Bij een situatie van frustratie (bv. op professioneel vlak) of angst ontstaan afweerreacties ter compensatie. Een extreem voorbeeld is cognitieve dissonantie waarbij men ongezond genot goedpraat. Dergelijke processen zijn sterker dan wat men zelf (bij nuchter redeneren) wenst. In nuchtere toestand kan je door te redeneren (rationaliseren) dergelijke opstootjes onmiddellijk kaderen en zelfs met logica teniet doen. Een voorbeeld: je bent te laat op een afspraak en rijdt gehaast. Voor je voert een chauffeur een dom manoeuvre uit (zeker dom in jouw ogen). Blijkt ie een Nederlandse nummerplaat te hebben, dan kan in je hoofd de (gebiedende) gedachte ontstaan: “Ollander, rijd nu eens door.” Zonder stress-situatie zou je zeggen: “Iemand doet een traag manoeuvre”. Want de nationaliteit (vervang door huidskleur) van de betrokkene doet niets ter zake. Zelfs al zou men cultureel een ander rijgedrag hebben (bv. in Zuid-Europa), dan zou iemand blaimen als “stomme Griekse chauffeur”  een veralgemening zijn op basis van externe kenmerken, en dus not done.

Dit zijn dus processen die in elke mens kunnen ontstaan. Het geeft n.l. een gevoel van ontlading om iemand te etiketteren (uitkafferen is gewoon een overtreffende trap) én het geeft een gevoel van sterkte want tegenover het beperken van iemands persoon tot 1 eigenschap, staat het groepsgevoel van al zij die (op basis van die eigenschap) zijn zoals jij. En als “blanke” ben je bv. in de meerderheid in Vlaanderenland.

Beschaving is dus het asap verdringen van dergelijke emotioneel discriminerende en reducerende opstootjes.  Elke mens is virtueel in staat racist te zijn. Elke mens is praktisch (biologisch, neurologisch) gezien in staat dusdanig gekneed te worden (door opvoeding, m.a.w. bijbrengen van tolerantie (of zelfs passie voor het andere) en zelfkennis) en zichzelf in de hand te houden, dat ie geen racistisch of intolerant gedrag vertoont. Maar soms -door alcohol bv.- kunnen emozones die rationele handrem ongedaan maken. Zeggen dat dit de aard van het beestje is, is fout. Zeggen dat dit ook deel uitmaakt van een mogelijk gedrag, is wel correct. Zo is actrice Sien Eggers (voor zover wat we lezen over het gebeuren de genuanceerde waarheid is) geen raciste maar heeft een racistische opmerking gemaakt omdat zij  haar rationele zelfbeheersing kwijt was. En als je intelligent bent en goed kan praten, kan je in dergelijke momenten je redenaarstalent, je discussieervermogen in dienst stellen van die emotionele opwelling. En voel je bij je zelf wellicht op de koop toe iets van “ik heb gelijk”.

Uiteraard bestaan er wel notoire racisten. Zij hebben geen opstootjes maar hebben discriminatie en hun  eigen suprematie als een snelweg in hun hesrenen vastgelegd en bekijken alles vanuit die gekleurde bril. Hun ratio dwingt hun emoties om bv. bij momenten geen compassie te hebben met een “anderskleurige mens” die (in hun ogen) minderwaardig is. Men kan zichzelf (à la Hans van Temsche of Anders Breivick) kneden tot een rationele overtuigd racist. In het Vlaams Belang lopen er vele rond.

 
Schaf de mogelijkheid af om in je hoofd dergelijk contradictorische opstoten te hebben, en mensen worden sereen tolerante wezens. Maar meteen kan je alle soaps en heel wat romans  en films vergeten, want die drijven op het conflict ratio-irrationaliteit.

Wat was zijn laatst waargenomen geluid…. Het klotsen van golven? Of tokkelde hij nog op zijn viool? Hield hij ze zo lang mogelijk boven water? Of zag hij  ze helaas voor zich uit drijven… Hoorde hij dan maar als laatste in zijn hoofd flarden van een concerto dat hij nog zou spelen?

Aangrijpend.

Wat zal het laatste muzikale geluid (of tot muziek omgebogen geluid) zijn dat ik – jij – wij zullen horen alvorens in de grote stilte te verzinken?

Troostende en tegelijk vitale gedachten die het leven kracht, diepte en intensiteit geven en een mens doet zeggen: blij dat ik even in de kosmos bestond.
En o ja, een bron van spiritualiteit. En dan doel ik niet op geesten, goden, new age en andere oppervlakkige sausjes.

Recent opgedoken tweetbericht van Lyndon B Johnson uit 1967: “Our boys love the smell of napalm in the morning” #Great Society

ReTweet van Emanuel Kant aan Spinoza: “Maar beeld jij je echt in gevoelens te hebben?” #Menszijn

Maar dat is véél, wellicht te veel gevraagd. Want Pygmeeën zijn lui. En daarom zijn ze gelukkiger dan de noeste vooruitgangsverslaafde die zijn naaste afmeet én beoordeelt aan de stress, de geaccumuleerde rijkdom en de steeds inhaligere behoeften van marktreligieuzen naar quick winns en koopgenot.

Laat 2012 het jaar zijn waarin alle honden opgegeten worden en vervangen in het straatbeeld door chimpansees en bonobo’s. Buiten komen wordt als wandelen in een zoo. Apen huppelen over de daken, slingeren rond lantaarnpalen, rollen over de zebrapaden en maken een driedubbele saltoschroef met perfecte afzwaai, terwijl je het warenhuis binnenstapt. Bedenk wat dit met ons zal doen.

Juist, 2012 wordt het jaar van de lach, en de glimlach. Minstens zesmaal per dag. Dagelijks. En weet dat de lach een uitnodiging is tot spelen en vrij samenzijn. En de glimlach een eerder matige appreciatie die zoveel wil zeggen als: it’s ok.

Ook ratten kunnen lachen. Laat dat een mantra zijn te prevelen bij het ontwaken. En daarmee tonen zovele zoogdieren hoe eenvoudig het is gelukkig te zijn. Net als Pygmeeën. Zij ademen Wittgensteins uitspraak: “Nicht wie die Welt ist, ist das Mystische, sondern dass sie ist.”

Want zeg nu zelf: veel meer dan een drukfout is de mens niet. Een denkende drukfout die per generatie  gecorrigeerd wordt, waarbij weer nieuwe drukfouten worden gemaakt.

Bezie 2012 vanuit het spel en belach jezelf. Sub specie ludi.