Vooruitgaan?

Minister van onderwijs Pascal Smet: “Het is duidelijk dat ons onderwijs en de hele samenleving voor grote veranderingen staan. Als ik in Azië of Brazilië kom, zie ik mensen die vooruit willen en vooruit gaan. In Europa staat we stil of gaan we achteruit. De rest van de wereld vindt ons een museum in wording. En helaas denken velen dat hier ook al. We moeten daar tegenin gaan.”

Zullen we eerst eens definiëren wat “vooruitgaan” betekent? Is vooruitgang een gsm veranderen door een smartphone? Waardoor onze levenswijze wijzigt, ook al kiezen we er niet voor?

Is vooruitgang het kritisch denken uit het onderwijs halen en vervangen door het utilitarisme van de competenties? Wordt veel “vooruitgang” niet opgedrongen door innovaties die ons niet gelukkiger maken, maar die ons wel door de strot worden geduwd omwille van economische wetmatigheden? Terwijl een relaxter leven zorgt voor gelukkiger mensen en minder ziektes, evolueren we naar een ander soort samenleving.

Vooruitgang op medisch vlak? Prima, maar zorg er dan voor dat mensen niet omwille van stress, hybris en externe genotszucht verzieken. En zorg er voor dat niet alleen rendabele medicijnen op de markt komen. Om maar 1 voorbeeld te nemen.

Wim Sonneveld had het ooit over vooruitgang: dat is naar de Eskimo’s gaan en hen centrale verwarming verkopen voor in hun iglo. Zodat ze zich rot moeten werken om een frigo te kopen.

Wie minister is in een lilliputterregio waarvan het reilen en zeilen bepaald wordt door wat er op wereldvlak gebeurt, een evolutie waarvan men zegt dat ze niet stuurbaar is… zo’n minister komt toch niet naar buiten met een mea culpa, lijdzaam buigend voor de gemeenpraat van IMF en andere instellingen die bevolkt zijn met mensen die openlijk zeggen: we weten het niet, maar we zitten hier goed, dus doe gewoon verder en pas u aan.

Terwijl Sloterdijk het zeer duidelijk heeft over de noodzaak van elk individu dit soort leven te veranderen. Dat is waar u uw mosterd moet halen, meneer de minister. En dan kloten aan uw tong binden.

 

La vérité

 

Pensioenen? Niks generatieconflict.

Het is bevreemdend (en ook beangstigend) dat men van de pensioenproblematiek een generatieconflict maakt.

Elke generatie bevat een meerderheid aan mensen die net wel de eindjes aan mekaar kan knopen, soms wat extra leuks kan doen en verder de eerste speelbal is van crisissen, bedrijfssluitingen en bezuinigingen op uitkeringen.

Het pensioenprobleem ligt ‘em in het ontbreken van verantwoordelijkheidszin bij de Zuckerbergs en Gates’en van dit landje (let op de leeftijd), de topambtenaren die jarenlang lineaire indexaanpassingen kregen wat gewoon absurd is en nu een extreem hoog pensioen verwachten en zij die in de golden sixties mee dreven op opwaartse conjunctuur, opportunistisch inpikten op diverse hypes maar vandaag niet willen dat men aan hun riante pensioenen of opbrengsten komt. Het gaat om numeriek eerder weinig mensen. Maar het gaat wel om meer dan symboolbedragen.

Wat mij bedroeft is dus het ontbreken van extra solidariteit, binnen en overheen de generaties.  Wat mij ontgoochelt is dat de spirit van revolte en idealisme die de babyboomers kenmerkte, niet geleid heeft tot solidariteitsmechanismen binnen hun eigen generatie. Zij hadden het voorbeeld kunnen geven door een grote gemeenschappelijke pensioenpot te maken en te herverdelen, en daarmee een poging te wagen een einde te maken aan de angst zwaar te moeten inboeten aan levenskwaliteit eens men stopt met werken. Onderhuids zit daar misschien de wrangheid van menig jeugdige werkende mens.

Het gelijkheidsbeginsel waarmee sedert de jaren 60 zowat alle jongeren werden opgevoed, leidde tot hoge verwachtingen. Generatie na generatie pompen ouders, maar vooral onderwijzend personeel, de kids en studenten in dat eerlijkheid en rechtvaardigheid geen loze begrippen zijn, maar waarden die men desnoods mag koesteren.

Hadden de babyboomers het waar kunnen maken, om naast de joie de vie, de seksuele bevrijding, de absolute vrijheid van meningsuiting (drie schitterende verworvenheden) niet in de val van de marketing te vallen, dan hadden ze misschien meer mededogen kunnen laten spelen in de pensionering van hun generatie, en van de erop volgenden.

Maar zijn de generaties na hen dan altijd consequent egaliserend geweest?

Is het misschien des mensen, wanneer de euro aan de lippen staat, eerst aan eigen zeel te denken?

Hoe het ook zij: een herverdeling dringt zich op. Steeds meer. Zo niet zal een meerderheid van gepensioneerden zal verplicht worden met minder middelen alsnog een actief leven te leiden. En procentueel zal dit wellicht toenemen naar de volgende generaties toe. Een kaasschaafaanpak is ter zake ronduit onethisch.

En als men het cynisch wil beredeneren: tevreden consumerende senioren zijn een voordeel voor de economie. Dus moet het uit zijn met bonussen en dienen aandeelhouders die de voorbije 30 jaar potverterend rijk werden, diep in hun buidel te tasten en een rectificatie te verrichten (en dat geldt ook voor alle politici). Hoe meer zij bijdragen, hoe minder de bezuinigingen op het collectieve weegt.

En als dit allemaal utopisch is, kibbel gerust verder.

 

Afval

Er zit meer in u. Dat is wat ik zeg tegen degenen die zich gedumpt weten op school. En erna. Soms is het moeilijk om zich te onttrekken aan de peergroup. Of peppen ze mekaar op om uiteindelijk te weinig inspanningen te leveren. Er ligt uiteraard een stukje verantwoordelijkheid bij elk individu. En er zijn opportuniteiten die men moet grijpen. Maar dat is allemaal al gekend.

We kunnen dat  opvangen, door ouders en zgn. Belgische allochtonen die wel degelijk hun studies geïnteresseerd doorlopen hebben, erin te betrekken.

Het is bevreemdend hoe “functioneel utilitair” men jonge mensen ziet als radertjes die opgeleid moeten worden om in een economie mee te draaien.

Gaan we dan niet voorbij aan een studie over het maatschappelijk nut van onze arbeid. De vuilnisophaler staat op 1. Jawel. En de bankdirecteur quasi op de laatste plaats.

Maatschappelijk nut. Misschien eerst die term introduceren en alle opleidingen, alle beroepen evenwaardig benoemen en propageren. En wat mij betreft ook verlonen!

Zie http://www.neweconomics.org/publications/bit-rich , zie ook http://www.taxworld.be/taxworld/vuilnisophaler-maatschappelijk-veel-meer-waard-dan-accountant.html?LangType=2067 en http://elskeytsman.wordpress.com/2009/12/14/taxtalk-vuilnisophaler-maatschappelijk-veel-meer-waard-dan-accountant/ –

 

Ontluik

Jef Staes over schapen, vakbonden, leren wat je niet graag doet en 3D.

 

Vrijheid van onderwijs?

Vrijheid van onderwijs is een slogan, geen concrete realiteit. Het marktdenken en de Bolognadoctrine leggen bv. competenties op, waar het onderwijs zich naar dient te plooien.

Zich beroepen op onderwijsvrijheid (lees: godsdienstvrijheid als basis om je onderwijszuil uit te bouwen) wil zeggen dat men de ouders toe laat het kind eenzijdig te laten beïnvloeden (een zachte vorm van  indoctrinatie). Met keuzevrijheid heeft dat niets te maken. Sowieso heb je natuurlijk als kind een massale beïnvloeding te ondergaan, maar laat ons dan minstens van het onderwijs de plek maken waar men verplicht is vele invloeden te ondergaan. Zodat men zelf kan kiezen. En opgevoed wordt tot een kritisch zelfreflecterende burger.

Dus nee, het zgn. recht op vrijheid van onderwijs die de Guimardstraat propageert heeft niets te maken met vrijheid maar alles met netwerking, behoud van impact en beïnvloeding. Wie de curricula van de netten van het secundair onderwijs en de inhoud van de gedoceerde vakken vergelijkt, beseft al snel dat bv. het GO en het katholieke net amper verschillen. Idem voor het leeuwendeel van de opleidingen in het het hoger onderwijs. Of propageert men dat een vrijzinnig tandarts werkt met een linksdraaiende boor terwijl een tandarts die opleiding volgde in het katholieke net met een rechtsdraaiende boor werkt? Say no more.

Trouwens, als het van de meeste leerkrachten en academici afhing, verdween de K van katholiek uit hun instelling.

Wat ik wil zeggen is: behoud de levensbeschouwelijke vakken (zedenleer, godsdienst,…) die als keuze worden aangeboden (zo is men in overeenstemming met het recht op levensbeschouwing) ; geef tegelijk extra aan iedereen een vak “filosofie” waarin gereflecteerd wordt over alle levensbeschouwingen en uiteraard nog een pak andere materies/denkstromingen aan bod komen.

Volg deels de Bolognanormen maar geef ook in elk vak (waar van toepassing) kritische reflexie over de dictatuur van het marktgeloof. En ja, dat doe je in 1 onderwijsstructuur, dus laat de netten samensmelten.

Onderwijs op basis van geloof kan m.i. overigens enkel in een land waar er geen scheiding is tussen staat en godsdienst. Dus verwerp ik het recht op apart Islamonderwijs in West-Europa. Zoals ik ook dergelijke staatsstructuur verwerp.

Ten slotte: wie zich geïnspireerd weet door het evangelie en christelijke humane normen, kan in 1 pluralistisch onderwijssysteem zonder probleem werken met behoud en respect van die normen. Evangelisch geïnspireerde christenen en vrijzinnigen zijn uiteindelijk poten van hetzelfde humanisme.

En aan mevrouw Van Hecke, de sterke tante van de Guimardstraat, wil ik dit zeggen: wetenschap en vrij onderzoek leiden niet enkel tot inzichten en nieuwe vragen, maar ook tot spiritualiteit. (Lees bv. Astronomie als spiritualiteit of De mens stelt niets voor). Het is onzin te beweren dat enkel godsdienst zin en zekerheid geeft aan het bestaan terwijl wetenschappelijke reflexie alleen maar twijfels zouden oproepen. Door dit te zeggen bewijst u onwetenschappelijk en oneerlijk te redeneren. En u weet dat maar al te goed. Uw God de Vader zal dat niet appreciëren.

 

Petje af

Laat ons een “Dag van de Hoofddoek” houden. In heel West-Europa. Een defilé van petten, hoeden, bananen, sjaals, foulards, whatever.  Fashionable. Gevarieerd.  Aangepast of speciaal ontworpen hoofddeksels. Een lijn voor hoofddoeken. Door kunstenaars beschilderde doeken. Kleurrijke bedoening dus, een feest voor de zintuigen.

De dag dat jonge moslimmeisjes hoofddoeken dragen met een afbeelding van de Chippendales, zullen hun vaders, broers en mannen smeken dat ze zich van de doeken ontdoen. En dan is de vraag of ze akkoord gaan, op voorwaarde dat ook geen doek dragen tot de keuzemogelijkheden behoort.  Wordt dit geweigerd, dan is er sprake van het niet respecteren van fundamentele privacyvrijheid, n.l. het recht zich te kleden zoals men dat wenst, zolang men de publieke vrijheid niet aantast.

Waarom toch enkel religie als rode draad in je leven? Of -in het onderwijs- gevlochten doorheen een reeks andere leervakken? Waarschijnlijk om af en toe te betokkelen. En zo te hameren op het waarom van het exclusieve bestaan.  Een tautologie, zo dunkt me.

Neutraliteit is de oplossing. Het is een ander woord voor pluralisme. En kritische doorlichting en bevraging van alles wat pretendeert waarheid te bevatten. Incluis jezelf. En vanuit een attitude die op méér stoelt dan wederzijds respect. Ik heb het over oprechte interesse in andere levensbeschouwingen. En hun uitingen. Uiteraard zou het ook al helpen indien er op katholieke scholen atheïsme gepredikt kon worden. En islam, boeddhisme, whatever. Zo ook in alle andere scholen. En netten.

Religieuze uitingen kunnen best niet al te opdringerig in het straatbeeld aanwezig zijn. Want al snel geeft een schallende minaret eenzelfde gewaarwording als een groep supporters die je tierend tegemoet komt. Geloof dat in groep tot ons komt houdt er best rekening mee dat wij explorerende individuen zijn en door individuen benaderd willen worden. Dat is een pak minder bedreigend en vooral makkelijker mee in dialoog te gaan.

Maar tegelijk: wat een armoedig beleid, wat een gemiste kansen om (wetenschappelijke, religieuze, fantastische,…) verhalen van anderen niet in je op te willen of mogen nemen. Ze liggen voor het grijpen. Getuigen van het anders-in-het-leven-staan wonen op een straal van enkele kilometers. Het Andere koesteren omdat het ons verrijkt. En als spiegel dient.

Passanten voor mekaar, dat zijn we. Meteen ook een didactische schat die ook binnen de school- en stadspoorten dampt. Leerkrachten kunnen (maar dit is een extra expliciete pedagogische verwachting) in en samen met de school de katalysator worden van een proces met ouders en jongeren. Wederzijdse inschatting moet uitmonden in een dialoog. In kennis en begrip. Individuele ontplooiing mag niet belemmerd worden.

Het betonneren (en dus permanent maken) van de broederlijkheid. Daar zijn we aan toe. Vanuit identiteit samen een maatschappij vorm en inhoud geven. Identiteit is immers een stroom. We zijn geen Vlamingen, we bezitten Vlaamse culturele kenmerken  (maar die gigantisch kunnen verschillen t.o.v. collega’s, buren of familieleden) naast veel of weinig uit andere  bronnen ontsproten gewoontes, bezigheden en voorkeuren. In vriendschappen en vriendelijkheid schetsen we de contouren van ons zelf. Pak dus een pollepel en proef van je eigen stroming en schep uit de stromingen die aan je voor- en achterdeur passeren.

Verder centrifugeren we in die soms kolkende mensenbrij. Zacht & rationeel. Warm & logisch. Nuchter & gevoelig. A way to be.

 

School is out

Schoolmoeheid. Uitgebluste leraars. Onhandelbare kids. Afbrokkelende schoolgebouwen. En dat in een van de rijkste regio’s ter wereld met een onderwijsbudget dat quasi de helft van de inkomsten van de overheid op soupeert. Houston, we have a problem.

Maar vooral: we hebben remedies. Want er zijn voorbeelden elders én we hebben potdorie enorm veel knowhow opgedaan de laatste decennia.

Schoolmoe? Tuurlijk. Zeker in het secundair onderwijs. Wij hebben in Vlaanderen een systeem dat gebaseerd is op taylorisme (m.a.w. fabriekproductielogica). Uren stilzitten en informatie slikken. Hier is een alternatief.

Een halve dag cognitieve vakken (van 10 tot 13uur), een halve dag artistieke (van 14u tot 17u) en lichaamscultuurvakken (verspreid over de hele dag om te relaxen). Er zijn regio’s (bv. in en rond München) waar men het al jaren toepast, met succes.

Relaxatiemomenten. Massage. Bewegingsexpressie. Het maakt het verwerken van cognitieve gegevens een pak makkelijker en het brengt evenwicht in ons zijn. Ook de omgevingsfactoren beïnvloeden ons welzijn. Zoals het interieur waarin we dagelijks vertoeven. Zou verplichte ontdekkingsstof moeten zijn: hoe richt ik mijn woonst in; less is more, design is everywhere (en er meteen ook een eco-dimensie aan toevoegen).

Je goed in je vel voelen, als leerling. En als leerkracht. Psychologie is fundamenteel.  Leren omgaan met je eigen emoties en gevoelens. Begrip voor anderen opbrengen. Zelfvertrouwen krijgen. En zelf later kinderen opvoeden: begin er enkel aan als je méér snapt van “de mens” dan datgene wat in soaps getoond wordt (een vak soapkijken met als uitgangspunt: hoe zouden die personages hun conflicten moeten oplossen, kan heel wat problemen de wereld uithelpen).

Vrijheid (en breder filosoferen over rechten en plichten van individuen) maar ook zich vragen stellen over de gedetermineerdheid van persoonlijkheden, gekoppeld aan passie voor wetenschappelijke inzichten: het zijn sleutels die ongetwijfeld tot een harmonieuzere samenleving zullen leiden.

Het blijft hypocriet dat het onderwijs vandaag quasi de enige plek is waar nobele waarden worden aangeleerd aan jongeren die, eens ze in de “echte” wereld stappen, in een havikencultuur van winstbejag, aandeelhoudersdictatuur en ratrace terecht komen. En waarvoor? Om te consumeren? Als je je niet goed voelt in je vel (lees: hersentjes) dan brengt niets soelaas.

We moeten de tijd nemen om te luisteren naar de problemen van jongeren; we moeten de tijd (de lessen, de job) stop zetten om aan relaties te werken. We moeten meer presteren in gezinsverband en samen met leerkrachten als ouder de tijd krijgen over kinderen en groepspgedrag te praten en er aan te werken. Dat is essentiëler dan meer tijd te steken in onze jobs.

Het Bruto Nationaal Product moet vervangen worden door het Netto Nationaal Welzijn.

Allemaal heel eenvoudig. Want de knowhow is er. Maar de hefboom om de samenleving (ja, samen-leven) in die richting te duwen ontbreekt. Van de economie moet je ‘t niet verwachten. Van politici ook niet. Wezenlijk is er een nieuw bestel nodig dat niet gebaseerd is op partijpolitiek en dat wél een model uittekent waarin de economie ondergeschikt wordt gemaakt aan levensritme, aan welbehagen, aan samenzijn. Pech voor wie geld najagen als rijkdom ziet.

Het is toch droevig dat 45 jaar na de jaren 60 van vorige eeuw we een veel duidelijker beeld hebben over hoe wij als mensen functioneren (hersenscans verklaren heel wat gedragingen waardoor een  begripsvoller inzicht mogelijk wordt en we zachter worden in het beoordelen van heel wat gedragingen), gekoppeld aan veel meer communicatiemogelijkheden en technologisch vernuft… en toch swingen de zgn. beschavingsziekten (een cynische term, beschaving) als stress, depressies, eenzaamheid de pan uit.

Akkoord, opvoeden is complexer (de wil van de Vader is niet langer wet; dialoog vervangt autoritair fysiek geweld en als jonge mens moet je steeds meer kunnen en weten om mee te zijn) maar we hebben de inhoudelijke tools om de nieuwe generaties hierin optimaal te begeleiden. We krijgen er alleen niet de tijd en de middelen voor. Shame shame on us.

 

De dag dat de regering viel

7u46. Op weg naar de Xios Hogeschool Hasselt. De regering Leterme lijkt gered.

8u03. Een grondig verslag afwachten. Doorgaan met een gewijzigde ploeg. Verzuchting om de klok terug te draaien.

9u-13u. Au boulot! Vier persconferenties door laatstejaarsstudenten communicatiemanagement. Crisis on my mind? Nee, bezig met het  jureren van wie die dra op stage gaat.

14u50. There’s more than Belgium. Bijvoorbeeld Obamas visie over Jeruzalem. Even tunen op BBC-World. Much more interesting…

15u05. Ruis. Mediaheisa over een vallende regering is even absurd als filenieuws terwijl je alleen op de weg bent…

15u20. School is uit. Rust. Niks actua. Catharsis om de werkelijkheid van een elfjarige toe te laten.

15u35. Samen op weg naar huis. In ons hoofd wonen vele iemanden. Zouden de passanten ook gedachten hebben over de vallende regering?

15u40. Ach, politiek is als een doodlopend straatje…

17u05. Koken. Radio luisteren. Tv kijken en het internet activeren. Hoeveel méér moet een mens hebben om zich voldaan te voelen?

17u30. Live-uitzendingen. Zie ze zich verdringen rond het microfoontje. Voel de valse pathetiek.

(bekijk hier de versie mét commentaar)

Hij heeft niet goed gewerkt. Wie? Leterme? Of die andere zoon van me?

 

Blogportaal voor wetenschap

Drie rubrieken op de Nederlandstalige blog Scilogs:  Ruimtelogs (kosmos en ruimtevaart), Breinlogs (psychologie, sociologie en hersenonderzoek) en Weetlogs (alle andere wetenschapsweetjes, van biologie over gezondheid tot wiskunde).  Bloggers van dienst zijn wetenschappers of wetenschapsjournalisten.