Groen gedroeg zich als communicatieve groentjes. Ze vergaten hun troef uit te spelen en begrepen niet dat in de perceptie hun usp, meteen hun naam, door alle andere partijen (omwille van de hoogdringendheid van het klimaatprobleem) reeds in concreto overgenomen was. Groenen zijn visionair. Ze maken vaak analyses ingegeven door angst. Ze hebben een pseudo-romantische verzuchting: het beleven van een pastorale biotoop. Breughel. Jezus. Curie. 20 jaar geleden werd de opwarmingsproblematiek reeds door de Groenen aangekaart en sindsdien hielden ze een pleidooi voor een groene economie. Daardoor bewijzen ze gezag uit te stralen. Omdat ze het beter wisten en correcter voorspelden. Zonder pretentieus te worden. We love it, die waarachtigheid. Helaas vergaten ze op die nagel te kloppen. Groen positioneren als “kleur van de hoop en de toekomst” doet het niet meer.
Wat wel aanslaat als usp is flow. Groenen willen ten volle iedereen de flow van het bestaan laten ervaren. Onthaasten om te verdiepen. Verstillen om te oogsten. Ieder op haar/zijn ritme. En economie aangepast aan het Bruto Nationaal Welzijn. Meer moet dat niet zijn: een samenleving die ons omkadert met de bedoeling ons ten volle van het leven te laten genieten of humaan te lijden, ploeteren, mediteren, zingen. Vooruitgang is kwaliteit, geen kwantiteit. Groenen moeten geen partij vormen. Groenen zijn een beweging met vele vertakkingen, infiltraties en concreet uitgebouwde levensvormen. In de politieke arena zijn ze bondgenoten van de sociaaldemocraten en de socialisten. Maar ook van al wie bewust ethisch onderneemt. Of in het Evangelie een inspiratie tot tolerant humaan handelen ervaart. Klein is fijn. Maar groot kan ook inspirerend en machtig zijn. Als we het maar onder controle houden.
Blauw heeft een blauwtje opgelopen. Ze zeiden nochtans een boontje voor het premierschap te hebben. Alsof ze er ooit zelf in geloofd hebben… D66 wijst de weg in Nederland. Humaan liberaal. De SLP quoi. Jawel, de SLP heeft een programma waar een humanist de harmonie als chocoladesaus van ziet afdruipen. En het smaakt nog lekker ook. Ze zullen hun boodschap via andere wegen moeten laten insijpelen, maar ze hebben een blauwdruk die groenen, roden, blauwen en oranje verzoent. Mooi gedaan. D66 doet het ook en haalt toch wel een bijna NVA-score zekerst.
NVA staat niet voor Niet voor Autochtonen. Maar helaas wel voor Niet voor Anderstaligen. Althans, niet op het eigen grondgebied; daar is iedereen die mee werkt, spaart, afdraagt en stemt welkom. De Wever bouwt weefgetouwen en iedereen die wil mag er mee werken. Daar kunnen DeWinter en Annemans een punt aan zuigen. Maar solidair zijn met Wallonië, met anderstaligen ten zuiden. Nee, dat kan niet. Ainsi soit-il.
De Wever zelf heeft een positief imago opgebouwd, deels door de slimste mens uit te hangen, deels door de Tobback van het moment te zijn. Cassant, nors, direct, droog, gevat, alert, lucide. Komt door de Thaise chips. Ja, hij heeft verslavingsverschijnselen. En hij heeft ontevreden kiezers (die wensen te supporteren voor iets meer verstandigheid dan het LDD-niveau) de hand uitgestoken door steeds te hameren op het praatcafé. Niet lullen aan de toog maar met de notebook in de hand de borrelnootjes verheffen tot volwaardige maaltijd. En hij heeft de fiere nostalgische (naar wat?) Vlaams leeuwenzangers ingelijfd. Zij brullen niet maar antichambreren.
En toch heeft Vlaanderen niet gekozen voor een staatshervorming. Als dat voor sommigen al zou meegespeeld hebben, dan was het louter om materiële redenen. Meer centjes betekent meer ons goesting doen. Je kan trouwens bezwaarlijk van een tegengewicht spreken als je de beeldvorming analyseert. Wie tegen méér Vlaanderen zou durven zijn, wordt uitgespuugd. De Vlaming wil echter in de eerste plaats het behoud van de levensstandaard. En als een staatshervorming meer geld in kas betekent, is de leuze: go for it. Het afstoten gebeurt dan op basis van taal. Niemöller zou zeggen: en als de haven van Antwerpen niet langer haar rijkdom wil delen met het hinterland, gaan zij dan op basis van de uitspraak van de letter A een drooglegging organiseren.
Tja, de ander en onszelf. Wat hunkeren we naar politici die een jezusprofiel hebben. Opofferen van zichzelf om een volk door de eeuwige consumptiemaatschappij te leiden. Modern nationalisme is als een zich vastklampen aan een spaarpot die door de naoorlogse generaties werd opgebouwd. Het is blijkbaar de verzuchting van deze cultuur een hoge levensstandaard niet te willen inleveren voor een meer duale samenleving met weinig schatrijken, weinig middenklasse en vele verarmden. Dat siert haar.
Niemand wil dat Vlaanderen binnen dertig jaar tienduizenden moestuinen zal tellen, in het kader van een groot zelfredzaamheidsplan. Daarom stelt de SPa dat ze nodig is. Om samen met de christelijke arbeidersbeweging een sociaal beleid uit te voeren. Liefst zo efficiënt en zuinig mogelijk. Met privé-initiatieven waar die een meerwaarde betekenen. En met beteugeling van de marktmechanismen op een aantal belangrijke domeinen. Zoals in de sectoren van de energievoorziening, de voedselproductie en distributie, de gezondheidsproblematiek, de informatiestromen, het onderwijs, cultuur en het bankwezen. Dat impliceert ook de detectie van onontgonnen activiteiten, het stimuleren en begeleiden van onderzoek en toekomstgerichte ondernemingen. Staat dit vandaag op overtuigende wijze op de politieke agenda? En wat met de windmolenparken, een betaalbare oude dag, een opgefrist pluralistisch onderwijs en een osmotisch zelfbeeld?
De ambtenaren hebben naar goede gewoonte een reeks witboeken overhandigd (ik heb bij de vorige verkiezingen een bijdrage geleverd). Die witboeken bevatten analyses waarin noden en nieuwe pistes uitgeschreven staan. Optimalisatie van de continuïteit en waar kan verbetering. Zij hebben de politieke lijnen uitgezet. Maar politici negeren dit. Jammer.
Een ander probleem: de kabinetten en de techniciteit van de te nemen maatregelen. De academische wereld, de ambtenarij, het middenveld en (waarom niet: Waalse) adviseurs kunnen Vlaanderen doorheen een woelig tweede decennium loodsen. Zij dienen het beleid te verfijnen en de te nemen maatregelen te managen. De politici zijn dan nog enkel de notarissen van dienst. Want de kans dat de kabinetten de nieuwe technologische ontwikkelingen en de daaruit voortvloeiende noden en impact kunnen inschatten, is redelijk klein. Natuurlijk hebben kabinetten altijd adviezen gevraagd bij derden, maar ik pleit de beslissingsmacht bij die derden te leggen. Raden van wijzen. Ervaringsdeskundigen. Gevoelige, boven het politieke krakeel staande helikopterzieners.
Ten slotte is er nog de ironie dat vandaag Verhofstadt mee zal onderhandelen over de nieuwe Vlaamse regering. Als underdog, reserve, remplaçant. En dat terwijl hij lag te dromen van een Europese carrière. Of is die weggelegd voor Yves Leterme? Ach, wie wordt er niet al eens geconfronteerd met een onoplosbaar probleem dat achteraf als een enorme opportuniteit geboekstaafd zal staan. Eens kijken of Kris Peeters die afspraak mist…
