerk heeft het zeer lang moeilijk gehad om af te stappen van een wereldbeeld waarin God de kosmos maakte en de mens als opperste schepping centraal staat. Toch zijn er altijd gelovige astronomen geweest. Zelfs de bigbang-theorie is mee door een priester opgesteld. Gelovige wetenschappers laten hun geloof enkel toe in privé-sfeer. Zij gaan wetenschappelijk te werk en stellen dat men voorbij de bigbang (het punt waarop het heelal ontstond) kan stellen dat God bestaat. Sommigen menen dat God de bigbang deed ontstaan. Anderen zeggen dat hij verantwoordelijk is voor de materie. Geen van allen kan dit bewijzen, vandaar dat men spreekt van “geloof”. Men kan geloven in een Schepper. De vorige Paus verbood om de eerste drie minuten van de bigbang te analyseren, omdat men dan het werk van God zou ontbloten. Astronomen trekken zich daar niets van aan en berekenen (wiskundig) en toetsen (met een deeltjesversneller) wat er in de eerste milliseconden na de bigbang gebeurde.

Geloof is dus een individuele aangelegenheid. Of men nu stelt of de bigbang het product is van natuurkrachten of van God, steeds zullen (ook gelovige) wetenschappers een wetenschappelijke analyse maken. En reserveren ze hun geloof voor gesprekken binnenskamers. Telkens wetenschap iets kan verklaren, verdringt het de verklaring die gelovigen gaven.

Een ander aspect verwant aan geloof zijn de waarden waarmee we in het leven staan. Zoals medeleven hebben voor anderen. Het humanisme is ontstaan uit het christianisme en het boeddhisme. Vandaag heb je dus humanisten die katholiek, boeddhist of atheïst (ongelovig) zijn. Of pantheïst (aanbidden van de natuur), of agnosticus (men kan niet bewijzen dat God bestaat, maar men kan ook niet bewijzen dat er geen God is die aan de oorsprong van het heelal lag).
Feit is dat een God als kracht geen directe impact heeft op ons leven, gelet op de immense afstanden in de kosmos. Tenzij men zou zeggen dat wij zonder het te beseffen verbonden zijn met God (zoals bv. in de film “The Matrix” waar iedereen ingelogd is en gecontroleerd wordt).  Maar dat is dan weer niet wetenschappelijk bewijsbaar. En behoort tot de fictie (verhalen). En daarin vinden wetenschappers en gelovigen mekaar. Beiden vertellen verhalen, maar wetenschappers willen hun verhaal bewijzen. Gelovigen vragen om het aan te nemen, zonder bewijs.
Ten slotte is er de oerknal (bigbang) zelf. Kosmologen proberen te berekenen en te fantaseren (op basis van wiskundige modellen) wat er vooraf ging aan de oerknal. Waar komt die materie vandaan? Waarom barstte die materie open? Zijn er misschien vele knallen geweest? Men vermoedt van wel en noemt dit de inflatie.
Er zijn miljarden sterrenstelsels (onze melkweg is er een) en die stelsels zijn gegroepeerd. Was er dan misschien een knal (of een reeks knallen) per groep? En wat deed die oermaterie ontknallen? Was die materie misschien een gigantisch zwart gat? Zwarte gaten bestaan uit materie die zo op mekaar gedrukt is, dat zelfs licht er niet kan uit ontsnappen.
Maar waar kwam die geweldige hoeveelheid materie vandaan? Wat was er voor dat het heelal zoals we het nu kennen, ontstond? Sommigen fantaseren dat het heelal gekromd is, en dat het zelf opgerold ligt in een groter heelal. Maar daar zijn geen bewijzen van.
Stephan Hawking (een astronoom die wereldberoemd is omdat hij o.a. de theorieën van Albert Einstein verder uitwerkt) heeft het over baby-heelals die ontstaan zijn na de bigbang.
En dan is er nog de tijd. Ons heelal kent tijd. Er is een verleden, een heden en een toekomst. Materie evolueert doordat er tijd is. De zon bestaat uit waterstof die verbrandt tot helium, die weer verder verbrandt. Uiteindelijk zal de zon afkoelen. Alles in het heelal koelt af en sterft (men noemt dat entropie). Maar toen de materie nog samenzat (voor de oerknal),was er dan tijd? En koelde de materie af voordat ze ontplofte? Waarschijnlijk niet. Misschien was alles in volledige rust en zonder tijd.
Ook het gedrag van materie is bevreemdend. Het is een golfje en het is een massa. Vandaag heeft men het over de snaartherorie en met die theorie probeert men het gedrag van materie in extreme situaties (bv. bij grote hitte en hoge snelheden) te verklaren.
Allemaal boeiende vragen en veronderstellingen die ons nog generaties lang zullen bezighouden. Hoe het ook zij: de kennis van het universum en van de allerkleinste elementaire deeltjes (waaruit atomen opgebouwd zijn) leidt tot inzichten die soms spectaculairder (en ongeloofwaardiger) zijn dan het verhaal dat God de wereld schiep.

Deze tekst werd ook gepubliceerd op ik heb een vraag. Waar ik ook in een bijdrage de bron van onze kennis behandel.

Meer info

link Space nieuws link Newscientist link Eos-magazine link Stephan Hawking over de oerknal link Baby-heelals link Over sterrenkunde

Advertenties
 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 15 december 2009 in filosofie, kosmos, religie, science

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

  • Archief

  • december 2009
    M D W D V Z Z
    « Nov   Feb »
     123456
    78910111213
    14151617181920
    21222324252627
    28293031  
  •  
    %d bloggers liken dit: