RSS

Maandelijks archief: december 2009

Het geheim van God

God had net aan Einstein de allesomvattende formule getoond waarin Hij het leven openbaarde. En natuurlijk had Einstein al snel een fout ontdekt in de berekening.
Meer zelfs: God wist wel dat er een foutje in zat. Maar begreep Hij –als schepper- ook de gevolgen van deze aberratie?
Einstein verduidelijkte zijn gedachtengang.
‘Adam en Eva hadden twee zonen. Abel en Kaïn.’
‘Weet ik’, zei God. ‘Abel sloeg Kaïns hoofd in.’
‘Nee’, verbeterde Einstein. ‘Het was net andersom.’
God gromde. ‘Kunnen ze nu nooit eens doen waarvoor ze voorbestemd zijn. Maar ga verder Einstein…’
‘Wel, het hele scheppingsverhaal, aan de hand van Adam en Eva, loopt dood.’
God glimlachte minzaam.
‘Want toen Darwin op het toneel verscheen… U kent Darwin?’
‘Ja, die zit hier ook ergens te antichambreren’, mompelde God.
‘Toen Darwin dus zijn reis met de Beagle maakte, besefte hij dat er zoiets bestaat als evolutie.’
God knikte. ‘Mensen die mekaar de kop inslaan evolueren ook. Ze krijgen achteraf spijt. Maar dat begrijp jij ook, hé Einstein.’
Einstein stokte even, maar ging dan verder. ‘Volgens Darwin is er een gemeenschappelijke voorvader tussen aap en mens.’
God zweeg.
‘Dat wil zeggen dat wij, mensen, denken dat er ooit een diersoort bestond, waarvan zowel de apen afstamden, als de mensen. Nadien zijn wij, mensen, allesoverheersend geworden. Heu… misschien is dat de fout waar u op doelt?’
‘Dat was een nonchalance’, zei God. ‘Maar keer even terug naar je opmerking…’
‘Wel, hoe kan je nu Uw verhaal over Adam en Eva en Abel laten rijmen met Darwin zijn verhaal?’
‘Einstein, je ontgoochelt me.’
‘Vergeef me God, maar ik ben maar een mens.’
Tegenover zoveel bescheidenheid kon een a-narcist als God niet tegenop.
‘Luister, omdat je nu toch niet meer terug kan naar die mensenwereld, wil ik je wel verklappen wat de fout is die er in mijn berekening steekt. En meteen weet je het antwoord op je vraag.’
Einstein trilde van spanning.
God zuchtte.
‘Kaïn doolde jaren eenzaam door het woud. Tot hij een wezen zag dat ook rechtop liep. In plaats van te vluchten, betastten ze mekaar. En hadden ze seks.’
Einstein knipperde met zijn oogleden.
‘Uit die copulatie werd de gezamenlijke voorvader van mens en aap geboren. En dat was niet de bedoeling.’
Einstein knikte. Zijn hersentjes draaiden op volle toeren. ‘I see. Dus dat is de fout. Maar heu… wie of wat was dan dat wezen?’
God klakte met zijn tong.
‘Mijn vrouw.’

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 24 december 2009 in filosofie, literatuur

 

Kopenhagen: de start van het klimaatkolonialisme

Dat Kopenhagen op een sisser zou uitdraaien, was voorspelbaar. Althans, een sisser voor wie de problemen ten gevolge van de opwarming wil anticiperen. Wie zegt “het zal mijn tijd wel hebben” vindt dat natuurlijk positief. Rijke landen kopen het eigen geweten af door geld te geven aan de derde wereld. VS en China doen een kleine inspanning maar weten dat ze genoeg kapitaalreserves hebben tot 2050 om de problemen door de opwarming in eigen land op te vangen. Dat intussen culturen zullen verdwijnen is wezenlijk een  variante van een onrechtvaardigheid die reeds eeuwen bestaat. In feite is er nu een nieuw tijdperk in het kolonialisme ingetreden: klimaatkolonialisme. Na slavernij en het leegroven van de grondstoffen (in Laken vieren ze Leopold II “dankzij” wie België een industrieel en rijk land werd), kwam er in 1960 – wat dus nog maar 50 jaar geleden is!- het neokolonialisme gekoppeld aan globalisering wat niets anders is dan zeggen: jullie mogen meedoen maar door de enorme (kennis en kunnen)handicap en het IMF dat de spelregels oplegt, betekenden de ontwikkelingslanden geen gevaar voor de rijkdom van het westen. Pas nadat China en Indië groeiden en concurrerende intelligentia hebben, worden ze ernstig genomen, en dus mee het bad in getrokken. Het klimaatkolonialisme is niks anders dan een extra laag van lijden -indirect veroorzaakte door de westerse productie- en consumptiewijze- die zich bovenop de reeds bestaande economische ongelijkheid nestelt. In Bangladesh zijn er reeds overstromingen decennia lang maar geen geld om dijken te bouwen. Nu zullen de overstromingen drastischer, vaker en dramatischer zijn. Dat is maar 1 voorbeeld. Vervang overstroming bv. door méér droogte en grotere sterfte van de veestapel in bepaalde delen van Afrika en je hebt een uitvergroting van problemen die nu reeds bestaan. En het zijn de geïndustrialiseerde landen die de oorzaak zijn van deze uitvergoting.

Maar als de emissie niet teruggedrongen wordt, zal de aarde tegen 2050 méér dan 2 graden opgewarmd zijn. En dat is ook nefast voor de rijke landen. Ik voorspel dat tegen dan de economie serieus vertraagd wereldwijd. Gevolg: minder co2-uitstoot en de ontwikkeling op massale schaal van alternatieve energieconsumptie. Dus we doen verder zoals we reeds enkele decennia gewoon zijn tot we tegen de muur lopen. Met een tijdelijke verarming van Europa tot gevolg: enkel de rijke middenklasse van vandaag zal nog een verarmde middenklasse zijn. Het opwarmingsprobleem zal uiteindelijk gestabiliseerd geraken. Tegen 2100. Intussen zullen miljoenen mensen omkomen.  En miljoenen anderen een minder kwaliteitsvol leven hebben.

En de Zenne? Die zal leeggevist zijn. Door al wie in zijn dagelijkse proteïnen moet voorzien.


Voor een aantal links zie onderaan http://tinyurl.com/ye5sqzm

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 19 december 2009 in economie, maatschappij, politiek

 

De mens stelt niets voor, maar juist daarom is hij essentieel.

Voor wie betekent de mens niets? Voor de kosmos. Want die bestaat uit zielloze materie, koelt steeds sneller af (=entropie, d.w.z. alles wat bestaat aan materie is bezig op te branden en te sterven, terwijl koelt het af) en tijdens dit proces (dat nu al 13 miljard jaar bezig is) zijn er her en der planeten rond sterren die gedurende een korte periode van hun bestaan (de aarde bestaat 4,7 miljard jaar) leven herbergen. Dit leven evolueert, soms overleven soorten maar zeker is dat alles ooit uitsterft. En in sommige gevallen, in bepaalde perioden in het bestaan van sommige planeten, is in het overlevingsproces intelligentie het beste wapen voor een soort (ten tijde van de dino’s was intelligentie niet het beste wapen om als soort te overleven. Gelukkig viel een komeet op aarde anders had jij dit niet zitten lezen). In onze contreien leven we gemiddeld 75 jaar (vrouwen iets langer), en dat is dus belachelijk kort op kosmische schaal. M.a.w. de kosmos ligt niet wakker van ons.  En wij ook niet van de kosmos, maar wel van onze biotoop (op onze eigen planeet). Daar zegt de kosmos van: doe maar. Als de biotoop wijzigt (door vulkaanuitbarstingen, door komeetinslagen, door CO2-verbrandingen,…) dan zal het leven schoksgewijs evolueren; sommige soorten sterven, anderen zullen beter aangepast zijn. Sommige soorten zullen decimeren, anderen zullen woekeren. Er zit een logica in de kosmos, maar géén moraal noch ethiek (tenzij dan dat sadisme niet nodig is, maar mededogen is evenmin aan de orde -zie sterren die planeten opslorpen, zwarte gaten die materie opzuigen en gehandicapte zebra’s die geofferd worden aan predators).

Wij zijn een toevalligheid die enkele seconden zullen bestaan t.o.v. de tijd dat het universum zal bestaan (want ooit zullen alle sterrenstelsels (dus sterren) uitdoven en houdt het universum zoals we dat nu kennen op te bestaan). Tegelijk zijn wij op deze planeet als zoogdieren intellectueel het meest geëvolueerd en hebben het grootste zelfbewustzijn, én ook de meeste inzichten in het leven. Wij stellen ons als enigen (op deze planeet, niet in de kosmos want daar zal ongetwijfeld heel wat leven met zelfbewustzijn bestaan) vragen over bv. de zin van ons bestaan. Wij hebben ook een bewuste tijdservaring (wij beseffen ten volle de eindigheid van elk leven). Let wel, er zijn nog zoogdieren die verdriet en liefde en genegenheid kennen. En misschien ook een besef i.v.m. sterven, want als zoogdieren troost zoeken bij mekaar en rouwen, dan kan het zijn dat ook in hen een stemmetje (zoals het stemmetje dat nu deze tekst leest) bestaat. Alleen weten wij van onszelf dat wij kunnen zeggen: ik heb een zelfbewustzijn. Vraag is of andere zoogdieren dat ook doen. We don’t know.

Wij zijn dus door onze kennis (en vraagstellingen) anders, en omdat we bewust in het leven staan vinden we ons leven ook waardevol (of onvoldoende waardevol, en dan dreigt zelfmoord). Dus als men de analyse beperkt houdt tot de dimensie van onze biotoop op onze planeet, is het antwoord: elk moment is heilig! Elk gesprek dat je voert, elk stuk brood dat je eet, elke glimlach die je oproept, elke reis die je maakt, elke tekst die je leest, elke douche die je neemt… het zijn sacrale momenten want ze zijn sowieso beperkt in de tijd. Hoeveel uren heb je nog te leven? Hoeveel films zal je nog zien? Hoeveel orgasmen zal je nog hebben? Voor de kosmos is dat allemaal futiel, maar voor ons zijn dat fundamentele opeenstapelingen van momenten. Hoe langer we leven, hoe minder tijd we hebben, en dus vanaf het ogenblik dat we ten volle beseffen dat ons eigen ik aan het uitbollen is (het leven begint op 40 wordt wel eens gezegd) des te gulziger we worden. Gulzig naar ervaringen. Benieuwd naar wat er nog te beleven valt. Steeds meer relativerender (“het zal zijn tijd wel hebben”), behalve als het om issues gaat die we wél belangrijk genoeg vinden om voor op tafel te kloppen (want juist omdat het leven zo futiel kort en eindig is, kunnen we bepaalde dingen niet aanvaarden).  Natuurlijk verschilt dat van mens tot mens. In het licht van ziektes als aids en kanker (het moet maar in je lichaam woekeren!) of teveel fijn stof in Vlaanderen dat ons leven met een jaar verkort, is klagen over een hotelkamer met verstopte douche belachelijk. Maar als je twee jaar spaart om eindelijk op reis te gaan, en je hotelkamer valt tegen, dan is dat plots voor sommigen wél de moeite om belangrijk te vinden. Dit voorbeeld uit de mensenwereld kan je dus ook toepassen op de kosmos.
De mens is echter in geen enkel opzicht het begin van het bestaan. Scheppingsverhalen laten dat zo uitschijnen, maar filosofisch en natuurwetenschappelijk gezien zijn wij een product van de evolutie die na 13 miljard jaar kwamen piepen en binnen enkele (tientallen) eeuwen ook weer zullen verdwijnen. Bv. omdat de dampkring van de aarde dusdanig wijzigt, dat we aan onze verslaving (aan zuurstof en stikstof) ten onder gaan.

Op zich kan elk individu zeggen: mijn geschiedenis begint bij mijn geboorte. Maar de geschiedenis van de mensheid is al twee miljoen jaar bezig. En de geschiedenis van het zonnestelsel 4.7 miljard jaar.
Er zijn religieus georiënteerde mensen die de mens als een eindproduct zien van de evolutie, een soort climax. Een half gelukte, half mislukte climax want we presteren fantastische dingen maar ook heel wat gruwel. Deze gedachtegang is echter des mensen en zit zeker niet ingebakken in de natuurlogica. De natuur (de kosmos) heeft geen doel. Live and let live. Het is wel fascinerend te beseffen dat in de kosmos (een uitdijende zee vol zielloze materie) leven als het onze kan groeien.  Daardoor is het logisch dat we zoveel belang hechten aan genot, aan vrede en zolang mogelijk gezond willen actief in het leven staan. Zie de aarde als een pretpark waarin we opgesloten zitten. We willen zoveel mogelijk attracties ervaren. Dus willen we ook onze eigen moraal ontwikkelen; een moraal die zich niet neerlegt bij regels die opgelegd worden door kerk, vorst en vaderland (en die elk individu een rol geeft). We willen exploreren, vrijheid ervaren, risico’s nemen; we noemen ons een individu (iets wat een vrij recent fenomeen is). We willen de zwaartekracht overwinnen en astronaut spelen, we willen andere planeten gaan bevolken en onze soort langer laten bestaan dan wat de aarde in petto heeft; we zoeken actief naar signalen van andere beschavingen, elders in ons melkwegstelsel, want in dat opzicht zijn we eenzaam.

We zijn dus broos, futiel, lachwekkend op kosmische schaal. Maar hoe groter dat besef, hoe belangrijker elke dag op aarde wordt. We zijn niet het begin. We zijn onderdeel van het Grote Verdwijnen van alle materie. We zijn getuigen van het universum, én van ons eigen leven. Het is boeiender om geboren te worden als homo sapiens sapiens dan als een plutoniumkern, een wolk of een bij (behalve voor een plutoniumkern, een wolk of een bij want die kennen niks anders). Maar er is geen einddoel; er is ons geen zingeving opgelegd; we zijn vrij zelf ons leven in te vullen (binnen fysieke beperkingen). Dat is uniek (tot de dag dat we contact hebben met een andere beschaving) maar dat is niet voldoende om de mensheid eeuwig te laten bestaan. We zijn een boeiende toevalligheid. In de kosmos stellen we niet veel voor, maar dat besef is wel waardevol want het stelt ons in staat onnodig lijden te verwerpen; het leidt tot wederzijds begrip en relativering waardoor ons korte leven aangenamer kan worden.

Het ontslaat ons niet van een aantal keuzes. Je zou kunnen zeggen:omdat het leven op kosmische schaal futiel is, trek ik me niks aan van mijn medemens, noch van de ecologische problemen. Ik consumeer, ik geniet, ik gedraag me egoïstisch. Als ik het vliegtuig wil nemen, dan doe ik dat want elke reis die ik maak, maakt mijn leven rijker. Pech voor de ecologische voetafdruk. Ja, dat is een vaak voorkomende levenshouding in rijke culturen. Want er is geen god die me zal straffen en in het aanschijn van het universum maakt het niks uit of de aarde opwarmt of niet. Het grootste deel van de tijd dat er mensen op aarde rondliepen, was slechts een kleine elite in staat vrije tijd en genot te ervaren. Vandaag zijn we met zovelen die willen genieten (consumeren,…) dat de aarde (of het nu door ons toedoen komt of niet, is bijzaak) er niet voor zal kunnen zorgen dat iedereen zo’n levensstijl heeft. Dus is de vraag misschien: geven we aan een kleine groep het recht zeer comfortabel te leven en proberen we iedereen met een gemiddelde rijkdom te laten leven? Voor het universum maakt het niks uit. We hebben  een voedselpakket ter beschikking (het vruchtgebruik van de aarde) en we hebben ook het besef dat een en ander scheef groeit (omdat we met tevelen zijn en aan roofbouw doen). We zitten alleen op onze aardbol. We kunnen ten strijde trekken en middels oorlogen rijkdommen afpakken en zo de overbevolking aanpakken. Zo doen dieren het. Want het is natuurlijk niet correct om als kikker een kroost te willen opvoeden en dan door een reiger als ontbijt te worden ingeslokken. Toch is dat de logica van de natuur en het nationalisme (en de oorlogen, ook omwille godsdiensten of grondstoffen) schrijven zich in binnen die survival of the fittest.
We kunnen het ook op  een andere manier aanpakken. Misschien is dat het moment waarop de geschiedenis pas echt van start zal gaan?

 
3 reacties

Geplaatst door op 18 december 2009 in ethiek, filosofie, kosmos

 

Wij zijn allemaal verslaafd

Verslaving is nuttig. Verslaving is als mechanisme ingebakken in ons leven. Ook jij bent verslaafd. En gelukkig maar. Want als je het niet zou zijn, je zou nu geen tijd hebben om deze tekst te lezen want je zou op zoek zijn naar energie, om in leven te blijven. Ik heb het natuurlijk over ademen. Wij zijn verslaafd aan stikstof-zuurstofmengeling. De lucht die we inademen. En waardoor we een brandstof voor energie  binnentrekken die door ons lichaam gebruikt wordt om bv. ons hart te laten pompen en onze hersenen te laten functioneren.
Stel dat we niet verslaafd zouden zijn? We zouden constant alert op zoek gaan naar dergelijke energiebron. Of we zouden de meeste tijd lusteloos liggen. Dus de natuur heeft zich dusdanig ontwikkeld dat alles wat leeft energie op een makkelijke manier (bv. ademend) kan onttrekken aan de omgeving. En in plaats van steeds te moeten alert (nadenkend) tegen onszelf te zeggen: nu moet ik ademen… en nu ook… en nu ook… is er het verslavingsfenomeen dat een combinatie is van het tot ons nemen (van een substantie) op constante basis (waardoor we in dit geval constant alert zijn) en een automatisme (we moeten gelukkig niet nadenken als we ademen waardoor het ons niet hindert in onze actie).

We zijn dus op verslavende wijze afhankelijk van producten en acties, en dat is soms zeer positief. Maar natuurlijk kan verslaving ook negatief zijn. Denk maar aan nicotineverslaving. Zelf produceren we ook nicotine en dat is levensnoodzakelijk. We voelen ons goed bij nicotineopstootjes in onze hersenen. Alleen gaat ons genotscentrum ons parten spelen. Wat we fijn vinden, onthouden we. Meer zelfs, we gaan het opnieuw opzoeken. Genot is een drive in ons handelen. En dus gaan rokers al snel gewenning ervaren wanneer ze nicotine inhaleren. Ze ervaren genot en ze willen dat steeds opnieuw. En zeg nu zelf, je moet er niet veel moeite voor doen: even een sigaret aansteken en een trekje doen, en hop, daar is het plezier. Daardoor gaan onze hersentjes ingesteld geraken op grotere hoeveelheden van (in dit geval) nicotine (vervang nicotine gerust door heroïne of cocaïne of xtc, whatever). En dan ontstaat een strijd tussen ons verstand dat zegt: niet goed bezig met al die stoffen zo extreem veel tot ons te nemen en onze genotszone die zegt: doe verder, het is aangenaam. We noemen dit cognitieve dissonantie.

Dus is de volgende vraag: waarom is er genot? Omdat het een drive is, een motor tot handelen. Seksueel genot zal leiden tot voortplanting, en dat is wat onze genen willen: verder blijven leven in een nieuwe generatie. Genot is dus een tactiek van de natuur om ons aan te zetten tot diverse acties. Dankzij genot, bv. lust in zoetigheden, zullen we soms op gevaar van gestoken te worden honing stelen in een bijennest hoog in de bomen. Zonder dat genot zouden we eerder een makkelijkere voedselbron zoeken. Eten is op zich ook gebaseerd op genot want het stilt een ellendig gevoel: honger.
Een paringsritueel tussen twee dieren (incluis een menselijk koppeltje) is een combinatie van strijd en eigen genot. En daardoor wordt de voortplanting waarschijnlijk verzekerd.

Maar in de natuur moet je dus ook de keerzijde van de medaille er bij nemen. Je moet jezelf af en toe afremmen want genot werkt verslavend. En uiteindelijk kan dat desastreus zijn. Voor de natuur is dat jammer, maar geen ramp. Want als iemand alcoholist wordt, dan wil dat zeggen dat hij zijn goesting in alcohol niet kon temperen. Dit is deels sterker dan hemzelf. Genetisch zit hij zo in mekaar dat zijn wilskracht niet kan optornen tegen zijn genotzucht. Zijn hersentjes functioneren iets anders dan bij een gelegenheidsdrinker. Maar als zijn hersenen geen rem zetten op de drang tot genot, dan zal dat misschien ook zo doorgegeven worden aan het nageslacht. Dus voor de natuur is het soms beter dat een alcoholicus sterft, zo is de kans kleiner dan de genetische afwijking die leidt tot een disharmonisch gedrag (wat alcoholverslaving is) doorgegeven wordt aan volgende generaties.

Hebzucht is een overlevingsdrift, zowel voor onszelf (als individu), als voor ons nageslacht. Ik bescherm mijn gezin, en in onze maatschappij wil dat zeggen: ik zorg dat mijn kinderen kunnen studeren, veel comfort hebben en zich op volwassenen leeftijd comfortabel kunnen settelen, dus moet ik zelf zoveel mogelijk geld en netwerken zien te hebben, dus kan ik maar best zelfzuchtig en hebzuchtig zijn. Let wel: soms kan men juist gul en vrijgevig of symbiotisch zijn, omdat dit een betere strategie is om het doel van goede nakomelingen te bekomen. Als mijn huis op het punt staat af te branden, kan ik beter het huis van mijn buren dat in brand staat, mee blussen, dan red ik misschien het mijne.
Maar ook hier geldt dat er een keerzijde aan de medaille is. Te veel hebzucht (bv. tegenover de planeet aarde) kan tot desastreuze gevolgen leiden.

De natuur heeft een logica en daarin verwerkt zit de bult en de buil, d.w.z. er is vaak een keerzijde; een gevaar dat om het hoekje gluurt. Zoals rijden met een wagen. Je kan tegen 30km/uur voor een schoolgebouw passeren.  Maar je kan ook het gaspedaal induwen en drie keer zo snel voorbijflitsen. In dit geval zullen we het hebben over verantwoordelijk zijn voor ons eigen gedrag. En ja, je kan makkelijk je voet in bedwang houden en je aan de snelheidsbeperking houden. Maar wat als je gehaast bent? Dan zal je snel een massa mensen hebben die zonder scrupule sneller gaan rijden, ook voor een schoolgebouw. In dat geval is het niet hun genotszone die hen drijft, maar eerder het niet willen gestraft worden wanneer ze te laat op een afspraak komen (wat indirect toch weer met genot te maken heeft).

In ons hoofd zijn dus steeds diverse zones tegelijk aan het werk. Soms kunnen we die mooi in evenwicht houden, soms ook niet. Dat heeft te maken met hoe bepaalde stoffen inwerken; met “autostrades” in onze hersenwerkingen die in feite gewoontes zijn en die al snel een voorkeursbehandeling krijgen. Wanneer we dus geregeld eenzelfde gedrag hebben, zal dat als de norm worden ervaren en zullen we als eerste reflex die handeling ook willen uitvoeren. Het is oké om zuurstof in te ademen, dus ademen we maar de hele tijd. Onze hersenen zijn er volledig op ingesteld want als we onder water duiken gaan we al snel panikeren. Dat kunnen we afleren door te oefenen. Op dat ogenblik trainen we onze hersenen en zeggen we a.h.w.: rustig, ik kan twee minuten onder water zonder risico. We zullen dan ontspannen. Afkicken van een verslaving wil dus zeggen die autostrades (der gewoonten) in onze hersenen opbreken en nieuwe (gezondere) gewoontes in de plaats aanleren waardoor die de norm worden.

Zou het niet makkelijker zijn moesten we onze hersenen met ons verstandelijk vermogen kunnen controleren en dus op die manier de wellust en de negatieve verslavingen kunnen tegenhouden? Ja zeker, maar helaas zijn wij als soort niet op die manier geëvolueerd. Meer zelfs, het is niet zo dat wij gemaakt zijn door een creator (zoals een kunstenaar een beeldhouwwerk maakt of een informaticus software schrijft). Nee, wij zijn geëvoluerd met vallen en opstaan; dwz met ons aan te passen aan nieuwe situaties terwijl we de oude gewoontes ook nog behielden. En vandaar dat we dus moeten leren leven met contradicties in ons hoofd.
Een en ander heeft natuurlijk te maken met de chemische subsanties die tegen mekaar in werken in ons hoofd. Voor technische details verwijs ik naar de links. Je vindt er o.a. uitleg over dopamine.

Verslaving, hebzucht en genot zijn dus nuttig. Maar teveel kan nefast zijn.
Misschien interesseert het je te weten dat dit een van de vragen is die de wetenschappers die bezig zijn met het bouwen van transhumane wezens (robotten met gevoelens en een eigen wil) zich stellen. Want we kunnen robotten maken zonder gevoelens (en dus zonder genot en risico op verslaving), maar wordt het leven dan niet erg saai? Ideaal zou zijn om zelf ons genot te dimmen (of uit te schakelen) als het een negatieve rol speelt (bv. bij alcoholverslaving) en anderzijds het juist op te roepen wanneer we bv. een mooi landschap zien of een kunstwerk. Ooit zal dat mogelijk zijn. Maar dan zal ik ook jouw genotservaring kunnen opzetten of afzetten. En dat kan dan weer leiden tot andere problemen…

Meer info

How addiction works

Addiction as a ‘Brain Disease’

Artikels over hebzucht

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 18 december 2009 in filosofie, maatschappij, science, technologie

 

Galaxies ontstaan uit quasars

Which was first? The quasar or the galaxy?

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 16 december 2009 in kosmos

 

Hoe denkt de wetenschap over de oorsprong van de wereld?

Sedert er mensen zijn, verzinnen ze verhalen over het ontstaan van het heelal (en het leven). Aanvankelijk waren dat verhalen met vele goden, later ontstond het deïsme (1 god). Godsdienst is het dienen van het geloof; het maken van offers om bv. de weergod blij te maken, zodat het gaat regenen en de oogsten goed zullen verlopen. Men hield rituele feesten opdat het vee niet ziek zou worden. Verklaringen over het ontstaan van de wereld werden dan eenvoudig: alles wat bestond was gemaakt door de goden (of door 1 god).  Door deze “rationele” (=verstandelijke) uitleg kon men in een samenleving eenheid en rust bekomen.

Toen het wetenschappelijke denken zijn intrede deed (vanaf de 16e-17e eeuw) begon men de verhalen over het heelal te toetsen op hun correctheid. Al snel bleek dat bv. de aarde rond de zon draaide, en niet andersom. Hoe meer men kon beschikken over waarnemingstoestellen (bv. telescopen en vandaag satellieten en ruimtesondes), des te meer besefte men dat het heelal gigantisch groot is; dat alles in het heelal in beweging is en dat alle materie evolueert. Zo ontstond het heelal zoals we dat nu kennen zo’n 13miljard jaar geleden. Galaxies vormden zich en in die galaxies werden sterren geboren. Sterren leven een periode en sterven dan. Omdat ze leeggebrand zijn. En uit de restanten van een stervende ster ontstaat een andere ster (en eventueel planeten).

De katholieke kerk heeft het zeer lang moeilijk gehad om af te stappen van een wereldbeeld waarin God de kosmos maakte en de mens als opperste schepping centraal staat. Toch zijn er altijd gelovige astronomen geweest. Zelfs de bigbang-theorie is mee door een priester opgesteld. Gelovige wetenschappers laten hun geloof enkel toe in privé-sfeer. Zij gaan wetenschappelijk te werk en stellen dat men voorbij de bigbang (het punt waarop het heelal ontstond) kan stellen dat God bestaat. Sommigen menen dat God de bigbang deed ontstaan. Anderen zeggen dat hij verantwoordelijk is voor de materie. Geen van allen kan dit bewijzen, vandaar dat men spreekt van “geloof”. Men kan geloven in een Schepper. De vorige Paus verbood om de eerste drie minuten van de bigbang te analyseren, omdat men dan het werk van God zou ontbloten. Astronomen trekken zich daar niets van aan en berekenen (wiskundig) en toetsen (met een deeltjesversneller) wat er in de eerste milliseconden na de bigbang gebeurde.

Geloof is dus een individuele aangelegenheid. Of men nu stelt of de bigbang het product is van natuurkrachten of van God, steeds zullen (ook gelovige) wetenschappers een wetenschappelijke analyse maken. En reserveren ze hun geloof voor gesprekken binnenskamers. Telkens wetenschap iets kan verklaren, verdringt het de verklaring die gelovigen gaven.

Een ander aspect verwant aan geloof zijn de waarden waarmee we in het leven staan. Zoals medeleven hebben voor anderen. Het humanisme is ontstaan uit het christianisme en het boeddhisme. Vandaag heb je dus humanisten die katholiek, boeddhist of atheïst (ongelovig) zijn. Of pantheïst (aanbidden van de natuur), of agnosticus (men kan niet bewijzen dat God bestaat, maar men kan ook niet bewijzen dat er geen God is die aan de oorsprong van het heelal lag).
Feit is dat een God als kracht geen directe impact heeft op ons leven, gelet op de immense afstanden in de kosmos. Tenzij men zou zeggen dat wij zonder het te beseffen verbonden zijn met God (zoals bv. in de film “The Matrix” waar iedereen ingelogd is en gecontroleerd wordt).  Maar dat is dan weer niet wetenschappelijk bewijsbaar. En behoort tot de fictie (verhalen). En daarin vinden wetenschappers en gelovigen mekaar. Beiden vertellen verhalen, maar wetenschappers willen hun verhaal bewijzen. Gelovigen vragen om het aan te nemen, zonder bewijs.
Ten slotte is er de oerknal (bigbang) zelf. Kosmologen proberen te berekenen en te fantaseren (op basis van wiskundige modellen) wat er vooraf ging aan de oerknal. Waar komt die materie vandaan? Waarom barstte die materie open? Zijn er misschien vele knallen geweest? Men vermoedt van wel en noemt dit de inflatie.
Er zijn miljarden sterrenstelsels (onze melkweg is er een) en die stelsels zijn gegroepeerd. Was er dan misschien een knal (of een reeks knallen) per groep? En wat deed die oermaterie ontknallen? Was die materie misschien een gigantisch zwart gat? Zwarte gaten bestaan uit materie die zo op mekaar gedrukt is, dat zelfs licht er niet kan uit ontsnappen.
Maar waar kwam die geweldige hoeveelheid materie vandaan? Wat was er voor dat het heelal zoals we het nu kennen, ontstond? Sommigen fantaseren dat het heelal gekromd is, en dat het zelf opgerold ligt in een groter heelal. Maar daar zijn geen bewijzen van.
Stephan Hawking (een astronoom die wereldberoemd is omdat hij o.a. de theorieën van Albert Einstein verder uitwerkt) heeft het over baby-heelals die ontstaan zijn na de bigbang.
En dan is er nog de tijd. Ons heelal kent tijd. Er is een verleden, een heden en een toekomst. Materie evolueert doordat er tijd is. De zon bestaat uit waterstof die verbrandt tot helium, die weer verder verbrandt. Uiteindelijk zal de zon afkoelen. Alles in het heelal koelt af en sterft (men noemt dat entropie). Maar toen de materie nog samenzat (voor de oerknal),was er dan tijd? En koelde de materie af voordat ze ontplofte? Waarschijnlijk niet. Misschien was alles in volledige rust en zonder tijd.
Ook het gedrag van materie is bevreemdend. Het is een golfje en het is een massa. Vandaag heeft men het over de snaartherorie en met die theorie probeert men het gedrag van materie in extreme situaties (bv. bij grote hitte en hoge snelheden) te verklaren.
Allemaal boeiende vragen en veronderstellingen die ons nog generaties lang zullen bezighouden. Hoe het ook zij: de kennis van het universum en van de allerkleinste elementaire deeltjes (waaruit atomen opgebouwd zijn) leidt tot inzichten die soms spectaculairder (en ongeloofwaardiger) zijn dan het verhaal dat God de wereld schiep.

Deze tekst werd ook gepubliceerd op ik heb een vraag. Waar ik ook in een bijdrage de bron van onze kennis behandel.

Meer info

link Space nieuws link Newscientist link Eos-magazine link Stephan Hawking over de oerknal link Baby-heelals link Over sterrenkunde

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 15 december 2009 in filosofie, kosmos, religie, science

 

Om Mercator te laten watertanden

Folds in an globe give new pespectives on Earth

 
Een reactie plaatsen

Geplaatst door op 10 december 2009 in science

 

Over Kopenhagen, het klimaat en de mens

Van Rome naar Kopenhagen

Het rapport van de Club van Rome met als ondertitel “De grenzen aan de groei” werkt sinds de publicatie in 1972 op de groei-ideologen als een rode lap op een stier (zeker op de bull van Wall Street). In de eerste plaats omdat het eraan herinnert dat louter mathematisch voortdurende, laat staan exponentiële groei op een per definitie eindige planeet niet mogelijk is. Bovendien blijken de voorspellingen over de uitputting van grondstoffen vandaag vrij accuraat te zijn geweest. De schattingen voor de piek in de olieproductie lagen rond het jaar 2000. Die peak-oil is imminent, indien al niet bereikt. Mits een correctie voor de eerste olieschok en de daaropvolgende recessie was de voorspelling van de Club van Rome nogal akelig exact. Geen enkele vorm van productiviteitswinst of vermindering van de energie-intensiteit per eenheid BNP kan het gegeven van de eindigheid der voorraden ongedaan maken. Op = op. En voor iets op geraakt, creëert het schaarste. En dus prijzen die de pan uitswingen. Enkel de financiële en economische crisis hebben de olieprijsexplosie van 2008 voorlopig kunnen stoppen.

Steenkool is vandaag nog altijd de belangrijkste energiebron. Wat dat betreft is er sinds de industriële revolutie niet veel veranderd. De steenkoolvoorraden verbranden kan wel nog een eeuw doorgaan. Daarin schuilt het grootste gevaar voor de opwarming want steenkool heeft een veel hogere CO2-uitstoot dan olie, zowel bij winning als verbruik. Naarmate de olievoorraden slinken zal men nog meer terugvallen op steenkool. Landen als China, Australië of de VS halen vandaag het leeuwendeel van hun energie uit steenkool. Niet toevallig zijn het de afgevaardigden uit de kolenstaten in het Amerikaans congres die iedere wet ter reductie van broeikasgassen tegenhouden. Zij dreigen daardoor de Kopenhagenconferentie te doen mislukken, ondanks de overtuiging van Obama, geadviseerd door o.a. topwetenschapper John Holdren van Harvard, dat het vijf voor twaalf is.

Het laatste IPCC-rapport heeft alle twijfel weggenomen over de oorzaak van het versterkte broeikaseffect dat de planeet doet opwarmen: de door de mens geproduceerde broeikasgassen. Voornamelijk door het massaal verbranden van fossiele brandstoffen sinds de industriële revolutie, met een exponentiële toename in de afgelopen 50 jaar; een toename die voort duurt tot op vandaag. Gezien de wereldwijd nog groeiende energiehonger zal zonder drastische maatregelen de broeikasgasconcentratie die nu reeds alarmerend hoog is, verder stijgen.

Ecologisch negationisme

Negationisme is een term die gebruikt wordt voor wie bv. de Holocaust ontkent. Negationisme kan echter ook slaan op het ontkennen van vaststaande wetenschappelijke feiten vanuit ideologische, economische of andere belangen, wanneer dit potentieel een misdaad tegen de mensheid impliceert. De campagne van milieuorganisaties waarbij de wereldleiders afgebeeld worden zoals ze d’er binnen 30 jaar zullen uitzien en ze zich verontschuldigen omdat ze niks (of onvoldoende) deden en zo verantwoordelijk zijn voor humane catastrofes, is een duidelijke uiting van het wijzen op de gevaren van klimaatnegationisme.

Wij kunnen in dit bestek niet het abc van het belangrijke broeikaseffect -dat zorgt voor een leefbare temperatuur op aarde- omstandig uitleggen. Feit is dat de klimaatwetenschappers het wel degelijk eens zijn over het antropogeen versterkte broeikaseffect ofte man made global warming.  Men probeert nu enkel nog de modellen te verfijnen. De hockeystickcurve die een vrijwel exacte reconstructie is van het temperatuurverloop van het laatste millennium op basis van het broeikasgasmodel, werd onlangs nog herbevestigd in Scientific American en wordt door de hele wetenschappelijke gemeenschap als een verworvenheid beschouwd. Alle historische temperatuurschommelingen met hun gekende oorzaken zijn erop terug te vinden. Het ontkennen van het antropogeen (door mensen) versterkte broeikaseffect is dus een vorm van negationisme en wordt wellicht ooit bestraft.

 

Inconvenient

De CO2-concentratie is de laatste 50 jaar met bijna 40% toegenomen en ligt daarmee hoger dan een miljoen jaar geleden. Zij bereikt dit jaar een nieuw record (390ppm) en stijgt verder met 2ppm per jaar. De gemiddelde temperatuur van het afgelopen decennium is de hoogste van de laatste 150 jaar. De warmste 10 jaren door de mens ooit gemeten doen zich voor in de laatste 12 jaar. De gemiddelde temperatuur op aarde ligt nu 0,7°C hoger dan voor de industriële revolutie. Met de huidige CO2 concentratie van 390 ppm is de kans groot dat de gevaarlijke drempel van 2°C opwarming al bereikt wordt. Zonder drastisch ingrijpen voorspellen recente studies een opwarming van 4 tot 7 graden. De modellen van de klimaatwetenschap zijn zeer accuraat voor de planeet als geheel, want geven een bijna 100% reconstructie van het gekende temperatuurverloop van het laatste millennium. Wie om wat voor reden dan ook het dreigende gevaar voor het leven op aarde ontkent neemt dus een zware verantwoordelijkheid op zich. Of, zoals het in “6 graden” van M. Lynas staat: “It is very difficult to get a man to understand something when his salary depends on his not understanding it”.

Het beperken van de broeikasgassen zal (quasi) niemand geld opbrengen. Tenzij men massaal investeert in alternatieve duurzame energiebronnen. Zowel Al Gore als bv. Thomas Leysen beseffen dat een groene economie ook business kan zijn. Maar kleine, geïsoleerde initiatieven zijn onvoldoende. Dit betekent dus dat de politiek richting moet geven aan de ondernemers. Beiden houden echter vast aan het huidige economisch groeifetisjisme. Het valt dus te voorspellen dat onze politieke en sociaal-economische leiders de moed niet zullen opbrengen het roer om te gooien. Het ontbreekt hen bovendien ook aan steun van de publieke opinie. Want het rijke westen (en de rijken in ontwikkelingslanden) zullen hun levenswijze moeten veranderen. Vandaag verbruikt de gemiddelde Amerikaan 25 ton, de Europeaan 12 ton en de Indiër 1,4 ton. De CO2-uitstoot van de grootste vervuilers moet tegen 2050 met meer dan 90% verminderd worden om te komen tot één ton per wereldburger (vandaar dat Al Gore het dus had over “An Inconvenient Truth”). Alleen zo is er een kans dat de temperatuurstijging beperkt wordt tot twee graden. Voorbij dit tipping point (dus een hogere temperatuur) gaat de opwarming zichzelf versterken en wordt de aarde op relatief korte termijn onbewoonbaar (op een aantal plekken rond de poolcirkels na).

IJsbergen op weg naar Nieuw-Zeeland

Alle ijsmassa’s op het land of op zee smelten in een toenemend tempo af. Het broeikaseffect doet zich vlugger en intensiever voelen dan men in het IPCC rapport van 2007 nog aannam. Het is op basis van dit rapport dat men in Kopenhagen discussieert. In plaats van de doelstellingen te verstrengen, denkt men eerder aan afzwakken. Een meerderheid van de wereldpopulatie denkt nog steeds in termen van economische haalbaarheid. Men vergeet graag dat in een broeikas waar de temperatuur te hoog is opgelopen er geen economie want geen menselijk leven meer mogelijk is. Het laatste IPCC-rapport geeft een vork van een kleine 2 tot een kleine 7 graden, afhankelijk van het uitstootreductiescenario. De meetgegevens en modellen van dit rapport, dat de basis voor de onderhandelingen in Kopenhagen vormt, zijn nu minstens 3 tot 4 jaar oud. Het is ondertussen duidelijk dat de effecten van de verdergaande opwarming zich vlugger en omvangrijker doen gevoelen. De GRACE-satelliet van de NASA heeft recentelijk een verdunning van de Oost-Antarctische ijskap gemeten, wat tot nog toe niet was voorgekomen. Bij een zeespiegelstijging van slechts 40 tot 80cm komen 136 laaggelegen steden in de problemen, waaronder alle grote zeehavens. In het bijzonder New York wordt genoemd als kwetsbaar, ook door toegenomen stormwinden op de Amerikaanse Oostkust. Nederland voorziet nu reeds een investering van 60 miljard euro(!) om overstroming vanuit het Rijnkanaal op te vangen. Door de smeltende Alpengletsjers komt het gevaar evenzeer uit het land als uit de zee. Het smelten van alle ijs ter wereld gaat dus sneller dan voorzien. Als de modellen fout waren, dan gaat het om een onderschatting. Als de zeespiegel met een meter stijgt, mag men opvang voorzien voor de inwoners van o.m. Amsterdam, Antwerpen en Rotterdam. Idem voor New-York, Sjanghai, Londen, Jakarta,… geen waterkering die soelaas biedt. Gevolgen zullen massale migraties zijn. Zowel in het rijke, als in het arme deel van de wereld. Minstens een half miljard mensen die in kustgebieden of delta’s wonen worden klimaatvluchtelingen. En als de opwarming exponentieel doorgaat, kan het smelten van het Groenlandse ijs het waterpeil met 7 meter laten stijgen. Adaptie is dus een illusie bij verdergaande opwarming.

Wat komt er op ons af?

Er resten ons nog enkele jaartjes om het roer drastisch om te gooien. En wat als we niet drastisch ingrijpen? Dan zijn we overgeleverd aan de oncontroleerbare desastreuze gevolgen van wat wij zelf in de afgelopen periode van zogenaamde economische voorspoed in gang hebben gezet. De kosten van het niet elimineren van verbrandingsgassen zijn oneindig. Een zich doorzettend broeikaseffect maakt het menselijk leven en veel van het bestaande andere leven op aarde onmogelijk.

Het is het hedendaagse ongeziene gebruik (maar ook verkwisting!) van schaarse natuurgoederen door het geglobaliseerde ongebreidelde productie- en consumptiegedrag die het probleem veroorzaakt. Naarmate de economie tegen haar ecologische grenzen botst, zal de markt zeker haar werk doen. Levensnoodzakelijke goederen (zoals drinkbaar water) zullen luxegoederen worden. Daarnaast zullen frivoliteiten zoalsq een hond bezitten extra beslast worden. Een straat afspuiten of een wagen poetsen met drinkbaar water zal beboet worden. Dagelijks vlees eten zal een ethisch onaavaardbare luxe worden. De menselijke overmoed die dacht de schaarste definitief te overwinnen zal dan een illusie blijken. Op politiek vlak kunnen dictaturen het gevolg zijn van de wereldwijde chaos die de verdergaande opwarming zal teweegbrengen.

Laten wij dus hopen dat EU-voorzitter Van Rompuy op zijn trips door Europa oog en oor heeft voor het verdrogende Andalusië en de nodige inspiratie heeft opgedaan om het klimaatprobleem te willen aanpakken, mocht hij ooit een rol gaan spelen op het internationale toneel dat niet alleen de volgende weken met de Kopenhagenconferentie, maar ook de maanden en jaren daarna beheerst zal worden door de op handen zijnde planetaire klimaatcatastrofe. Zijn regering noch zijn partij hebben tot nog toe veel blijk gegeven van een terzake erg bezwaard gemoed. Het zou een Christen mens nochtans sieren het rentmeesterschap der aarde ernstig te nemen. België heeft met prof. Van Ypersele van de UCL een vooraanstaand klimatoloog in huis bij wie de toekomstige president zijn oor kan te luisteren leggen. Het zal dan wel een beetje gaan tuiten als hij hoort dat Europa en de meeste van de G20 hun CO2-uitstoot met minstens 45% moeten reduceren tegen 2020 om de absolute gevaardrempel van 2°C opwarming van onze planeet niet te overschrijden.

Wat te doen?

Te realiseren door de rijke industrielanden: 80% CO2-reductie tegen 2050 en 50% wereldwijd. Deze doelstellingen figureren in het laatste IPCC rapport. 40% daarvan verwacht dit rapport te kunnen halen door het toepassen van het afvangen van CO2-gas geproduceerd door steenkoolcentrales. Deze capture and storagetechniek bestaat in wezen nog niet. Staatssecretaris voor Energie en fysicaprofessor Steven Chu noemt kolen dan ook zijn ergste nachtmerrie. Hij geeft toe dat het allesbehalve zeker is dat de C&S techniek zal functioneren. De VS voorziet nu een investeringsprogramma van 3,4 miljard dollar in de hoop binnen een tiental jaar de techniek op punt te hebben. In Nederlands begint Shell met een proefproject voor CO2-opslag. Het gaat hier om niet meer dan een zegge en schrijve het derde project ter wereld. Het reëel inschatten van al de mogelijke problemen en gevaren van deze techniek is dus eigenlijk nog niet begonnen. Indien het ooit doenbaar zou worden alle CO2 van verbrandingsprocessen ondergronds op te vangen, dan zal dit ten vroegste binnen enkele tientallen jaren kunnen. Dat is rijkelijk te laat. De CO2-uitstoot mag pieken ten laatste over vijf jaar, om dan zeer snel te dalen tot bijna nul. Het ontginnen van steenkoolmijnen kan nooit CO2-vrij gebeuren. Steenkool is en blijft bij ongewijzigd beleid nog lang de belangrijkste energieleverancier. Het mikken op het onder de grond steken van verbrandingsgassen om de klimaatramp te vermijden lijkt dus inderdaad erg op struisvogelpolitiek. In dat geval moeten wij dus een andere oplossing zoeken, zo stelt ook Steven Chu. Anders gaan we terug naar het Steenkooltijdperk. De nachtmerrie van Chu zou een voorspellend trekje kunnen hebben.

Het goede nieuws is dat president Obama zich probeert in te schrijven in het breed vooropgestelde broeikasgasreductiepad van minimum 80% tegen 2050 t.o.v. 1990 (= voor de VS 83% t.o.v. 2005). En dat China ook een ernstige inspanning wil leveren. Beide wensen dit ook te doen om reden van economische efficiëntie en energieonafhankelijkheid. Het slechte nieuws is dat het allemaal too little, too late dreigt te worden. De VS zouden de bulk van de reductie pas realiseren tegen het einde van de 40-jarige periode en China zal nog lang ieder jaar meer CO2 produceren. De wereldwijde uitstoot moet pieken (op zijn maximum zijn) in 2015, ten laatste in 2020, om nog een 1 op 2 kans te hebben de temperatuurstijging onder de 2,5°C te houden. Eens daar voorbij weten wij wel dat de temperatuur zelfs bij nuluitstoot nog verder oploopt, maar niet waar het stopt. Met wat dus nu voor ligt in Kopenhagen, kopen wij waarschijnlijk, om met J. Hansen van de NASA te spreken, a ticket for catastrophe.

Is er een drastisch alternatief?

De prioriteit van de 21ste eeuw, in het bijzonder voor de armsten, ligt in het voorkomen van een catastrofale klimaatverandering. De belangrijkste bijdrage daartoe is het elimineren van fossiele brandstoffen als motor van de wereldeconomie. Dit is geen kwestie van financiën maar van productiewijze: een zoveel mogelijk lokale economie van het genoeg met aangepaste technieken (gigantische windmolenparken en collectieve thermische panelen) en respect voor (de beperkingen van) mens en natuur. De meest efficiënte hulp die de hooggeïndustrialiseerde zones kunnen bieden aan de ontwikkeling van rurale gebieden, is het terugschroeven van hun verspillende, schadelijke en vernietigende productie- en consumptiewijze, die vandaag het geglobaliseerde model is geworden. Het verlaten van deze roofbouweconomie is niet alleen materieel noodzakelijk maar ook cultureel wenselijk. De gestresseerde tweeverdienende postmoderne middenklasse wiens levenstijl zes planeten veronderstelt is niet bepaald gelukkig, zelfs meestal niet tevreden. De huidige economie doet permanent de schaarste toenemen, ook de immateriële. Men kickt af in nepspirituele bewegingen. Om een burn-out te vermijden vliegt men verbuilend naar warme oorden om er de batterijen op te laden. En dit omdat de winstmarges voor bedrijven even hoog dienen te blijven (ten voordele van enkele happy few, de grote aandeelhouders) waardoor met minder personeel minstens even hard gepresteerd moet worden. Ethisch en humaan onaanvaardbaar.

Klimaatfundamentalisme als term hanteren voor het ernstig nemen van de bevindingen van de klimaatwetenschap behoort niet tot het gangbare taalgebruik. De huidige hallucinante CO2-concentratie is de hoogste sinds zowat een miljoen jaar, stijgt in een nooit voorgekomen tempo en is vandaag reeds dezelfde als tijdens het plioceen. Kijkt eens hoe de wereld er toen uitzag. Echt geen herbergzaam oord voor 7 miljard mensen…

 

Zon en aardkern

Ten slotte willen we nog wijzen op twee andere fenomenen die de aarde beïnvloeden.

Recentelijk verschenen artikels die de nakende dood van de zon predikten. De zonneactiviteit die zich uitdrukt in het aantal zonnevlekken en de daarmee samenhangende zonneuitbarstingen (massa-ejecties vanuit de chromosfeer), in de druk van de zonnewind en in de radiostraling, kent momenteel blijkbaar een diep minimum. In het begin van de 20e eeuw was er een cyclus met nog meer dagen zonder zonnevlekken. De dood van onze ster wordt dus lichtjes voorbarig aangekondigd. De variatie in energie die de aarde bereikt bedraagt over een zonnecyclus ong. 0,1 % . Volgens een studie van de National Science Foundation in de VS uit 2009, zowat de eerste in zijn soort, heeft de zonneactiviteit mogelijk een licht versterkend effect op bestaande weerpatronen zowel in opwarmende als afkoelende zin. Als men ervan uitgaat dat de licht afgenomen stralingswarmte een afkoelend effect moet hebben, dan zien wij dat desondanks de temperaturen eerder zijn gestegen sinds de vorige activiteitspiek van 2000-2001 (een cyclus bedraagt gemiddeld 11 jaar, dus soms meer of minder).

Andere klimaatwetenschappers hadden al vastgesteld dat de invloed van de variatie in zonnestraling verwaarloosbaar is in vergelijking met de door de mens geproduceerde broeikasgassen, waarvan de concentratie in de atmosfeer sinds het begin van de metingen in 1960 met bijna 40% is toegenomen. Dat klimaatsceptici met een niet steekhoudende, spectaculair geformuleerde voorspelling komen is in de aanloop naar Kopenhagen weer niet toevallig te noemen. Het gedruis van de klimaatontkenners op het web is ondertussen oorverdovend. Tot nader order bevindt zich onder de lawaaimakers geen enkele klimaatwetenschapper. Gelukkig beseft de overgrote meerderheid van alle natuurwetenschappers dat het door de mens versterkte broeikaseffect het waarschijnlijk zwaarste probleem is waarvoor de mensheid zich ooit gesteld zag.

Daarnaast is er wellicht nog een even groot probleem op komst. De aardkern koelt immers af (met 10% de laatste eeuw). Die kern zorgt voor het magnetisch veld. Daarvan zal vermoedelijk in een periode van 100 tot 10.000 jaar de polariteit omkeren (noord wordt zuid, en omgekeerd). En intussen (tijdens deze switch) minder in sterkte aanwezig zijn. Daardoor verkaalt de aarde, dringen dodelijke stralingen binnen en wordt het leven gedecimeerd. Het probleem van de overbevolking is dan opgelost. Maar als die afkoeling effectief ingezet zou zijn, gaat ze exponentieel  verlopen (volgens de één is de kern een ijzerkern, volgens de ander een plutoniumkern). Uiteindelijk wordt de aarde als Mars: een kille kern, een oppervlak met bevroren water, kaalheid en geen leven.

Misschien zitten we wel in een race tussen enerzijds opwarming van het aardoppervlak en anderzijds afkoeling van de aardkern. Sowieso wint de aardkern het. Men had nooit gedacht dat de kern nu reeds zou gaan afkoelen (20 jaar geleden dacht men dat de aardkern nog wel enkele miljarden jaren heet zou blijven. Niet dus.) Men vermoedt dat het definitieve afkoelingsproces begonnen is. Men weet niet hoe snel dit proces zal verlopen. In het slechtste geval wordt de aarde binnen enkele honderden of duizenden jaren onleefbaar.

Ja, wij zijn lucky basterds! In een kosmos vol onleefbare planeten hebben wij het hoogtepunt van de menselijke beschaving meegemaakt. Wij hebben grote lagen van de wereldbevolking laten proeven van dagelijks genot, een eerder gemakzuchtig leven, vrije tijd en diep inzicht hebben in hun eigen wezen. Meer is er niet te halen in deze kosmos. Fantastisch dat we dit ook via het www met mekaar kunnen delen. Je moet maar een koe of een hond zijn. Of een plutoniumkern. Of een wolkje. Of een analfabete Indische jongen uit een krottenwijk…

Dit mag niet tot cynisme leiden, maar tot met volle teugen in het leven staan, poëzie en tederheid op 1; incluis onnozele, hebzuchtige en klootzakkerige mensjes tegen hun kop meppen, want het leven is in het aanschijn van het definitieve sterven van de aarde véél te kort om gedwarsboomd te worden door lieden die denken dat ze onder de Vlaamse kerktoren twee keer per week hun wagen mogen wassen met drinkbaar water, elke dag vlees eten, naar VTM of één kijken en drie honden te vreten geven. En dan zeggen dat ze van niks weten maar ook non-believers zijn op het vlak van de klimaatproblematiek en een kaarsje laten aansteken, want ze geloven net als hun kardinaal in mirakels.

Democratie werkt niet en politici die herverkozen willen worden zijn een slechte tool om het roer in een samenleving om te gooien.

Te veel medeburgers beleven te weinig poëzie; zijn weinig benieuwd naar het wezen van alles en iedereen. Ze betijen, laten zich leiden en lijden voor niks…

Tijd om een gedicht te schrijven. Niet alleen het aardoppervlak of de aardkern is aan afkoeling toe.  🙂

                                    Willy Coomans

Nuttige links:

Welvaart zonder groei? http://www.petertomjones.be/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1

Harvard Prof. John Holdren on “Global Climate Disruption: What do we know, what should we do?” http://www.climatesciencewatch.org/index.php/csw/details/holdren_global_climate_disruption/

Comment les riches détruisent le monde : http://www.monde-diplomatique.fr/mav/99/KEMPF/16157

La décroissance, une idée qui chemine sous la récession : http://www.monde-diplomatique.fr/2009/08/DUPIN/17702

Gordon Brown warns of climate catstrophe : http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8313672.stm

We moeten optimistisch blijven: http://www.indymedia.be/nl/node/35506

20 kernbegrippen op een rijtje in Le Monde: http://www.lemonde.fr/le-rechauffement-climatique/article_interactif/2009/12/02/les-vingt-mots-du-rechauffement-climatique_1274201_1270066.html

10 spelers om in de gaten  te houden in Kopenhagen: http://mo.be/index.php?id=63&tx_uwnews_pi2[art_id]=26860&cHash=4f34c6cf65

Klimaatopwarming is een even grote bedreiging als het fascisme: http://www.independent.co.uk/environment/climate-change/climate-change-special-twelve-days-to-save-the-world-1832067.html

Het Plioceen: http://nl.wikipedia.org/wiki/Plioceen

Climate change: Too hot to handle: http://news.scotsman.com/global-warming/Climate-change-Too-hot-to.5867388.jp

Over de uitgelekte e-mails en files van klimatologen: http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/21/AR2009112102186.html

The Crusade to Deny Global Warming van  Amerikaanse onderzoeksjournalisten: http://www.thestar.com/business/cleanbreak/article/729339–hamilton-why-media-tell-climate-story-poorly

Death Denial: http://www.monbiot.com/archives/2009/11/02/death-denial/ en http://www.macon.com/world/story/926697.html

Alarmerende feiten: http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hjrkevVWHdM8rWorsC2E8mUvBPzgD9C4NKU80

http://solveclimate.com/blog/20091123/tipping-points-melting-ice-rising-oceans

Verzekeringsondernemingen voelen nattigheid: http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601086&sid=akRSh6iAiGPs

Wereldwijde actie: http://www.350.org/

Tell people something they know already and they will thank you for it; tell them something new and they will hate you for it: http://www.monbiot.com/

 
1 reactie

Geplaatst door op 6 december 2009 in ecologie, economie, kosmos, maatschappij, natuur, politiek, psycho, science

 
  • Archief

  • december 2009
    M D W D V Z Z
     123456
    78910111213
    14151617181920
    21222324252627
    28293031  
  •